Επιφυλλίδα

Θα μείνουν στα αζήτητα
Του Κώστα Λογαρά

Τις πιάνουνε στο στόμα τους, τις μασάνε συνέχεια σαν τσίχλες κι αφού τις ξεζουμίσουνε τις παρατάνε έκθετες. Κι έτσι εξώλης και προώλης που τις καταντάνε, δεν μπορεί να τις ξεπλύνει ολόκληρη η λογοτεχνική παραγωγή της χώρας, η περασμένη και η σύγχρονη.

Ποιος τολμάει, λ.χ., να χρησιμοποιήσει στο εξής τις φράσεις «σεμνά και ταπεινά», τη «μηδενική ανοχή» ή «θα μας βρουν απέναντί τους τα μεγάλα συμφέροντα»; Άσε την (καθιστική) άσκηση της «σοβαρής και υπεύθυνης πολιτικής». Πώς να μην αηδιάσεις μ΄ εκείνο «το μαχαίρι που το βάζουνε στο κόκαλο» ενώ το ξέρεις ότι πάμπολλοι θα χώσουνε το χέρι στο ψητό; Για χρόνια, λέω, θα μείνουν οι λέξεις στα αζήτητα. Στην καταισχύνη και την απαξίωση.

Και μόνο όταν θα θέλεις να σαρκάσεις κάποιον ή να τον ειρωνευτείς, θα χρησιμοποιείς τα γλωσσικά αυτά ρετάλια. Σαν ξόμπλια.

Αν υπήρχε ένα δικαστήριο της γλώσσας- αδέκαστο όμως, αυτό- ούτε η ασυλία θα τους γλίτωνε ούτε ότι δήθεν παρασύρθηκαν από επικοινωνιολόγους. Μήτε θα τους έσωζε καμιά παραγραφή- παραγράφονται ποτέ τα scripta; Μένουν και σε κυνηγάνε διά παντός.

Να, για παράδειγμα, έχουν περάσει τόσα χρόνια και τη λέξη «πράγματι» την αποφεύγω ακόμα. Με τη γαλίφικη ετούτη διαβεβαίωση ξεκίναγε τους λόγους του ο συχωρεμένος. Σε άρπαζε απ΄ τη μούρη εξ αρχής και σε παρέσερνε να συμφωνήσεις μαζί του πριν αποδείξει οτιδήποτε.

Ίδια κατάθλιψη αισθάνομαι και με το δήθεν επαναστατικό «εδώ και τώρα». Μόνο ενέργειες του ποδαριού μπορούν να γίνουν έτσι. Και με λυπεί ακόμα περισσότερο, γιατί χάθηκε η ευκαιρία τότε να οργανωθεί μεθοδικά η χώρα.

Για την «καμένη γη» δεν λέω τίποτα. Ταράζομαι που την ακούω από τα χείλη τους. Όχιμόνο γιατίαπεχθάνομαι την επανάληψη αλλά γιατί η ίδια η πραγματικότητα έχει γίνει, εν τω μεταξύ, πιο αποκρουστική κι από τις λέξεις.

Αφήνω δα, τα κηρύγματα περί «της δημοκρατίας μας » από κάτι στόματα πολιτικών που τα ρουσφέτια τους έχουν ροκανίσει την ουσία τού πολιτεύματος. (Κι όμως, τους καλούν ακόμα στα κανάλια, να μας πουν τη γνώμη τους για τις αιτίες της φθοράς).

Κράτησα για το τέλος μερικά γλωσσικά απολιθώματα : «τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό», «τον ευρωμονόδρομο», «την καπιταλιστική κοινωνία». Εξαντλημένα κι αποστεωμένα, πλέον, από την κατάχρηση. Και δίκιο να ΄χουνε οι χρήστες, κατάντησαν τις έννοιες χωρίς ψυχή.

Διερωτώμαι πώς το ανέχονται όλοι, όλοι αυτοί και επαναλαμβάνονται; Ίδιες φράσεις, ίδιο λεξιλόγιο καρμπόν. Να υποθέσει άραγε κανείς ότι είναι εξίσου τυποποιημένοι στη δουλειά τους, στη ζωή τους ή στις σχέσεις τους; Ίσως. Ούτε μια στάλα φαντασίας καν, μια γλωσσική παραλλαγή που θαπιστοποιούσε την ύπαρξη της ανανεωμένης σκέψης. Τίποτα.

Σάματι όμως πάει πίσω και ο κόσμος της (ελαφράς) ραδιοφωνίας και της (ακόμα ελαφρύτερης) τηλοψίας; (Δεν μιλώ για τις φωτεινές εξαιρέσεις, τις τόσο σπάνιες).

Απ΄ τους εμετικούς αλαλαγμούς «μωρό μου, αγάπη μου, χρυσό μου» μέχρι τη σοβαροφανή εμβρίθεια της εύκολης δημοσιογραφίας με τα τετριμμένα «Άγιο είχε», «κι όχι μόνο», «έγκαιρη και έγκυρη» (πόσο εύστοχα τους ξεμπροστιάζει ο Δημήτρης Γκιώνης στο βιβλίο του «Εμένα μου λες…», Εκδ. Καστανιώτη), από όλα, λέω, αυτά τα αναγουλητά αξίζει να μείνουμε στη φαινομενικά αθώα φράση που προάγει την πιο διαβρωτική ιδεολογία: «Εμένα μ΄ ενδιαφέρει να περνάω καλά!» (και εννοούν «ζαμανφού» για τους υπόλοιπους).

Φράση που μοιραία απολήγει στο επιχείρημα υπουργού «Φρόντισα να εξασφαλίσω την οικογένειά μου»και εννοεί τη «νόμιμη» συσσώρευση του ατομικού του πλούτου. (Υπουργός για όλους ε; κι όχι κανένας ιδιώτης).

Ναι, ναι, να δίνουν λόγο. Να απολογούνται. Να τους καθίζουν στο σκαμνί βαρβάτοι ποιητές και να τους κρίνουν. Αφού κανένας δεν καταδικάζεται για υπεξαίρεση του δημοσίου χρήματος, να λογοδοτούν για την κατάχρηση του γλωσσικού μας πλούτου.

Ο Κώστας Λογαράς είναι συγγραφέας.