ΠΡΟΣΩΠΑ Εγκώμιο της διαφορετικότητας

O Γιαν Αρτύς-Μπερτράν έγινε διάσημος φωτογραφίζοντας τον πλανήτη από ελικόπτερα. Το φωτογραφικό του λεύκωμα «Τerre vue du ciel» (Η Γη όπως τη βλέπουμε από τον ουρανό) έχει πουλήσει πάνω από τρία εκατομμύρια αντίτυπα, ενώ οι εντυπωσιακές φωτογραφίες που περιέχει έχουν παρουσιαστεί σε εκθέσεις και τυπωθεί σε ατζέντες, αφίσες, παζλ, καρτ ποστάλ. Όμως σήμερα, στα 61 του, ο Γάλλος φωτογράφος κατέβηκε στη Γη για μια έκθεση αφιερωμένη τούτη τη φορά στους ανθρώπους. Με τίτλο «6 Δισεκατομμύρια Άλλοι», παρουσιάζεται ώς τις 12 Φεβρουαρίου στο Γκραν-Παλαί του Παρισιού και έχει θέμα την ομοιότητα πίσω από τις διαφορές. Για να την ολοκληρώσει χρειάστηκε 4 χρόνια, στη διάρκεια των οποίων διέτρεξε 75 χώρες, συγκέντρωσε 5.000 μαρτυρίες και 50 ώρες βίντεο, με χρηματοδότηση από 24 σπόνσορες.

«Όλα άρχισαν μια μέρα που είχε χαλάσει το ελικόπτερο και έμεινα ακινητοποιημένος στο Μάλι», λέει ο Γιαν Αρτύς-Μπερτράν στο «Νουβέλ Ομπσερβατέρ». «Συζήτησα μ΄ έναν χωρικό που μου είπε ότι η μοναδική φιλοδοξία του στη ζωή ήταν να θρέψει τα παιδιά του. Ο τύπος αυτός μου μιλούσε για τις πιο στοιχειώδεις έγνοιες του, έγνοιες που είναι κοινές σε όλα τα θηλαστικά. Ήταν πολύ μακριά από τις δικές μου ανησυχίες του πλούσιου και ταυτόχρονα πολύ κοντά. Έτσι αποφάσισα να συγκεντρώσω κι άλλες μαρτυρίες που να “μιλούν” σε όλο τον κόσμο. Όπως τη μαρτυρία εκείνης της Τσετσένας, που λέει πως ευτυχία είναι να βγαίνει από το υπόγειό της έπειτα από βομβαρδισμό και να ακούει τη σιωπή. Είμαστε όλοι μοναδικοί και είμαστε όλοι οι ίδιοι…».

Μερικοί επικρίνουν τον Αρτύς-Μπερτράν λέγοντας πως είναι υπερβολικά καλός και συναινετικός με ροπή προς τους… γενναιόδωρους σπόνσορες. «Εκνευρίζομαι μ΄ αυτό», λέει εκείνος. «Με κατηγορούν ότι λέω πως η Γη είναι ωραία, πως πρέπει να αγαπάμε αλλήλους, πως αραδιάζω κοινοτοπίες. Όμως δεν νομίζω πως είμαι συναινετικός. Η εκπομπή μου “Θέα από τον ουρανό” στη Φρανς 2 είναι στρατευμένη. Εξηγώ εκεί ότι πρέπει να αφυπνιστούμε, ότι ο τρόπος ζωής μας μας οδηγεί κατευθείαν στον γκρεμό, πως πρέπει να καταναλώνουμε λιγότερο…». Όσο για τους σπόνσορες, «στο τέλος της δεκαετίας του 1990», εξηγεί, «για το βιβλίο μου “Τerre vue du ciel” χρειάστηκε να βάλω υποθήκη το σπίτι μου. Ήρθα σε επαφή με 500 επιχειρήσεις για να με βοηθήσουν, έγραψα στην καθεμιά τους μια μακροσκελή επιστολή και δεν είχα καμιά απάντηση. Και τώρα που έχω επιτυχία με κατηγορούν για τους χορηγούς μου…».

Ο Γιαν Αρτύς-Μπερτράν θεωρεί τον εαυτό του συνεπή οικολόγο. Έχει εγκαταστήσει το γραφείο του πάνω σ΄ ένα δένδρο, οδηγεί ένα Τoyota Ρrius… «Επίσης ζεσταίνομαι με ηλιακή ενέργεια», προσθέτει, «τρώω λιγότερο κρέας, δεν καταναλώνω τίποτε που παράγεται στο εξωτερικό, πετάω όσο γίνεται λιγότερα… και προσπαθώ να χρησιμοποιώ όσο το δυνατόν λιγότερο το ελικόπτερο».