Ένα τυραννικό ερωτικό τρίγωνο

ΟΙ ΠΕΝΤΕ ΤΟΜΟΙ ΜΕ ΤΑ ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ
ΤΗΣ Π.Σ. ΔΕΛΤΑ- «ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΘΥΜΗΣΕΙΣ»,
«ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ 1899», «ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ 1921»,
«ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ 1940», «ΙΩΝ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ»ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ
ΙΣΩΣ ΤΗΝ ΠΙΟ ΠΟΛΥΤΙΜΗ ΚΙΒΩΤΟ
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΑ ΤΕΛΗ
ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ ΕΩΣ ΤΑ ΜΕΣΑ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟΥ 20ού. Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΤΟΜΟΣ ΙΔΙΩΣ ΜΑΣ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ ΚΑΙ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΑΙΣΘΑΝΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ
Tα τρία κείμενα της Πηνελόπης Δέλτα που συναρμόζουν τον τόμο ΄Ιων Δραγούμης είναι παλίμψηστες επιφάνειες. Κείμενα πάνω σε κείμενα. Γραμμένα μεταξύ 1925 και 1927 (τα δύο πρώτα) και προς τα τέλη της δεκαετίας του 1920 (το τρίτο) σχολιάζουν τις ημερολογιακές εγγραφές του ίδιου του Δραγούμη για μια εκτενέστατη χρονική περίοδο: από τον Ιούνιο του 1907 έως τον Ιούνιο του 1920- έναν μόλις μήνα πριν από τη δολοφονία του (τον σκότωσαν σαν σκυλί στη μέση του δρόμου βενιζελικοί παρακρατικοί, την 31η Ιουλίου, σε αντίποινα για τη δολοφονική απόπειρα εναντίον του Βενιζέλου μια μέρα νωρίτερα).

Σύμφωνα με την εκτίμηση του Αλ. Π. Ζάννα, που προλογίζει τον τόμο, ο ΄Ιων παρέδωσε ιδίαις χερσί στην Πηνελόπη τα ημερολόγια που καλύπτουν έως και τον Μάιο του 1912, ενώ τα υπόλοιπα η Δέλτα τα παρέλαβε από τον νεώτερο αδελφό του, τον Φίλιππο, τον Απρίλιο ή τον Μάιο του 1927. Το αληθινά ενδιαφέρον στην ιστορία είναι ότι η Δέλτα δεν αρκέστηκε να φυλάξει τα ημερολόγια του ΄Ιωνα, ώστε να εκδοθούν μετά τον θάνατό της (αυτοκτόνησε το 1941). Τα αντιγράφει και τα σχολιάζει- άλλοτε τρυφερά, άλλοτε δηκτικά, άλλοτε με μεγαθυμία, άλλοτε με εμπάθεια. Και το ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι δεν σχολιάζει μια υπόθεση που δεν την αφορά. Σχολιάζει ένα ερωτικό τρίγωνο, του οποίου η ίδια αποτελούσε τη μια πλευρά κι έναν πολιτικό άνδρα που – κατά τραγική ειρωνεία- έμελλε να αναδειχτεί (ή να… καταντήσει, κατά την άποψη της Δέλτα) σε «αντίπαλον δέος» του πολιτικού άνδρα που εκείνη θαύμαζε μέχρι λατρείας: του Ελευθέριου Βενιζέλου.

Η ηθοποιός
Η δεύτερη πλευρά του ερωτικού τριγώνου είναι η Μαρίκα Κοτοπούλη. Αν και τον Νοέμβριο του 1908, την εποχή που «ήδη την έχει ερωμένη του» ο Δραγούμης, η Μαρίκα είναι μόλις 21 χρονών, είναι κιόλας καθιερωμένη ηθοποιός (εύλογα, αφού- ως κόρη θεατρίνων- εμφανίστηκε στη σκηνή… βρέφος κι έπαιξε τον πρώτο της ρόλο στα έξι της). Εννέα χρόνια μικρότερη από τον Ίωνα και δεκατρία από την Πηνελόπη, μπαίνει αμέσως στο μάτι της τελευταίας ως παρακατιανή που «μυρίζει μπουγάδα».

Η αξιοπρεπής αριστοκράτισσα Δέλτα, που προτίμησε να μην ολοκληρώσει ερωτικά τη σχέση της με τον Δραγούμη, παρά το ισόβιο σφοδρό πάθος της για εκείνον, ώστε να μην προκαλέσει κοινωνικό σάλο (όταν τον γνώρισε το 1905 στην Αλεξάνδρεια, ως γενικό πρόξενο της Ελλάδας, ήταν κιόλας παντρεμένη με τον Στέφανο Δέλτα και είχε αποκτήσει μαζί του τρία κορίτσια), σκανδαλίζεται από τον έκλυτο ερωτικό βίο της Κοτοπούλη και δεν αμφιβάλλει διόλου για τα οφέλη της από την ανάρμοστη κοινωνικά σχέση της με τον ταξικά ανώτερο Ίωνα: «Βρήκε ένα παιδί οικογενείας, πολύ ευαίσθητο και λεπτό.

Το βρήκε σε ψυχολογική στιγμή μεγάλης κουράσεως, αφού βγήκε από πόνο τρισμέγιστο, και του έδωσε αφειδώς την ηδονή που τρία χρόνια την είχε στερηθεί, ζώντας σαν αναχωρητής, και τον έκανε δικό της όλον. Και έβαλε με το νου της να τον στεφανωθεί, να φύγει από τη σκηνή, να μπει στην κοινωνία, να γίνει “κυρία”».

Π.Σ. Δέλτα

ΙΩΝ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΛΕΚΟΣ Π. ΖΑΝΝΑΣ ΕΚΔ.
ΕΡΜΗΣ 2009 ΣΕΛ.
340, ΤΙΜΗ: 20 ΕΥΡΩ