«Όχι απλώς φλερτάρισα με την έπαρση, αλλά την έπαθα»

Ο Δημήτρης Λιγνάδης επανέρχεται ως σκηνοθέτης στον στίβο του Εθνικού Θεάτρου με ένα «χαρούμενο», «ευτυχισμένο» σύγχρονο σουηδικό έργο
Έρχεται από μια γερή μπόρα που έφεραν οι καλοκαιρινοί «ΒάτραΧ» του. Ψύχραιμος. Και ωριμότερος. Ο Δημήτρης Λιγνάδης διδάσκει τους μαθητές του στη δραματική σχολή του Εθνικού Θεάτρου της οποίας είναι αναπληρωτής διευθυντής και ανεβάζει ένα σύγχρονο σουηδικό έργο: «Η καλή οικογένεια» του Γιόακιμ Πίρινεν.

«Είναι ένα πολύ απλό έργο: στιγμιότυπα από τη ζωή μιας οικογένειας. Μιας οικογένειας χωρίς όνομα. Θετικά στιγμιότυπα. Αν με ρωτούσατε “τι γίνεται στο έργο αυτό;”, θα σας απαντούσα “τίποτα”. “Πώς είναι οι χαρακτήρες αυτού του έργου;”. Θα σας απαντούσα “Μονοσήμαντοι. Όλοι όμορφοι, όλοι καλοβαλμένοι, όλοι χαρούμενοι, όλοι ευτυχισμένοι”. “Τι πραγματεύεται το έργο;”. “Τη χαρά, την ευτυχία”. Θα το χαρακτήριζα “χαρούμενα στιγμιότυπα από τη χαρούμενη ζωή μιας χαρούμενης οικογένειας”. Ένα έργο όπου όλα έχουν θετικό πρόσημο. Καμία ανατροπή! Καμία σύγκρουση! Όταν σε ένα έργο τίποτα δεν κινείται, είναι σαν να μη σου δίνει καμία “χειρολαβή”. Αυτή είναι και η δυσκολία του: δεν έχεις τίποτα να πιαστείς, να κρατηθείς, από κάπου να πέσεις, να ρίξεις κι άλλους μαζί σου…

Σεβάστηκα, λοιπόν, το σχόλιο του έργου: ότι δεν έχει σχόλιο. Πρόκειται για μια φέτα ζωής. Αν συμβαίνει η ζωή αυτή; Δεν νομίζω. Αν τη βλέπουμε; Ναι, τη βλέπουμε.

Στην τηλεόραση, στα περιοδικά…

Μετά από το καλοκαιρινό… τσουνάμι η πρόταση να κάνω αυτό το έργο ήρθε σαν βάλσαμο. Και αποφάσισα μ΄ αυτό το έργο, που όποιος θα το έπαιρνε στα χέρια του θα έλεγε “κάτι πρέπει να κάνω” μαζί του, να “μην κάνω τίποτα”».

Δεν ψάξατε άλλα επίπεδά του;

«Και δεύτερα και τρίτα και όγδοα επίπεδα έψαξα… Αλλά αυτά είναι τα εύκολα. Το στοίχημα ήταν να παίξουμε το προφανές. Αυτό ζήτησα από τους ηθοποιούς. Και ήταν το πιο δύσκολο. Να λες “τι όμορφη που είσαι Εύα!” και να το εννοείς».

Αυτό σημαίνει ρεαλιστικό ανέβασμα;
«Ένα εικονικά ρεαλιστικό ανέβασμα. Το σκηνικό είναι κυρίως εικονικό- 3D. Είναι σαν να με ρωτάτε αν μία διαφήμιση για γιαούρτι, όπου μία κοπέλα τρώει ένα γιαούρτι ηδονικά, σαν στο παρά πέντε για τον οργασμό, είναι ρεαλιστική. Ναι, και η κοπέλα αληθινή

ΙΝFΟ

«Η καλή οικογένεια» στη Νέα Σκηνή «Νίκος Κούρκουλος» του Εθνικού Θεάτρου (Αγίου Κωνσταντίνου 22- 24, είσοδος από Μενάνδρου, τηλ.:
213-0324.848, 210-
3305.074). Εισιτήρια:
20, 16, 13 ευρώ.

είναι, και το γιαούρτι, αλλά η ιστορία δεν είναι… Κάπως έτσι είναι η παράστασή μου. Έχει τον ρεαλισμό μιας διαφήμισης».

Καθόμαστε στο γραφείο του στη σχολή και μιλάμε. Είναι πάντα αποφασιστικός και διατηρεί το χιούμορ του αμείωτο. Στην προετοιμασία και της παράστασης αυτής λειτουργήσατε αυτοσχεδιαστικά όπως συνηθίζετε;

«Καθόλου!». Κατηγορηματικός. «Προσπάθησα να ανεβάσω το έργο οργανωμένα και μεθοδευμένα. Όχι πως δεν υπήρχε το στοιχείο του αυτοσχεδιασμού. Η πελαγοδρομία δεν υπήρχε. Ήταν άλλο ένα στοίχημα. Αν τραβήξω το χαλί, θα είναι στη γενική δοκιμή. Πάντως δεν τραβώ κανένα χαλί εκ προοιμίου». Με την έπαρση νιώσατε να φλερτάρετε;

«Μα το είπα πως το πόστο του σκηνοθέτη, το πρώτο που μου χάιδεψε ήταν μια αίσθηση εξουσίας. Όχι απλώς φλερτάρισα με την έπαρση, αλλά έπαθα έπαρση. Αλλά δεν νομίζω σε εγκληματικό βαθμό. Δηλαδή δεν βυσσοδόμησα, δεν ζήτησα το κακό ή τον θάνατο κάποιου για να ανεβώ εγώ, μάλλον απλόχερος είμαι προς τους νέους… Αλλά ο ηθοποιός, το πιο επηρμένο ον που υπάρχει, δεν είναι; Το πιο ματαιόδοξο; Είναι συστατικό στοιχείο του ηθοποιού η ματαιοδοξία. Εγώ λέω στα παιδιά στη σχολή: “Αν κάποιος από σας δεν πιστεύει ότι θα γίνει ο κορυφαίος ηθοποιός της Ελλάδας, να φύγει από τη σχολή. Αν πάλι πιστεύει πως έγινε, πάλι να φύγει”. Η έπαρση είναι γελοία όταν φεύγει από τα όρια. Πάντως, τώρα είμαι πιο ταπεινός. Πιο προσγειωμένος».


Μετά το «τσουνάμι» της Επιδαύρου…

Έρχεται ο Δημήτρης Λιγνάδης από μία πολυτάραχη παράσταση- το «ΒάτραΧ».
Συγκρουστήκατε με συνεργάτες, η κριτική σας πολυβόλησε, το κοινό ήταν μοιρασμένο, σας κατηγόρησαν πως πήγατε απροετοίμαστος, πως πελαγοδρομούσατε μέχρι τη γενική δοκιμή… Πώς βλέπετε σήμερα αυτά που συνέβησαν;

«Βρίσκομαι σε μία φάση που δεν παίρνω τον εαυτό μου ως κάτι δεδομένο. Αυτό δεν γίνεται από σεμνότητα αλλά από την τάση να παραμείνω νέος- επομένως τα πράγματα να τα ψάχνω, να τα αλλάζω, να τα δέχομαι, να μην τα δέχομαι… Ως εκ τούτου θεωρώ πως το καλοκαίρι αυτό πέρασε, θα ΄ρθουν κι άλλα καλοκαίρια, με άλλους σκηνοθέτες, άλλους ηθοποιούς… Είμαι σαράντα πέντε χρόνων πια και προσπαθώ να δω τα πράγματα πιο αποστασιοποιημένα, πιο σφαιρικά, πιο ολιστικά. Γι΄ αυτό και το καλοκαίρι αυτό δεν έγραψε σε μένα σαν κάτι φοβερό. Θα το θυμάμαι όπως ένα άλλο καλοκαίρι που θα παίξω έναν ρόλο καλά, ένα καλοκαίρι που θα μείνω άνεργος, ένα άλλο που δεν θα δουλέψω και θα ερωτευτώ και θα μου αλλάξει η ζωή…».
Εμμονές και ελαττώματα

Καθόλου δεν διστάζει μπροστά στην αυτοκριτική.

«Ο πρώτος κριτής του εαυτού μου είμαι εγώ. Και θα δεχτώ το εξής: Βεβαίως έχω ένα μεγάλο ελάττωμα που το είδα εξόφθαλμα το καλοκαίρι, πρώτος εγώ.

Ξεκινάω από τη σύλληψη μιας ιδέας- που μπορεί να είναι σωστή ή λάθος- αλλά τη δουλεύω εις βάρος της εκτέλεσής της. Σαν να είναι το θέατρο ένας ατέρμων μηχανισμός, σαν να μην πρόκειται να ΄ρθει κοινό που θα πληρώσει- παρ΄ ότι ιδεολογικά πιστεύω πολύ στο επικοινωνιακό του θεάτρου και στο μαζικό και λαϊκό κοινό. Δουλεύω πιο πολύ εγκεφαλικά παρά πρακτικά. Ίσως από την αγωνία μου να μορφοποιηθεί η αρχική μου ιδέα όσο πιο σωστά γίνεται, ίσως από άγχος δικό μου να μην τελειοποιηθούν τα πράγματα αλλά να δουλεύονται μέχρι την τελευταία στιγμή, διότι οτιδήποτε τελειοποιείται τελειώνει κιόλας. Αυτό φέρνει αγωνία στους συναδέλφους μου, σύγκρουση με τους συναδέλφους μου… Και το πληρώνει και η ιδέα.

Όχι. Ιδεολογικά, φιλολογικά, ως άποψη, ήμουν πάρα πολύ στέρεος σ΄ αυτό που πίστευα ότι θα ήθελα να ερευνήσω στον Αριστοφάνη. Η επεξεργασία χώλαινε. Γι΄ αυτό και δέχομαι την οποιαδήποτε κριτική. Και τη δέχομαι δημιουργικά. Όχι από σεμνότητα- δεν είμαι καθόλου σεμνός. Αλλά νομίζω από εξυπνάδα. Λέω: “Αυτό πρέπει να το διορθώσεις. Θέατρο δεν κάνεις; Άχαρο; Ναι.

Οδυνηρό; Πολύ. Ακυρωτικό του εαυτού σου; Ακόμα πιο πολύ. Αλλά αυτός είναι ο εαυτός σου”. Ο εαυτός μας είναι κάτι που ακυρώνεται, που προχωράει, που κάνει λάθη, μαλακίζεται…

Αν ξανακάνω Αριστοφάνη, το ίδιο θεωρητικό ορμητήριο θα έχει. Ελπίζω η πραγμάτωση να είναι καλύτερη».