«Τείχος στο κεφάλι»

«Του επισημαίνω ότι αν και πρόκειται για κάτι τόσο μεγάλο, που επηρέασε τόσο βάναυσα τη ζωή τους, δυσκολεύεται κανείς σήμερα να βρει ένα ίχνος του Τείχους. Είμαι έτοιμη να πω ότι το βρίσκω περίεργο να ξεχνούν όλοι τόσο γρήγορα, όταν ο Τόρστεν λέει: “Χαίρομαι που εξαφανίστηκε και χαίρομαι επίσης που δεν έμεινε σχεδόν τίποτα απ΄ αυτό. Θα μου θύμιζε ότι μπορεί να ξαναγυρίσει. Ότι όσα έγιναν θα μπορούσαν να αντιστραφούν”. Μα αυτό είναι απίθανο! λέω γελώντας. Με κοιτάζει σοβαρός. “Όλα είναι πιθανά”, λέει. “Δεν μπορείς ποτέ να λες ότι κάτι είναι απίθανο”. Η μητέρα του συμφωνεί. “Ποιος θα σκεφτόταν ποτέ ότι θα χτιζόταν τείχος!” λέει. “Κι αυτό απίθανο ήταν! Και ποιος θα σκεφτόταν στο τέλος ότι μπορεί να έπεφτε! Κι αυτό απίθανο ήταν!”. Ο κόσμος εδώ μιλάει για Μauer im Κopf, δηλαδή για “Τείχος στο κεφάλι”. Νόμιζα ότι αυτό ήταν απλώς ένας συνοπτικός τρόπος για να παραπέμψει κανείς στο πώς εξακολουθούν να προσδιορίζονται οι Γερμανοί ως Ανατολικοί και Δυτικοί. Τώρα όμως αντιλαμβάνομαι μια περισσότερο κυριολεκτική σημασία: το Τείχος και ό,τι αντιπροσώπευε εξακολουθούν να υπάρχουν. Το Τείχος διατηρείται στο μυαλό των ανθρώπων της Στάζι σαν κάτι που ελπίζουν ότι μπορεί μια μέρα να ξανάρθει και στο μυαλό των θυμάτων τους σαν εφιαλτικό ενδεχόμενο». (Απόσπασμα από το βιβλίο της Αnna Funder, «Stasiland. Ιστορίες πίσω από το Τείχος του Βερολίνου, Εκδόσεις Οκτώ)