Η κόλαση ως βιντεοκλίπ

Φαινόμενο; Ναι! Στα βραβεία και στα χαρτιά. Σιγά τώρα που το Χόλιγουντ ανακάλυψε και υποκλίθηκε στην ινδική κόλαση και την τριτοκοσμική ανθρωπιά. Απλούστατα. Το «Slumdog Μillionaire» είναι η παρθενορραφή του διακορευμένου american dream!

Η λογική είναι απλή. Πασίγνωστη και εντελώς αμερικανική. Από τη Σταχτοπούτα του Disney και την «Ρretty Woman» με Τζούλια Ρόμπερτς μέχρι το «Κυνήγι της ευτυχίας» με Γουίλ Σμιθ. Με ακεραιότητα, τιμιότητα και μεγάλη καρδιά όλα μπορείς να τα υποστείς. Την κόλαση να διαβείς και στο τέλος αγκαλιά με το κορίτσι και το χρήμα, κερδισμένος να βγεις! Μωρέ δεν πα΄ να σε πυροβολούν. Να σε κλωτσάνε, να σε γρονθοκοπούν και να σε τσαλαπατούν. Τίποτα εσύ. Οπλισμένος με μια τεράστια καρδιά, με χαρακτήρα πάναγνο και με ψυχή προσηλωμένη σ΄ έναν μοναδικό, ανιδιοτελή σκοπό, στο τέλος θα κερδίσεις έναν μικρό παράδεισο εδώ. Αυτό το επιμύθιο ενώνει μια πόρνη, τη Βίβιαν Γουόρντ (Τζούλια Ρόμπερτς) του «Ρretty woman» με ένα εικοσάχρονο, ρακένδυτο «κοπρόσκυλο»slumdog.

Πάνω σ΄ αυτή τη φενάκη οικοδομήθηκε η ιδεολογία της αμερικανικής αυτοκρατορίας.

Το χαρισματικό υποκείμενο υπεράνω αντικειμενικών συνθηκών. Το Άτομο ίπταται άνωθεν συνόλων, κοινωνιών και μαζών. Η Ιστορία φτιάχνεται και ρυθμίζεται από τέτοια χαρισματικά άτομα. Οι δυσκολίες είναι ευεργετικές δοκιμασίες. Όχι μόνο υπάρχουν και θα υπάρχουν εσαεί, αλλά από πάνω είναι απαραίτητες για να διαχωρίζεται η πλέμπα από τη μονάδα την ιδιαίτερη και μοναδική. Η επίγεια κόλαση είναι αθεράπευτη και ενδημική. Ό,τι και να κάνουμε, όσο και να αγωνιστούμε, τίποτα επί της ουσίας δεν θα καταφέρουμε, τίποτα δεν μπορούμε. Σαν τους αναστενάρηδες περπατάμε σε ναρκοπέδιο εκατοντάδων δοκιμασιών. Και ρακένδυτοι, χωρίς εργασία και χωρίς ψωμί καθημερινό. Και θύματα των κατασταλτικών μηχανισμών. Και εύκολα, πειθήνια θύματα κάθε μαφίας που αγοράζει και μοσχοπουλάει «κοπρόσκυλα» σαν προϊόντα πορνείας, οργανωμένης επαιτείας ή ακόμα και για μεταμόσχευση οργάνων. Η κόλαση στην Ινδία ξεπερνάει κάθε κινηματογραφικό προηγούμενο. Κι όμως, ο μικρός Τζαμάλ αδιάβροχος, ακέραιος, μοναδικός. Σαν να είναι σταλμένος από τον Θεό. Ο λόγος απλός. Όταν τον ρωτάνε «Ποιο το μεγαλύτερο βραβείο: Α) χρήματα, Β) δόξα, Γ) έρωτας, Δ) επιτυχία» εκείνος δεν διστάζει. Φυσικά, έρωτας. Αυτό είναι το μυστικό!

Το Αίσθημα πρώτο από το Λογικό. Το αίσθημα, το ένστικτο, ο χαρακτήρας, η τιμιότητα. Προσέξτε διαφορά ανάμεσα στον Τζαμάλ και τον αδελφό του τον Σαλίμ. Ο Τζαμάλ ακολουθεί την καρδιά του. Η φτωχή Λατίκα είναι όλα τα όνειρά του. Γι΄ αυτό καταφεύγει στο τηλεοπτικό παιχνίδι του «Εκατομμυριούχου». Ώστε εκείνη, εγκλωβισμένη ως παλλακίδα σ΄ ένα πλούσιο σπίτι, να τον δει και η καρδιά της να φτερουγίσει. Μοναχικός, πεισματάρης, ξεροκέφαλος και προσηλωμένος στον στόχο του. Ο Σαλίμ είναι το αντίθετο του Τζαμάλ. Βία στην βία. Γι ΄αυτό καταλήγει στη συμμορία. Γι΄ αυτό με πυροβόλα όπλα σαν τραμπούκος σε κάποια μαφία. Με την αντίσταση και τον αγώνα- λέει ο Ινδός συγγραφέας Βίκας Σουάραπ- είσαι καταδικασμένος οριστικά. Τίποτα δεν μπορεί να γίνει ώστε το σύστημα να διορθωθεί για μια καλύτερη ζωή. Έτσι ήταν, έτσι θα είναι. Το φως το αληθινό είναι εσωτερικό. Η πάλη είναι εσωτερική. Αυτός είναι ο δρόμος για την αυτοσυνείδηση και την αυτογνωσία.

Από την Ινδία λοιπόν το american dream. Τροποποιημένο οργανικά σ΄ αυτόν τον τόπο τον εξωτικό ώστε να έλκει κάθε Δυτικό. Έτσι το «Slumdog» από τη μια λειτουργεί ως η απόλυτη επιβεβαίωση της κυρίαρχης αμερικανικής ιδεολογίας. Από την άλλη είναι μια πράξη φιλανθρωπίας. Και ταυτόχρονα μια πρώτης τάξεως απενοχοποίηση για κάθε Δυτικό που από την τριτοκοσμική εκμετάλλευση κερδίζει κάποια ψίχουλα κι αυτός.

Όμως αν η ίδια συνταγή δεν πορευόταν με την κατάλληλη φόρμα αισθητική, τότε η ταινία θα έμενε έξω από κάθε βράβευση οσκαρική. Αν η «γραφή» ήταν σκληρή και κοφτερή, τότε δυσάρεστη η εμπειρία για τον θεατή. Πόσοι αντέχουν να βιώνουν μια κόλαση αληθινή; Έτσι ο Βρετανός Ντάνι Μπόιλ ξεσκόνισε, γυάλισε και μοντερνοποίησε μια ιστορία ινδική. Δηλαδή το ένα πλάνο να διαδέχεται το άλλο με ρυθμούς συρραπτικής μηχανής. Ο φακός σε κοντινά να αποτυπώνει τα ωραίαμελαμψά- πρόσωπα των παιδιών. Οι φωτισμοί με κοντράστα και με neon να δημιουργούν μια ατμόσφαιρα υποβλητική από έναν κόσμο εξωτικό. Περίπου σαν ποταμιαίο βιντεοκλίπ και σαν γιγαντιαία διαφήμιση της Coca-Cola.

Και όπισθεν όλων αυτών, ένα μοδάτο soundtrack, με ρυθμούς και μελωδίες που από τη μια να παραπέμπουν στο ινδικό φολκλόρ και από την άλλη να σε καλούν σε χορό. Απίστευτη η μουσική προσφορά του Α. Ρ. Ραχμάν. Για να μην πολυλογώ, ό,τι πρέπει για το ευρύτερο κοινό. Η κόλαση ως διαφημιστικό προϊόν. Να αισθάνεσαι καλά. Αν κοντά σ΄ αυτά βάλουμε το τηλεοπτικό παιχνίδι, δηλαδή τον τζόγο από τις γνώσεις που εισέπραξε στην κολασμένη ζωή του ο μικρός Τζαμάλ, τότε το πράγμα γίνεται γαργαλιστικό. Ιδού το συνταγολόγιο το οσκαρικό. Το ερώτημα όμως είναι απλό: Τι είναι αυτό; Πάντως, όχι ταινία. Ένα ατελείωτο βιντεοκλίπ με περιεχόμενο πλαστό!

Με δυο λόγια: Από την πρώτη μέρα που είδε το φως της ζωής ο μικρός Τζαμάλ, το βάσανο, το ξύλο, η φτώχεια, η στέρηση, η βρώμα, η δυστυχία, ο θάνατος είναι γεγονότα καθημερινά. Ώσπου όταν πια μεγαλώσει και επιβιώσει, θα καταφέρει μέχρι το τηλεοπτικό παιχνίδι του «Εκατομμυριούχου» να φτάσει και από πάνω είκοσι εκατομμύρια ρουπίες να κερδίσει. Μα πώς είναι δυνατόν! Ο παρουσιαστής τον «δίνει» στην Ασφάλεια και δύο μπάτσοι τον κάνουν αλιάδα από το ξύλο. Με ηλεκτρόδια στα αχαμνά να μάθουν την αλήθεια. Μπας και είχε συνεργούς; Μπας και κάποιος από τους θεατές του έκλεινε το μάτι; Μπας και του έχουν εμφυτεύσει μικροτσίπ στο κεφάλι; Τίποτα απ΄ όλα αυτά. Ο Τζαμάλ είχε αποστηθίσει τις απαντήσεις μέσα από την ίδια τη ζωή. Αυτή το κρυφό- αναντικατάστατο- σχολείο.

«Slumdog millionaire»

Ένα ρακένδυτο σκουπίδι Κερδίζει το τραπέζι και το κορίτσι Οκτώ Όσκαρ Το εξής ένα: βιντεοκλίπ

ΒΑΘΜΟΙ = 5

(american dream)

{{{ video }}}

Αισθητική πρωτοπορία από την Τουρκία

Όσο και να ακούγεται εξωφρενικό, από την Τουρκία η πρωτοπορία. Οι άνθρωποι δουλεύουν με την εικόνα. Από εκεί προκύπτουν τα νοήματα. Από εκεί οι σχέσεις. Από εκεί οι συγκρούσεις. Όλα από την εικαστική διάσταση της ταινίας. Όπως Αντονιόνι και Κόπολα της «Αποκάλυψης» μέχρι Κισλόφσκι, Ταρκόφσκι, Ντέιβιντ Λιντς, Πολ Τόμας Άντερσον, Ντάρεν Αρονόφσκι, Αντρέι Ζιάνγκιτσεφ. Εν ολίγοις, η «Μοναδική μου Ηλιαχτίδα» («Ηayat Var») του Ρεχά Ερντέμ θα μπο ρούσε να προκύψει από οποιοδήποτε σημείο της υδρογείου. Και από Αμερική. Αλλά εσείς εκεί… Δώσε και μένα μπάρμπα «Slumdog» και βιντεοκλίπ!

Πάμε τώρα στο διά ταύτα. Στη γραφή του Ερντέμ περιλαμβάνονται η ζωγραφική, η γλυπτική, η αρχιτεκτονική, η γεωγραφία και φυσικά η κοινωνία. Η ιστορία του είναι το άθροισμα και η σύνθεση ελάχιστων «πραγμάτων». Δηλαδή τρία βασικά πρόσωπα με κέντρο βάρους μια 14χρονη σιωπηλή, μοναχική ύπαρξη (με τον πατέρα και τον παππού της), δυο- τρεις γυναίκες, μια καλύβα στα παράλια του Βόσπορου, η θάλασσα και η ζούγκλα. Ο απίστευτος αυτός ζωγράφος μετατρέπει την Κωνσταντινούπολη σε Αμαζόνιο, σε βαλτώδη περιοχή της Νέας Ορλεάνης, στο Δέλτα του Έβρου, στη «Ροζέττα» των αδελφών Νταρντέν και του Βελγίου, σε οτιδήποτε. Παραπέμπει διαρκώς στο σύμπαν. Λογικό, αφού τα αδιέξοδα, οι βυθίσεις και η αφασία συμβαίνουν παντού, γιατί όχι και στη Βραζιλία.

Τι λέει η ταινία; Συνοψίζει την ελεύθερη πτώση της κοινωνίας. Ο πατέρας μεταξύ νόμου και παρανομίας. Διαρκώς κουβαλάει «κάτι» μέσα στη βάρκα. Από λαθρομετανάστες και πόρνες μέχρι τσιγάρα. Ταυτόχρονα ο παππούς κλινήρης, ημιθανής, με άσθμα και με μια φιάλη οξυγόνου (η παλιά Τουρκία σε κώμα να κρατιέται στη ζωή με τεχνητά μέσα). Και στη μέση η Χαγιάτ (Ηλιαχτίδα) αμίλητη, εσωστρεφής, αποξενωμένη, με το ένα πόδι στο τρελοκομείο και το άλλο στη φυγή και την έκρηξη την τυφλή. Όλα αυτά χωρίς τίποτα να λέγεται ανοικτά. Όλα υπογείως, ψιθυριστά, με ελάχιστη μουσική υπόκρουση. Ε, λοιπόν η επεξεργασία της ηχητικής μπάντας είναι μια δεύτερη ταινία. Όλα παίζουν. Από το πέταγμα των πουλιών μέχρι τις ασκήσεις των πολεμικών αεροσκαφών. Μοντέρνα ζωγραφική πλήρης αόρατων κοινωνικών σχολίων που αφορούν στα πάντα. Θα το ξαναδώ!

«Μοναδική μου Ηλιαχτίδα

Τουρκία, πρωταθλήτρια πρωτοπορίας Κόσμημα εικαστικής και ηχητικής επεξεργασίας Ένας κόσμος κομμένος στα δύο Συμπαραγωγός και η Ελλάδα

ΒΑΘΜΟΙ = 8

(διαμάντι)

{{{ video }}}

Απίθανο λαμπραντόρ, ελληνικό αλαλούμ

«Μάρλεϊ, ένας μεγάλος μπελάς» (Μarley and Μe). Εξαιρετική- στο είδος της- αμερικανική κομεντί του Ντέιβιντ Φράνκελ. Βασισμένη σε αυτοβιογραφικό οδοιπορικό του Τζον Γκρόγκαν, αρθρογράφου αμερικανικών εφημερίδων και λάτρη ενός λαμπραντόρ με το όνομα Μάρλεϊ και πρωταγωνιστές τον Όουεν Ουίλσον (ο συμπαθέστερος ξανθός του Αmerican Cinema) και την Τζένιφερ Άνιστον. Άνθρωπος, ο καλύτερος φίλος του σκύλου. Στην αρχή ολίγον βαρετό, με θέμα Τhe Ηappy Αmerican Family- Θεέ μου τι θα δω, αλλά προς το φινάλε η συγκίνηση, αυθόρμητη και παρορμητική σε κατακλύζει και σε κάνει να λατρέψεις αυτό το απίστευτο

ΒΑΘΜΟΙ = 6

(συγκίνηση και χαρά)

σκυλί. Περίπου σαν τη Λάσι του 2009. Θα το αγαπήσουν τα παιδιά. Η οικογένεια περνάει καλά!

{{{ video }}}

«Ισοβίτες». Η επιτομή του ελληνικού αλαλούμ made in Greece από τον Θόδωρο Μαραγκό με Βαγγέλη Μουρίκη, Τάκη Σπυριδάκη, Κατερίνα Δασκαλάκη, Στέφανο Ρίσκα, Ευαγγελία Μουμούρη, Κωνσταντίνα Γκόρου. Εντελώς χύμα αλλά αυθεντική όσο καμία άλλη ελληνική ταινία. Απίστευτη τραμπάλα. Από τη μια εντελώς γελοίο, από την άλλη αληθινό όσο και το ελληνικό καφενείο.

Με καλύτερη παραγωγή και επεξεργασία σοβαρή θα είχε στοιχειώσει τη σύγχρονη ελληνική κομεντί.

Ίσως ό,τι καλύτερο έχει υπογράψει ο Μαραγκός στη ζωή του. Μεταξύ μας, με κράτησε απείρως περισσότερο από βραβευμένες ελληνικές παραγωγές που έχουν μετατρέψει τον κινηματογράφο σε μακροσκελή γραβάτα!

ΒΑΘΜΟΙ = 6

(χύμα στο κύμα)

{{{ video }}}

«Μια ζωή μια εποχή». Το πορτρέτο του Μιχάλη Κακογιάννη διά χειρός Λυδίας Καρρά. Συμμετέχουν με αφηγήσεις τους και με περιστατικά Μίκης Θεοδωράκης, Σαρλότ Ράμπλινγκ, Κλερ Μπλουμ, Γουόλερ Λάσαλι (διευθυντής φωτογραφίας και στο «Ζorba the Greek»), Γιώργος Αρβανίτης. Δεν το είδα, δεν έχω άποψη.

Επεισόδιο τηλεσειράς

Όπως στην ελληνική παραγωγή όπου μπερδεύουν την κωμωδία με την μπαλαφάρα την τηλεοπτική. Έτσι και με τη σοβαρή εκδοχή. Όπου ο Τώνης Λυκουρέσης σ΄ ένα δράμα εποχής με τον τίτλο «Σκλάβοι στα δεσμά τους» μπέρδεψε τον κινηματογράφο με τηλεοπτική σειρά εποχής!

Τηρουμένων των αναλογιών, το ίδιο συμβαίνει και με το «Slumdog». Οκτώ Όσκαρ σ΄ ένα βιντεοκλίπ, δέκα βραβεία Θεσσαλονίκης σε μια σειρά τηλεοπτική. Γιατί; Μα φυσικά, επειδή όλα σ΄ αυτή την ταινία μοιάζουν να είναι σοβαρής κοπής. Για να καταλάβετε πόσο όπισθεν τραβάμε ολοταχώς, ένα πράγμα θα σας πω: μπροστά σ΄ αυτό το επίπεδο, το απρόσωπο και το άγευστο φιλμ, η «Τιμή της αγάπης» της Τώνιας Μαρκετάκη και του 1984, είναι το αριστούργημα όλων των εποχών.

Ποιο το πρόβλημα; Πρώτον, ο Λυκουρέσης εγκαταλείπει μια βασική αρχή. Η ιστορία του δεν έχει κέντρο βάρους, άξονα αφηγηματικό, πρόσωπο κεντρικό. Όλα μέσα: Και το γκρέμισμα ενός άρχοντα της Κέρκυρας στις αρχές του περασμένου αιώνα. Και ο έρωτας δύο ανιδιοτελών ψυχών. Και η κοινωνία. Και η οικογένεια. Και ένας δικηγόρος κυνικός. Ό,τι πρέπει για συνταγή τηλεοπτική. Αντί να «κλείνει» την ιστορία σ΄ έναν δρόμο μοναδικό, αυτός την ανοίγει διαρκώς. Έτσι το ένα επεισόδιο διαδέχεται το άλλο κι αντί για ταινία, μια σύνοψη τηλεοπτικής σειράς έχει γράψει. Μα για όνομα του Θεού, από το συγκεκριμένο, ερωτικό στόρι θα προκύψει η ιδεολογία- πλαγίως- στον θεατή. Αυτό είναι το δίδαγμα εκατοντάδων μεγάλων κινηματογραφικών στιγμών. Σε ποιον να αναφερθώ… Από τον Βισκόντι ας πούμε μέχρι τον Τζέιμς Άιβορι.

Κοντά μ΄ αυτό- το δομικό και βασικό- πορεύεται το μέρος το σκηνοθετικό και αισθητικό. Λάθος στήσιμο, λάθος ανάπτυξη, λάθος κατάληξη. Επίπεδη η γραφή με ελάχιστες κορυφώσεις χωρίς βιωμένη ουσία αισθηματική. Από κοντά ακολουθούν και οι πλαδαροί ρυθμοί. Το ίδιο και οι περισσότερες ερμηνείες. Περισσότερο κοστούμια παρά ηθοποιοί. Με ελάχιστες εξαιρέσεις κυρίως από τον Γιάννη Φέρτη. Έτσι, αυτό που κυριαρχεί είναι η απομίμηση η γενική. Το σενάριο μιμείται το λογοτεχνικό ύφος του Κωνσταντίνου Θεοτόκη (στηρίζεται στο ομότιτλο βιβλίο του γραμμένο το 1922). Τα κοστούμια μιμούνται βεστιάριο αυθεντικής ενδυματολογίας. Η σκηνοθεσία μιμείται τη γραφή ενός δράματος εποχής. Τίποτα το αυθεντικό, το ιδιαίτερο, το πρωτότυπο και εξαιρετικό. Απλώς παιδιά να κάνουμε κάτι το σοβαρό. Το έκαναν, το ολοκλήρωσαν και κέρδισαν έναν σκασμό βραβεία. Να δούμε τώρα τι θα πει το κοινό!

Με δυο λόγια: Κέρκυρα στις αρχές του 20ού αιώνα. Ο άρχοντας Οφιαμάχος (Γιάννης Φέρτης) σε ελεύθερη πτώση. Πνιγμένος από τα χρέη κινδυνεύει με απόλυτη χρεοκοπία. Όχι μόνο οικονομική, αλλά κοινωνική. Έτσι αποφασίζει να προξενέψει την ωραία κόρη του σ΄ έναν πλούσιο και κυνικό δικηγόρο (Άκης Σακελλαρίου), εκπρόσωπο τη ανερχόμενης αστικής τάξης. Όμως η Ευλαλία η κόρη του (Ρηνιώ Κυριαζή) είναι ερωτευμένη μ΄ έναν σεμνό και ανιδιοτελή προοδευτικό διανοούμενο της εποχής (Κωνσταντίνος Παπαχρόνης). Η σύγκρουση θα είναι τραγική!

«Σκλάβοι στα δεσμά τους»

Δράμα εποχής Γ άμος οικονομικός Ο άρχοντας κατεστραμμένος Σοβαρό αλλά επίπεδο και βαρετό

ΒΑΘΜΟΙ = 4

(σειρά της ΝΕΤ)

{{{ video }}}