Το τέταρτο κουδούνι

Το διάβασα στην «Καθημερινή», στο αφιέρωμα για τα εβδομήντα χρόνια της ελληνικής ραδιοφωνίας- με αφορμή την έκθεση στο Ζάππειο. Λέει- ανάμεσα στις διάφορες μαρτυρίες- ο στιχουργός- και δεινός χιουμορίστας- Γιώργος Παυριανός, συνεργάτης του Μάνου Χατζιδάκι στις ένδοξες μέρες του Τρίτου- μέρες κυβέρνησης Κωνσταντίνου Καραμανλή, φίλου του Χατζιδάκι- αναφερόμενος σε μια συνάντησή τους: «Σηκώνει το βλέμμα του, με βλέπει.

΄Πάλι δεν εγκρίθηκε ο προϋπολογισμός του Τρίτου΄ λέει απογοητευμένος. ΄Τι θα κάνεις τώρα;΄, ρωτάω με αγωνία νομίζοντας ότι θα με απολύσει. ΄Θα πάω στο σπίτι του Καραμανλή και θα παίξω πάλι στο πιάνο το ΄Χάρτινο το φεγγαράκι΄. Αυτό θα κάνω΄».

Τέλειο! Το βρίσκω τέλειο. Και διαχρονικό… Όλος ο κόσμος, μια σκηνή… Ο Παύλος Χαϊκάλης (στη φωτογραφία) κι ο Αντώνης Λουδάρος θα ΄ναι «Αι δύο ορφαναί»- η Εριέτη κι η τυφλή Λουίζα αντίστοιχα, καταλαβαίνετε τι έχει να γίνει…- στη διασκευή- παρωδία για άνδρες ηθοποιούς απ΄ τον Τάκη Χρυσικάκο του γαλλικού μελοδράματος εποχής των Αντόλφ ντ΄ Ενερί και Εζέν Κορμόν, που είδε το φως το 1874 και το 1887 μετασχηματίστηκε σε μυθιστόρημα γράφοντας ιστορία- και στην Ελλάδα- και ως λαϊκό ανάγνωσμα και ως θεατρικό, με πάμπολλες μεταφορές του στον κινηματογράφο ήδη απ΄ την εποχή του βωβού.

Το έργο θα παρουσιαστεί το καλοκαίρι απ΄ την «Θεατρική Διαδρομή» του Κώστα Μπάλλα- πέρσι έδωσε το εύφορο «Του Κουτρούλη ο γάμος», επίσης με τον Παύλο Χαϊκάλη, εξαιρετικό στον επώνυμο ρόλοσε σκηνοθεσία του Τάκη Χρυσικάκου. Στο ρόλο της Κόμησσας Αρτέμιδος Δεβοδρέ ο Γιάννης Βούρος!

Το πρώτο ανέβασματης διασκευής, με Τάκη Χρυσικάκο- Λουίζα και Κωνσταντίνο Τζούμα – Εριέτη- η…

ψηλή κι αδύνατη εκδοχή-, έγινε απ΄ το «Θέατρο της Γ ελοιότητας», σε σκηνοθεσία του πρώτου και πάλι, το καλοκαίρι του 1992 ενώ η παράσταση, μετά την επιτυχία που είχε, συνεχίστηκε και το χειμώνα 1992- ΄93 στα θέατρα «Μπουρνέλλη» – τότε- και «Γκλόρια».

Στην… παχουλή φετινή εκδοχή, τα σκηνικά και τα κοστούμια θα ΄ναι της Άννας Μαχαιριανάκη ενώ τενόρος θα ερμηνεύει τις γνωστές- αλλά με σατιρικούς στίχους Πάνου Χατζηκουτσέλη- Άγγελου Πυριόχου- άριες που συνόδευαν και θα συνοδεύουν την παράσταση (Το ΄92 τραγουδούσε ο βαρύτονος Τζον Μοδινός).

Τη σεζόν 2003- 2004, πάντως, παρουσιάστηκε στο τότε θέατρο «Αναλυτή» άλλη μια παρωδία του έργου με τον τίτλο «Οι δύο ορφανές», που υπέγραφαν η Άννα Παναγιωτοπούλου κι ο σκηνοθέτης της παράστασης Πέτρος Ζούλιας, με Λουίζα την Άννα Παναγιωτοπούλου και- κατά τη διασκευή- Ερικέτη την Νένα Μεντή.

Σχετικά με την «Φαίδρα» του Ρακίνα – που θα παιχτεί το καλοκαίρι στην Επίδαυρο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ, απ΄ το βρετανικό Βασιλικό Εθνικό Θέατρο σε σκηνοθεσία Νίκολας Χάιτνερ και με τη σπουδαία Έλεν Μίρεν στον επώνυμο ρόλο- αξίζει να σημειωθεί πως η κλασική γαλλική τραγωδία έχει παιχτεί στο Ηρώδειο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, στο πρωτότυπο, το 1960, σε σκηνοθεσία Ρεϊμόν Ζερόμ απ΄ το θίασο της Μαρί Μπελ- ερμήνευε τον επώνυμο ρόλο-, που ΄χε παρουσιάσει, σ΄ ένα τριήμερο, ένα τρίπτυχο Ρακίνα (τα άλλα δυο έργα ήταν η «Βερενίκη» κι ο «Βρετανικός»).

Στην ίδια τραγωδία βασιζόταν κι η νεωτερική παράσταση «Τo you, the Βirdie! (Φαίδρα)» της αμερικάνικης «Ομάδας Γούστερ», που παίχτηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών 2006 σε σκηνοθεσία της Ελίζαμπεθ Λεκόντ.

Την «Φαίδρα» του Ρακίνα παρώδησε, τέλος, κι ο Βασίλης Αλεξάκης στο έργο του «Μη με λες Φωφώ» που παρουσίασε το ΔΗΠΕΘΕ Ρόδου στο περσινό Φεστιβάλ Αθηνών σε σκηνοθεσία Γιώργου Οικονόμου.

Σημειώστε, επίσης, πως το Βασιλικό Εθνικό Θέατρο πραγματοποιεί στο Φεστιβάλ Επιδαύρου την έβδομη εμφάνισή του. Έχουν προηγηθεί το 1982 η «Ορέστεια» του Αισχύλου σε σκηνοθεσία Πίτερ Χολ, το 1988 το σαιξπηρικό τρίπτυχο «Η τρικυμία»/ «Χειμωνιάτικο παραμύθι»/ «Κιμβελίνος»- σ΄ ένα τριήμερο, μια παράσταση κάθε μέρα-, το 1996 το δίπτυχο «Τα έργα του Οιδίποδα» σε ενιαία παράσταση «Οιδίπους τύραννος« και «Οιδίπους επί Κολωνώ» του Σοφοκλή με τον Άλαν Χάουαρντ στον επώνυμο ρόλο-, «Βάκχες» του Ευριπίδη το 2002- όλα τους σε σκηνοθεσία Πίτερ Χολ (φωτογραφία)- κι «Ευτυχισμένες μέρες» σε σκηνοθεσία Ντέμπορα Γουόρνερ, με Γουίνι τη Φιόνα Σο, το 2007 και το 2008.

Όταν ολόκληρος θεατρικός οργανισμός όπως το «Θέατρο Τέχνης» ανεβάζει ένα έργο, και μάλιστα σύγχρονο ελληνικό, όπως τους «Ηθοποιούς» του Γιώργου Σκούρτη, και τυπώνει 32σέλιδο πρόγραμμα για την παράσταση πολύ προσεγμένο, δεν θα ΄πρεπε, έτσι, τιμής ένεκεν, από λεπτότητα, από ευγένεια- πώς να το πω;- σε μια ακρούλα του έστω, να αναφέρεται ότι το έργο πρωτοπαρουσιάστηκε στο θέατρο «Κνωσός» σε σκηνοθεσία Χρήστου Τσάγκα, με τον ίδιο, την Μαρία Τσακαλίδου και τον Δημήτρη Καλαντζή; Πόσω μάλλον όταν αυτό έγινε μόλις το 2005- 2006;

«Οι μεγάλοι ρόλοι είναι νηστεία» λέει σε συνέντευξή του στον «Αγγελιοφόρο» ο Κώστας Καρράς που πρωταγωνιστεί στον «Ερρίκο Δ΄» του Πιραντέλο στο ΚΘΒΕ. Δεν τον βλέπω όμως να ΄χει αδυνατίσει, δεν τον βλέπω… Για το σύνολο της συγκεκριμένης σκηνοθετικής δουλειάς του Νίκου Μαστοράκη έχω τις αντιρρήσεις μου- τη βρήκα άνιση. Αλλά στην παράσταση του Εθνικού Θεάτρου στο «Σύγχρονο Θέατρο Αθήνας» με «Το ξύπνημα της άνοιξης» του Φρανκ Βέντεκιντ υπάρχουν και τέσσερις σκηνές που τις κράτησα. Και που θα τις θυμάμαι. Με πρώτη τη σκηνή της έκτρωσης (βασική φωτογραφία): συγκλονιστική- για ανθολογία.

«Η παράσταση ΘΑ (σ.σ. τα κεφαλαία δικά μου) είναι το αδιαφιλονίκητο σουξέ του χειμώνα», διάβασα- όχι σε δελτίο Τύπου γραφείου δημοσίων σχέσεων, σε περιοδικόγια δουλειά θεατρική που ΄ναι στις δοκιμές της ακόμα. Ψυχραιμία παιδιά. Ψυχραιμία! Ακόμα δεν τον είδαμε, Γιάννη τον βαφτίσαμε… Μπορεί και να ΄ναι «το αδιαφιλονίκητο σουξέ του χειμώνα». Μακάρι να ΄ναι. Αλλά ας τη δούμε πρώτα την παράσταση, ας τη δούμε. Ουίλιαμ Γκίμπσον. Αμερικανός θεατρικός συγγραφέας και μυθιστοριογράφος. Έφυγε απ΄ τη ζωη πλήρης η μερών- συμπληρωμένα τα 94- στις 25 Νοεμβρίου.

Και τι σύμπτωση: φέτος να τον έχει ξαναθυμηθεί το ελληνικό θέατρο! Τα δύο γνωστότερα έργα του – «Το παιχνίδι της μοναξιάς (1958) και «Το θαύμα της Άνι Σάλιβαν» (1959), που πρώτοι στην Ελλάδα τα παρουσίασαν, ο Δημήτρης Χορν με την Έλλη Λαμπέτη, το 1958, το πρώτο και μόνη της η Λαμπέτη, το 1961, το δεύτερο-, παίζονται ταυτόχρονα στην Αθήνα: το «Παιχνίδι» στο νοικοκυρεμένο «Ράγες» σε σκηνοθεσία Στέλλας Μαρή με την ίδια και τον Δημήτρη Παπαναστασίου, το «Θαύμα» στο «Άλφα» σε σκηνοθεσία Γιάννη Διαμαντόπουλου με την Πέγκυ Τρικαλιώτη (φωτογραφία).