«ΑΠΟΧΩΡΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΠΟΥΡΖΟΥΑΔΙΚΟ ΚΟΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΤΙΚΗ ΖΩΗ»

Στα γράμματά του προς τους γονείς (τον «βιβούμβουλη», όπως αποκαλεί χαϊδευτικά τον πατέρα, και τη λατρεμένη του «μαμίτσα»), τον Μαράκη ή τους εξαδέλφους «Αντρέηδες», ο νεαρός Εμπειρίκος ξεδιπλώνει την ευαισθησία μιας παιδιόθεν καλλιτεχνικής φύσης που προσπαθεί να συναιρέσει τους κώδικες της μεγαλοαστικής αγωγής με τη δική του βιοθεωρία, όπως τη διαμορφώνει σταδιακά με προσωπικό κόπο και τίμημα. Τη θεαματική διαδρομή που διανύεται εντός δεκαπενταετίας, τη διαδικασία της πολλαπλής χειραφέτησης, μπορεί να σταθμίσει ο αναγνώστης συγκρίνοντας το ιδεολογικό στίγμα της πρώτης παρατιθέμενης επιστολής (Αύγουστος 1921), όταν ο ελληνικός στρατός, έμπλεος μεγαλοϊδεατισμού, προελαύνει στη Μικρά Ασία και ο νεαρός Ανδρέας χαιρετίζει τη στιγμή που «η Πόλη ξαναγίνεται Ελληνικιά, πρωτέβουσα της Αθάνατης Ρωμιοσύνης», με την τελευταία (1935), όταν ο γιος ξεκαθαρίζει τους λογαριασμούς με τον γεννήτορα και τις πατρικές επιχειρήσεις με ύφος και ένταση που θυμίζουν το περιβόητο καφκικό «γράμμα στον πατέρα»: «… η αρχική ιδέα περί δυνατότητος επανόδου στο πλευρό σου στις δουλειές είναι πράγμα αδύνατον. Μας χωρίζουν διαφορετικές νοοτροπίες, αντιλήψεις, ιδέες και αρχές και ωρισμένα γεγονότα που άφισαν ίχνη ανεξίτηλα στην ψυχή μου. […] Λοιπόν αντί να ξαναμπώ στις δουλειές σου παραιτούμαι απ΄ όλες πέρα για πέρα και σου αφίνω γεια». Σε συνδυασμό και με τα παρατιθέμενα πολιτικά μανιφέστα της ίδιας πάνω- κάτω εποχής (1933), καταλαβαίνει κανείς πως η διαφοροποίηση είναι ριζική: «Δηλώνω ότι αν και αποχωρώ από τον μπουρζουάδικο κόσμο και την αστική ζωή, διατηρώ στο ανθρώπινο μόνον επίπεδο τους αισθηματικούς μου δεσμούς για τα μέλη της οικογενείας μου και την φιλία μου για λίγους αστούς αλλά μόνον εφόσον δεν βλάπτουν, χαλαρώνουν, νοθεύουν ή παρεμποδίζουν κατευθείαν ή πλάγια την επαναστατική, κομμουνιστική δράση».

Ανδρέας Εμπειρίκος

ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΠΑΤΕΡΑ, ΤΟΝ ΑΔΕΛΦΟ ΤΟΥ ΜΑΡΑΚΗ ΚΑΙ ΤΗΝ

ΜΗΤΕΡΑ(1921-1935)

ΕΙΣΑΓΩΓΗΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γ. ΓΙΑΤΡΟΜΑΝΩΛΑΚΗΣ ΕΚΔ. ΑΓΡΑ, 2009