Μια φορά κι έναν καιρό στα εργοστάσια της Πάτρας

ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΑΜΥΘΙ ΠΟΥ ΚΡΑΤΗΣΕ 150 ΧΡΟΝΙΑ.
ΜΕ ΑΥΤΟΔΗΜΙΟΥΡΓΗΤΟΥΣ «ΒΑΣΙΛΙΑΔΕΣ», «ΠΛΗΓΕΣ» ΠΟΥ
ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΑΝ ΤΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ, ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑ-ΠΑΛΑΤΙΑ ΚΑΙ
ΠΡΟΪΟΝΤΑ-ΘΗΣΑΥΡΟΥΣ ΠΟΥ ΕΦΘΑΣΑΝ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΕΡΙΖΗΤΗΤΑ
ΩΣ ΤΗΝ ΑΚΡΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. ΕΙΝΑΙ ΟΜΩΣ Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
ΤΗΣ ΑΧΑΪΚΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ, ΠΟΥ ΣΕ ΕΠΟΧΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΜΟΙΑΖΕΙ ΟΣΟ ΠΟΤΕ ΑΛΛΟΤΕ ΜΕ ΠΑΡΑΜΥΘΙ
Ποιος θα περάσει από την Πάτρα και δεν θα φέρει ένα μπουκάλι τεντούρα και ένα κουτί λουκούμια; Πόσοι όμως είναι εκείνοι που ψάχνουν να μάθουν τη μακρά ιστορία παραγωγής τους; Οι απαντήσεις κρύβονται στην έκδοση που υπογράφει ο μηχανικός Νικόλαος Σαραφόπουλος, επί 30 χρόνια τεχνικός επιθεωρητής εργασίας και ερευνητής στο πεδίο της ιστορίας της παραγωγής, σε έναν τόμο βαρύ, αντάξιο της Αχαϊκής Βιομηχανίας. Πρόκειται για μια έκδοση που ξυπνά αναμνήσεις σε όσους πρόλαβαν τα προϊόντα εκείνων των εργοστασίων που κάποτε ανθούσαν γύρω από την Πάτρα. Ένα πλούσιο μάθημα για τους νεώτερους γύρω από τα βιομηχανικά μυστικά της αχαϊκής πρωτεύουσας. Και μια έκδοση-εργαλείο για τους ερευνητές που θέλουν να μελετήσουν την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής και να προχωρήσουν σε συμπεράσματα σχετικά με την παραγωγή, τους ανθρώπους που δημιούργησαν τη βιομηχανία της περιοχής, τους παράγοντες που άλλαξαν τα δεδομένα και αφαίρεσαν από την Αχαΐα τα βιομηχανικά πρωτεία.

Η πρώτη μονάδα που λειτουργεί στην Πάτρα είναι τύποις το υδροκίνητο κλωστήριο του Π. Φωτεινού το 1846. Η ιστορία της βιομηχανίας της Πάτρας φαίνεται όμως πως αρχίζει πολύ παλιότερα. Τον 8ο αιώνα με τη Δανιηλίδα, που καταγράφεται ως «η πρώτη βιομήχανος της Πάτρας», και τη φημισμένη (ώς την Κωνσταντινούπολη) παραγωγή της μεταξωτών και λινών υφασμάτων. Η μεγάλη ακμή της ταυτίζεται με τη «σταφιδική ευφορία»: όταν οι αμπελώνες του γαλλικού Νότου το 1872 καταστρέφονται από φυλλοξήρα και η ελληνική παραγωγή και εξαγωγή αυξάνονται θεαματικά. Ο αμερικανικός εμφύλιος αναγκάζει τα αγγλικά υφαντουργεία να στραφούν στις βαμβακερές πρώτες ύλες της Ελλάδας. Οι αλευρόμυλοι ακμάζουν, καθώς το εισαγόμενο αλεύρι έχει υψηλούς δασμούς. Η ζαχαροπλαστική και η τυροκομία, τα βυρσοδεψεία και η χαρτοποιία ανθούν μαζί με την οινοποιία.

Όλα αυτά παρουσιάζονται μέσα από πρόσωπα και ντοκουμέντα. Φωτογραφίες και υλικό αρχείου ζωντανεύουν την καταγραφή που τοποθετείται σε ιστορικό-κοινωνικόοικονομικό πλαίσιο, με αναφορές σε περιόδους ακμής και κάμψης. Και με φινάλε που φθάνει στο 1975, έτος που θεωρείται πως σήμανε την αλλαγή στον ρου της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Διότι στόχος του πονήματος δεν είναι μόνο να διασώσει και να ερμηνεύσει (εν μέρει) τα γεγονότα, αλλά και να λειτουργήσει ως αφορμή για να αναζητηθούν νέες προοπτικές. Ο συγγραφέας αρνείται το κλισέ «η βιομηχανία στην Πάτρα έσφυζε, τώρα έσβησε» και υποστηρίζει ότι μετατοπίστηκε η επιχειρηματική δραστηριότητα προς την παροχή υπηρεσιών.

Νικόλαος Β. Σαραφόπουλος

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΛΕΥΚΩΜΑ ΑΧΑΪΚΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ 1825-1975

ΕΚΔ. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΠΑΤΡΩΝ, ΣΕΛ.
549, ΤΙΜΗ: 45 ΕΥΡΩ