Οι άγνωστοι πλησίον

Αν και έχει περάσει σχεδόν μήνας, το σύντομο ρεπορτάζ με τον τίτλο «Τέσσερα χρόνια νεκρός δίπλα στον δρόμο!», πετάγεται συνέχεια μπροστά στα μάτια μας, δεν εννοεί να παραχωθεί με τίποτε στις στοίβες των χαρτιών και της ιλιγγιώδους ποικίλης καθημερινής ειδησεογραφίας. Πιο συγκεκριμένα, στα «ΝΕΑ» της 9 Φεβρουαρίου διαβάζουμε πως «τα οστά που εντόπισε τυχαία ένας εργάτης, ανάμεσα σε βάτα, κοντά στη γέφυρα της Χαλκίδας, ανήκουν σε 49χρονο που την ημέρα της εξαφάνισής του είχε πάει στη Χαλκίδα, μαζί με έναν φίλο του, προκειμένου να αγοράσει μια μοτοσυκλέτα». Στη συνέχεια επέστρεφε στην Αθήνα με τη μοτοσυκλέτα, αλλά έχασε τον έλεγχο της μηχανής που τον καταπλάκωσε κι ώς τη στιγμή που εντοπίστηκε από τον εργάτη, κανείς δεν είχε αντιληφθεί το παραμικρό. Για να καταλήξει το ρεπορτάζ: «Αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι ότι το δυστύχημα είχε συμβεί σε ένα σημείο όπου περνούν χιλιάδες οχήματα καθημερινά, ωστόσο κανείς δεν είχε δει το παραμικρό».

Όσοι φαντάζονται πως η «κατάληξη» του 49χρονου είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό που αφορά στον ίδιο προσωπικά, γιατί ουδείς άλλος ενδεχομένως θα πάει στη Χαλκίδα για να αγοράσει μοτοσυκλέτα, πλανώνται πλάνην οικτρά. Ούτε επίσης θα έπρεπε να παρηγορεί τη συνείδηση όλων των υπολοίπων, καθώς για τέσσερα ολόκληρα χρόνια δεν είχαν αντιληφθεί μιαν «απουσία» που ανάσαινε δίπλα τους, το γεγονός πως οι οικείοι του 49χρονου (αν είχε) δεν κίνησαν γη και ουρανό ή δεν επανέλαβαν σπιθαμή προς σπιθαμή τη διαδρομή που είχε διανύσει, προκειμένου να τον ανακαλύψουν. Όταν συμβαίνει κάτι τρομερό, οικείοι του ανθρώπου που χάνεται ή βασανίζεται, θα έπρεπε να λογαριάζονται ακόμη και εκείνοι που με «κανονικές» συνθήκες δεν θα έρχονταν ποτέ σε επαφή μαζί του. Οποιοσδήποτε άνθρωπος (εννοούμε τον παντελώς άγνωστό μας) μεταβάλλεται τόσο «φυσιολογικά» σε απουσία, δηλώνει απλούστατα την αφύσικη εξοικείωσή μας με τον αφανισμό ανθρώπων που έστω, στοιχειωδώς, μας είναι γνωστοί. Ο άνθρωπος που σάπιζε για τέσσερα ολόκληρα χρόνια δίπλα στον κεντρικό δρόμο, χωρίς κανείς να τον αντιληφθεί, ήταν στην πραγματικότητα εντελώς αδιάφορος και ενόσω ζούσε. Γεγονός που δεν έχει να κάνει με το αν διατηρούσε ζωηρές και ευχάριστες γνωριμίες ή συγκλονιστικές φιλίες ή αν επίσης ήταν ένας άνθρωπος μονόχνωτος, μονήρης και ακοινώνητος. Όταν πραγματοποιούνται τόσο μεγάλες ανακαλύψεις, όπως αυτή τού να μην έχει πάρει κανείς είδηση έναν άνθρωπο που έλειωνε καθημερινά δίπλα σε εκατοντάδες περαστικούς, οι γνωριμίες και οι φιλίες, όσο τρομερές κι αν είναι, αποδεικνύονται μια σκέτη σύμβαση. Όση αίγλη κι αν περιβάλλει έναν άνθρωπο, όση τυμπανοκρουσία κι αν ηχήσει στον θάνατό του, η πραγματικότητα που ισχύει μέσα στη ζωή είναι ακριβώς του ανθρώπου που ουδείς αντιλαμβάνεται τι του συμβαίνει. Δεν είναι δυνατόν ο καθένας μας να μην ειδοποιείται ενστικτωδώς πως «κάτι» συμβαίνει δίπλα του και ταυτόχρονα να φαντάζεται πως διατηρεί ευαίσθητες και οξείες κεραίες για μια πραγματικότητα που μορφάζει, υποφέρει και κραυγάζει. Όταν η κοινότητα των ανθρώπων πληροφορείται πως κάποιος είχε πεθάνει δίπλα της κι έλειωνε χωρίς να τον έχει αντιληφθεί, ναρκοθετείται, ώς την κατάργηση, οτιδήποτε μέσα στον κόσμο προορίζεται να κάνει πλούσια την υπάρχουσα- υποτίθεται- επικοινωνία. Θα μπορούσε τελικά ν΄ αλλάξει κάτι μέσα στον κόσμο, μόνο αν το μυαλό μας γινόταν να λειτουργεί συνεχώς συνδυαστικά. Να συνειδητοποιήσουμε πως το περιστατικό του ανθρώπου που έλειωνε δίπλα στους άλλους χωρίς κανείς να το αντιληφθεί δεν είναι το τελευταίο, όσο το ενδιαφέρον μας για το Βατοπέδι και τον Εφραίμ θ΄ αποδειχθεί στο μέλλον πως υπήρξε για να κάνει γνωστούς έναν ηγούμενο και μια μονή, χωρίς καμιά απολύτως κύρωση. Να συνειδητοποιήσουμε επίσης πως όσο περισσότερο αφιονιζόμαστε, ενώ ακούμε για τις τιμές να σκαρφαλώνουν στα ύψη και για την κρίση, να προστατεύσουμε τον εαυτό μας σε βάρος των άλλων, ώστε να μην του λείψει τίποτε, θα φτάσουμε στο σημείο οι άλλοι να λειώνουν μπροστά μας πια, χωρίς να μας κάνει καμιάν εντύπωση.

Σε τελευταία ανάλυση αν η κρατική εξουσία παραμένει τόσο ανάλγητη απέναντι στον καθένα μας, είναι γιατί εξίσου ανάλγητοι παραμένουμε εμείς οι ίδιοι απέναντι σε ανθρώπους που θεωρούμε αγνώστους μας.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη».