Μάχη Δημοσίου – τραπεζών για τις καταθέσεις

Επιτόκια- μαμούθ προσφέρουν τράπεζες και Δημόσιο για να αντλήσουν δανεικά από τους αποταμιευτές.

O ανταγωνισμός τραπεζών και Δημοσίου για μετρητά δημιουργεί ευκαιρίες υψηλών αποδόσεων για αποταμιευτές και θεσμικούς επενδυτές, αφού τα επιτόκια που προσφέρουν, βρίσκονται σε πρωτοφανή υψηλά επίπεδα. Από την άλλη, όμως, προκαλεί δυσβάσταχτο κόστος για τους δανειζόμενους.

Οι τράπεζες προσφέρουν επιτόκια της τάξεως του 5%-6% για τρίμηνες ή εξάμηνες προθεσμιακές καταθέσεις άνω των 10.000 ευρώ, την ώρα που το Ελληνικό Δημόσιο κατά την τελευταία δημοπρασία εντόκων γραμματίων, τον Σεπτέμβριο του 2008, για να αντλήσει 476 εκατ. ευρώ αναγκάστηκε να πληρώσει επιτόκιο 5,09%. Τράπεζες και Δημόσιο ελπίζουν πως σύντομα θα απαλλαγούν από τον βραχνά των υψηλών επιτοκίων δανεισμού.

Πληρώνουν ακριβά την κρίση
Η εκρηκτική αύξηση των επιτοκίων στις προθεσμιακές καταθέσεις και στους τίτλους του Δημοσίου έχει φόντο την κρίση. Στην περίπτωση του Δημοσίου, βέβαια, βασικός οδηγός της κούρσας του κόστους δανεισμού, δεν είναι άλλος από τα εκρηκτικά επίπεδα δημοσίου χρέους και ελλείμματος, τη δεινή ανταγωνιστική θέση της χώρας και την απειλή νέας κοινοτικής επιτήρησης. Πρόκειται για στοιχεία που έχουν πλήξει την εικόνα της χώρας μας στις διεθνείς αγορές με αποτέλεσμα να μας δανείζουν με υψηλότερο επιτόκιο. Έτσι, ενώ τον Οκτώβριο του 2005 το Δημόσιο δανειζόταν για έναν χρόνο με επιτόκιο 2,28%, έναν χρόνο αργότερα το επιτόκιο ανέβηκε σε 3,53%, τον Οκτώβριο του 2007 ανήλθε σε 4,18% και κατά την τελευταία δημοπρασία εντόκων γραμματίων, τον Σεπτέμβριο του 2008, εκτοξεύτηκε σε επίπεδα ρεκόρ, στο 5,09%.

Ανάλογη πορεία ακολουθούν και τα επιτόκια των προθεσμιακών καταθέσεων. Στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν μέσο επιτόκιο προθεσμιακών καταθέσεων έως ένα έτος, τον Οκτώβριο του 2006 στο 3,24%, τον Οκτώβριο του 2007 στο 4,26% και τον περασμένο Οκτώβριο στο 5,37%. Η μάχη των προθεσμιακών καταθέσεων εντάθηκε τους τελευταίους μήνες, καθώς οι τράπεζες αδυνατούσαν να βρουν μετρητά στη διατραπεζική αγορά λόγω της κρίσης με αποτέλεσμα να στραφούν στους καταθέτες δίνοντας υψηλότερα επιτόκια.

Τις τελευταίες εβδομάδες, οι τράπεζες «κόβουν» τις προθεσμιακές καταθέσεις μεγάλης διάρκειας (σπάνια δεσμεύονται για διάστημα άνω των 6 μηνών) και χαμηλώνουν τα επιτόκια. Οι αποδόσεις της τάξεως του 6,5%- 7% που καταγράφονταν προ των εορτών, έχουν υποχωρήσει στην περιοχή του 5%- 6%, ή υποκαθίστανται από κλιμακωτή αύξηση των επιτοκίων (μήνα με τον μήνα το επιτόκιο αυξάνεται π.χ. από 3,5% τον πρώτο μήνα σε 7,5% τον έκτο) και άλλες προσφορές (προκαταβολή τόκων ή πληρωμή των τελών κυκλοφορίας).

Κορυφαίος τραπεζίτης μάλιστα, σημειώνει στα «ΝΕΑ» ότι μετά την αναμενόμενη μείωση των επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα την προσεχή Πέμπτη και την έλευση του κρατικού πακέτου των 28 δισ. ευρώ, τα επιτόκια των προθεσμιακών καταθέσεων θα μειωθούν σημαντικά. Προβλέπει ότι εντός του 2009 και εφόσον πράγματι ομαλοποιηθεί η κατάσταση στις αγορές, τα επιτόκια των προθεσμιακών καταθέσεων θα υποχωρήσουν στην περιοχή του 3%- 3,5%.

Αγωνία για το Δημόσιο
Προσδοκίες αποκλιμάκωσης των επιτοκίων, τρέφει και το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης που είδε τους τελευταίους μήνες το κόστος δανεισμού του Δημοσίου να εκτοξεύεται στα ύψη. Κορυφαίο στέλεχος του υπουργείου Οικονομικών εκτιμούσε χθες ότι το επιτόκιο κατά την αυριανή δημοπρασία εντόκων γραμματίων θα κυμανθεί στην περιοχή του 3,5%- 4%, σαφώς χαμηλότερα από το 5,09% της τελευταίας δημοπρασίας. Στην πρώτη δημοπρασία του έτους, το Δημόσιο ζητεί 500 εκατ. ευρώ μέσω τίτλων τρίμηνης διάρκειας, 600 εκατ. ευρώ με εξάμηνα έντοκα γραμμάτια και 900 εκατ. ευρώ με ετήσια έντοκα. Ακόμα και να αποκλιμακωθεί αισθητά το επιτόκιο, χωρίς να σημαίνει ότι και το 3,5%4% δεν είναι υψηλό, το μεγάλο πρόβλημα των εντόκων γραμματίων είναι πως σύντομα (σε τρεις, έξι ή δώδεκα το πολύ μήνες), το Δημόσιο έρχεται και πάλι αντιμέτωπο με την αναχρηματοδότηση του χρέους.

Στο υπουργείο Οικονομικών επικρατεί αισιοδοξία και για την κάλυψη της έκδοσης, καθώς θεωρούν ότι οι προσφορές που θα υποβληθούν θα είναι πολλαπλάσιες των 2 δισ. ευρώ. Έχουν λάβει προς αυτή την κα τεύθυνση τα μέτρα τους… Φορολογικά κίνητρα για μεγάλους…
Για πρώτη φορά αύριο και παρ΄ ότι η σχετική διάταξη δεν έχει κατατεθεί ακόμα στη Βουλή, οι ξένοι θεσμικοί επενδυτές (primary dealers) που έχουν δικαίωμα συμμετοχής στη δημοπρασία, θα αγοράσουν πλήρως αφορολόγητα τα έντοκα γραμμάτια. Ο νόμος ορίζει ότι οι τόκοι των εντόκων γραμματίων και των ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου φορολογούνται με συντελεστή 10%. Μέχρι σήμερα και ειδικά για τους ξένους «παίκτες» που αγόραζαν τίτλους του Δημοσίου, ο φόρος 10% παρακρατούνταν από την Τράπεζα της Ελλάδος και με τη λήξη του τίτλου, επιστρεφόταν. Από αύριο, οι ξένοι απαλλάσσονται από αυτή τη διαδικασία, όπως έχουν ήδη ενημερωθεί. Τις τεχνικές λεπτομέρειες θα ξεκαθαρίσουν σήμερα υπουργείο Οικονομικών και ΤτΕ.

… και για μικρούς
Φορολογικά κίνητρα ισχύουν όμως για τους μικρούς αποταμιευτές. Από σήμερα και έως την Τετάρτη, τα φυσικά πρόσωπα μπορούν να μετέχουν στη δημόσια εγγραφή σε τράπεζες και χρηματιστηριακές εταιρείες για να αγοράσουν έντοκα γραμμάτια τα οποία, εφόσον διακρατηθούν έως τη λήξη τους, προσφέρουν αφορολόγητη απόδοση. Κάθε φυσικό πρόσωπο μπορεί να εγγραφεί για τίτλους αξίας έως 15.000 ευρώ. Το πλεονέκτημα των εντόκων γραμματίων έναντι των προθεσμιακών καταθέσεων έγκειται στην αποφυγή του φόρου 10% (επιβαρύνει τους τόκους των καταθέσεων), αλλά και στο γεγονός ότι οι υψηλές αποδόσεις μπορούν να εξασφαλιστούν και για ποσά που αρχίζουν από 1.000 ευρώ. Αντίθετα για μια προθεσμιακή κατάθεση απαιτούνται συνήθως ποσά άνω των 5.000 ευρώ, ενώ αν το ίδιο ποσό τοποθετηθεί σε απλή κατάθεση ταμιευτηρίου, «απολαμβάνει» επιτόκιο της τάξεως του 1%- 1,5%.

ΛΟΓΩ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Η μάχη των προθεσμιακών καταθέσεων εντάθηκε, καθώς οι τράπεζες αδυνατούσαν να βρουν μετρητά στη διατραπεζική αγορά

Έρχονται νέα μέτρα, φόβοι για επιτήρηση
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Ειρήνη Χρυσολωρά

ΑΠΟ ΑΛΛΕΠΑΛΛΗΛΕΣ δοκιμασίες θα περάσει η ελληνική οικονομία το προσεχές διάστημα, κάτι που αναπόφευκτα θα οδηγήσει στη λήψη μέτρων, είτε οικειοθελώς από την κυβέρνηση είτε με εντολή Βρυξελλών, για να μην εκτροχιασθεί ο προϋπολογισμός και βρεθεί το κράτος σε αδυναμία να καλύψει τις υποχρεώσεις του στο εσωτερικό και το εξωτερικό.

Τα μηνύματα για το ανεφάρμοστο του υφιστάμενου προϋπολογισμού καταφθάνουν ήδη από πολλές πλευρές, όπως π.χ. από τον οίκο αξιολόγησης Standard and Ρoor΄s που εκτιμούσε σε έκθεσή του την περασμένη Παρασκευή ότι το έλλειμμα του προϋπολογισμού έφτασε πέρυσι το 3,5% του ΑΕΠ (έναντι 2,5% που «έβλεπε» η κυβέρνηση) και αποκλείεται να περιοριστεί στο 2% του ΑΕΠ το 2009, όπως προβλέπει ο προϋπολογισμός.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα στείλει το δικό της μήνυμα την ερχόμενη Δευτέρα, στις 19 του μηνός, με τη δημοσιοποίηση των νέων προβλέψεών της όπου σύμφωνα με πληροφορίες θα τοποθετεί επίσης το ύψος του ελληνικού ελλείμματος του 2008 και του 2009 πάνω από το επιτρεπτό όριο του 3%, καθώς θα αναθεωρούνται προς το χειρότερο οι προβλέψεις της για τον ρυθμό ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας. Όπως είναι γνωστό, ο προϋπολογισμός βασίζεται στο αισιόδοξο σενάριο για ανάπτυξη 2,7%, ενώ η Κομισιόν θα το… προσγειώσει κάτω από 2%, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες.

Ένα πιθανό σενάριο
Ένα πιθανό σενάριο είναι να ενσωματώσει η κυβέρνηση τις νέες πιο απαισιόδοξες προβλέψεις για την οικονομία στο αναθεωρημένο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης, που θα καταθέσει εντός του μηνός στις Βρυξέλλες. Ανάλογα με την έκταση των αναθεωρήσεών της, ίσως υποχρεωθεί να συνοδεύσει το Πρόγραμμα από μέτρα που θα ανατρέπουν τον προϋπολογισμό. Κάτι τέτοιο θα βοηθούσε και στην αντιμετώπιση των αγορών, που ζητούν αυστηρότητα από την κυβέρνηση, προκειμένου να μην προχωρήσουν σε υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας- όπως απειλεί ευθέως η Standard & Ρoor΄s- και να της εξασφαλίσουν τον αναγκαίο δανεισμό.

Από την άλλη πλευρά όμως, πολιτικά, μια αυστηρή δημοσιονομική πολιτική στην κατεύθυνση Αλογοσκούφη ίσως κοστίσει ακριβά αν δεν συνοδεύεται από μέτρα αναπτυξιακής τόνωσης. Θεωρείται βέβαιο ότι η κυβέρνηση άρχισε την αναζήτηση τέτοιων μέτρων από την περασμένη Παρασκευή, στη συνεδρίαση της διυπουργικής επιτροπής για την οικονομία.

Μέτρα, υποχρεωτικά
Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα φαίνεται πως οδηγείται σε καθεστώς επιτήρησης, το αργότερο ώς την άνοιξη, οπότε και τα μέτρα θα καταστούν υποχρεωτικά από τις Βρυξέλλες. Παρ΄ ότι σε καθεστώς ύφεσης για την Ευρωπαϊκή Ένωση η επιτήρηση συνοδεύεται από επιείκεια, τα ελαφρυντικά της Ελλάδας είναι περιορισμένα καθώς η υπέρβαση του ελλείμματος σημειώνεται σε περίοδο θετικών ρυθμών ανάπτυξης.

Την άνοιξη άλλωστε το Ελληνικό Δημόσιο θα κληθεί να αναχρηματοδοτήσει τα έντοκα γραμμάτια του Δημοσίου τρίμηνης διάρκειας που θα διαθέσει στην αυριανή δημοπρασία, συντηρώντας το γαϊτανάκι αγωνίας του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών.