«Και σιγά τον ρώτησα: “Πόνεσες πολύ… τότε;”»

O ίδιος ο Ίων τι λέει; Στα ημερολόγιά του δεν αποκαλύπτει και πολλά πράγματα αφούκατά την άποψη της Δέλτα- συστηματικά αυτολογοκρίνεται για να μην πέσουν στα χέρια της Κοτοπούλη, μη «ζουλέψει» και του κάνει σκηνές. Όσα όμως δεν ομολογεί ο Δραγούμης, αναλαμβάνει να τα εξομολογηθεί η Δέλτα, πικαρισμένη από την «παράλειψη» του αγαπημένου της.

Περιγράφει με απαράμιλλο μπρίο τις αραιές τους συναντήσεις μετά την επίσημη «αποπομπή» του – τρία χρόνια κράτησε το πλατωνικό τους ειδύλλιο – και αφήνει σαφώς να εννοηθεί ότι συναισθηματικά δεν την «ξεπέρασε».- «Και σιγά τον ρώτησα: Πόνεσες πολύ… τότε;. Σιγά, αργά, μου αποκρίθηκε και κείνος: Ναι. Πολύ…. Χωρίς πίκρα του είπα: Παρηγορήθηκες γρήγορα. Δεν παρηγορήθηκα ποτέ ». Ανάλογα λεπτή ισορροπία ανάμεσα στον χλευασμό και στον οικτιρμό κρατάει στα σχόλιά της η Δέλτα και για τη στάση του Δραγούμη απέναντι στον Βενιζέλο. Ενώ ο πρώτος αρχικά συμπαθεί τον δεύτερο, δεν αργεί να διολισθήσει σε αδυσώπητο πολιτικό του αντίπαλο. Ήδη από τον Ιανουάριο του 1913, στο άρθρο του «Τιμή και Ανάθεμα», ο Δραγούμης στηλιτεύει τον «αυταρχισμό» του Κρητικού: «Διχτάτορας στη Λόντρα ο κ. Βενιζέλος μοιράζει τα Ελληνικά χώματα σαν νάτανε χωράφια του πατέρα του». Αργότερα, ενταγμένος απροσχημάτιστα στην αντιβενιζελική παράταξη- την «κακή μερίδα», κατά την Πηνελόπη- θα υψώσει και τον αντιπολιτευτικό του τόνο: «Ο Βενιζέλος μόνο εγωλατρία άπειρη έχει, μπορεί για τον εαυτό του να βουλιάξει το έθνος ολόκληρο, για να υψωθεί αυτός μπορεί να πατήσει απάνω στα ερείπια της Ελλάδας και στα πτώματα των Ελλήνων».

Η ερμηνεία
Η ψυχολογική ερμηνεία της Δέλτα για τον αντιβενιζελισμό του Δραγούμη- αλλά και για την αδυναμία του σε μια «τριτοκλασάτη» σαν την Κοτοπούλη- είναι αμείλικτη: «Και βασανίζεται γιατί θέλει να είναι σκληρός και δυνατός και αδιάφορος και υπεράνθρωπος κατά του Νίτσε την αντίληψη, και δεν μπορεί- γιατί η φύση τον έκαμε τρυφερό, υπερευαίσθητο, ευγενικό υπερβολικά, sensitif στην ψυχή όσο και στα νεύρα». Οι σύμμαχοι του Βενιζέλου θα τον εξορίσουν επί δυόμισι χρόνια- πρώτα στην Κορσική, έπειτα στη Σκόπελο- και θα επιτείνουν την καταθλιπτική του προδιάθεση. Έναν πρόωρα γερασμένο άνθρωπο, μόλις 42 ετών, θα ξεκάνουν οι μπράβοι του Βενιζέλου στον δρόμο. Όπως η σχέση του με τη Δέλτα, έτσι και η σύντομη ζωή του: «Μένει κάτι ανεκπλήρωτο, κάτι που δεν έχει λήξει».