Το μέλλον έμεινε από βενζίνη

ΕΝΑ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ-ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΚΟΥΒΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟ ΚΑΙ
ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΕΠΟΧΗ ΜΕ ΔΡΑΜΑΤΙΚΟΥΣ ΕΡΩΤΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ
ΠΑΘΗ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΧΑΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΟΜΙΧΛΗ ΤΟΥ ΒΡΑΒΕΥΜΕΝΟΥ ΚΟΥΒΑΝΟΥ
ΛΕΟΝΑΡΔΟ ΠΑΔΟΥΡΑ
Η απελπισία βαδίζει χέρι χέρι με την αισιοδοξία στο απολαυστικό καινούργιο αστυνομικό μυθιστόρημα του Λεονάρδο Παδούρα. Ο τίτλος του, Παρελθόν χαμένο στην ομίχλη, είναι παρμένος από τους στίχους ενός μπολέρο της προ Κάστρο εποχής, αλλά αυτό ελάχιστη σημασία έχει. Τόσο επί δικτάτορα Μπατίστα όσο και επί Κάστρο, τα πράγματα ήταν σχεδόν πάντα χάλια. Ο Παδούρα, ο 53χρονος Κουβανός που έχει ήδη αποκτήσει ένα σοβαρό όνομα στο αστυνομικό μυθιστόρημα, μεταφρασμένος σε καμιά δεκαριά γλώσσες και με κάμποσα βραβεία στο ενεργητικό του, δεν μασάει τα λόγια του. Στο αποκορύφωμα της διαφθοράς του καθεστώτος Μπατίστα έγινε η επανάσταση που ήταν μάλλον καλοδεχούμενη ακόμη και από μερίδα της άρχουσας τάξης που έβλεπε το αδιέξοδο Μπατίστα. Η αριστοκρατία δεν της έδινε και πολύ χρόνο ζωής. Διαψεύστηκε βεβαίως, όπως διαψεύστηκαν και οι ελπίδες όσων αληθινά πίστεψαν σ΄ αυτήν. Οι μικρές κρίσεις διαδέχονταν η μία την άλλη, αλλά η Κρίση με κάπα κεφαλαίο, το 1993, άφησε τον πληθυσμό πεινασμένο και ημιθανή, να ζει έκτοτε με τη βοήθεια ενός μίζερου δελτίου τροφίμων. Ο «καινούργιος άνθρωπος» που είχε υποσχεθεί το καθεστώς και στον οποίο πολλοί πίστεψαν με ειλικρίνεια, τελικά δεν ήρθε ποτέ. «Το μέλλον έμεινε από βενζίνη», λέει κάπου ο Παδούρα. Ταυτόχρονα η εξαθλίωση μετέτρεψε κομμάτι του παλιού κέντρου της Αβάνας σε αφιλόξενο άντρο μιας χωρίς όρια διεστραμμένης εγκληματικότητας.

Το βιβλίο του Παδούρα κινείται σε δύο χρόνους: στην προ και τη μετά την επανάσταση εποχή. Γυρίζει το ρολόι πίσω και περιγράφει εξαιρετικά την Αβάνα των μεγάλων τζάζμεν που ξεφύτρωναν σαν τα μανιτάρια, την Αβάνα της ξέφρενης διασκέδασης, του έρωτα, της κρεπάλης που εξαφανίστηκε απότομα με τις απαγορεύσεις της επανάστασης. Ο Παδούρα λέει καθαρά ότι όλα αυτά ήταν επίσης ωχαδερφισμός μιας ορισμένης τάξης απέναντι στην καταπίεση και τη διαφθορά του Μπατίστα, ωστόσο στην ουσία αποθεώνει την κουβανική ιδιαιτερότητα φτιάχνοντας ένα συνολικό κλίμα που, ενώ περιγράφει μια απίστευτη μιζέρια, στην ουσία την ανάγει σε μύθο.

Ήρωάς του είναι ο Μάριο Κόντε, ένας πρώην αστυνομικός που τα τελευταία δώδεκα χρόνια ασχολείται με εμπόριο παλιών βιβλίων. Αντιφατικός αλλά θετικός ήρωας- αν και το πώς παρασύρθηκε κάποιος του «κλαμπ των απροσάρμοστων» και έγινε κάποτε αστυνομικός δεν εξηγείται πολύ πειστικά- ο Κόντε μας παρασέρνει σε μία γοητευτική ιστορία βιβλιοφιλίας, πολύ κουβανική αλλά πρωτότυπη. Όλα ξεκινούν όταν ανακαλύπτει στο κάποτε αριστοκρατικό σπίτι μιας ξεπεσμένης οικογένειας που σήμερα πεινάει, μια εκπληκτική βιβλιοθήκη τριών γενεών, με βιβλία που κοστίζουν χιλιάδες δολάρια. Τα αδέλφια που την κατέχουν υποκύπτουν στον πειρασμό της πώλησης. Ο Κόντε ανακαλύπτει σε ένα παλιό βιβλίο μαγειρικής μια σελίδα εφημερίδας που ανακοίνωνε, γύρω στο 1958, την πρόωρη αποχώρηση από τη σκηνή μιας πολλά υποσχόμενης τραγουδίστριας- και καλλονήςτου μπολέρο. Κάτι τραβάει τον Κόντε να την ψάξει, οπότε ανακαλύπτει ότι λίγο μετά την αποχώρησή της πέθανε παίρνοντας υδροκυάνειο, χωρίς να έχουν όλοι πειστεί ότι επρόκειτο για αυτοκτονία. Νιώθει ότι ένα φρικτό μυστικό υπάρχει πίσω από τον θάνατο αυτό, το οποίο πιθανώς κρύβεται μέσα στη φοβερή βιβλιοθήκη. Ένας κόσμος αδίστακτων επιχειρηματιών, μαφιόζων, «επενδυτών» της εποχής Μπατίστα αλλά και ένας κόσμος μεγάλων αισθημάτων με δραματικό τέλος, περίπου με όρους αρχαίας τραγωδίας, ξετυλίγεται μπροστά στα μάτια του. Με έκπληξη θα ανακαλύψει ότι το μυστικό αφορά και τον εαυτό του. Στο τέλος, μπροστά σε αλήθειες που πονούν, ο ήρωας κλαίει για χαμένα όνειρα και ζωές, που τα θάβει η ομίχλη τού τότε και του τώρα.

Leonardo Ρadura

ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΧΑΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΟΜΙΧΛΗ

ΜΤΦ. ΚΩΣΤΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, ΕΚΔ. ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ, 2009 ΣΕΛ. 364
ΤΙΜΗ: 18,81 ΕΥΡΩ