Η ιστορία της χώρας μας μέσα από τον φακό των Ελλήνων φωτογράφων

ΠΟΙΟ ΡΟΛΟ ΕΠΑΙΞΕ Ο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΣΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΣ ΕΦΕΡΕ ΤΗΝ ΕΓΧΡΩΜΗ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ; ΠΟΙΟΣ ΕΦΤΙΑΞΕ ΤΗ ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ
ΜΗΧΑΝΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΣ ΗΤΑΝ Ο ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ ΤΩΝ ΚΑΛΛΙΣΤΕΙΩΝ; Η «ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ»
ΡΙΧΝΕΙ ΜΙΑ ΔΙΕΙΣΔΥΤΙΚΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΠΟΥ ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΦΑΚΟ
Χωρίς αμφιβολία ο τίτλος είναι ακριβής. «Ιστορία της Ελληνικής Φωτογραφίας 1839-1970». Μια εμπεριστατωμένη καταγραφή της φωτογραφικής πραγματικότητας στην Ελλάδα με την υπογραφή του ιστορικού φωτογραφίας, φωτογράφου και δασκάλου φωτογραφίας Άλκη Ξανθάκη. Ίσως όμως να είναι άδικος για το συγκεκριμένο πόνημα, που στην πρώτη εκδοχή του (πριν από 27 χρόνια) είχε τιμηθεί με έπαινο από την Ακαδημία Αθηνών. Και τούτο διότι δεν πρόκειται για μια συμβατική περιήγηση στον κόσμο της φωτογραφίας, από τα πρώτα της βήματα έως την αναγνώριση και την καθιέρωσή της, αλλά για μια εμπλουτισμένη ιστορία της Ελλάδας μέσα από τους πρωτοπόρους της φωτογραφίας αλλά και πλήθος ανέκδοτων καρέ.

Με απλό και κατανοητό τρόπο μαθαίνουμε πως ο Αριστοτέλης είχε «πρώτος περιγράψει τη δημιουργία του ειδώλου από το φως όταν αυτό περνά σε ένα σκοτεινό δωμάτιο, που αποτελεί μέχρι σήμερα τη βάση πάνω στην οποία λειτουργούν η φωτογραφία, ο κινηματογράφος και το βίντεο σε αναλογική ή ψηφιακή μορφή».

Το πραγματικό ταξίδι στην ιστορία της φωτογραφίας αρχίζει με τον Ρierre Gaspard Gustave Joly de Lotbiniere, τον πρώτο φωτογράφο που πάτησε το πόδι του στην Ελλάδα. Από εκεί ο μίτος μας οδηγεί σε άλλους ξένους φωτογράφους, οι οποίοι ακολουθώντας το ρεύμα του οριενταλισμού φτάνουν μέχρι εδώ για να γνωρίσουμε τις πρώτες ελληνικές δαγγεροτυπίες το 1847 και τον τιμοκατάλογό τους. Οι πρώτοι Αθηναίοι φωτογράφοι γράφουν το δικό τους κεφάλαιο, όχι μόνο με τις φωτογραφίες αλλά και με τις σφραγίδες ή τις διαφημίσεις τους.

Το πρώτο φωτορεπορτάζ αφορά την απαγωγή ξένων διπλωματών στο Δήλεσι το 1870, τόσο το στιγμιότυπο της σύλληψης των ληστών όσο και τα πρόσωπα των συλληφθέντων έφτασαν μέχρι το Λονδίνο. Το πορτρέτο (και το μεταθανάτιο), οι Έλληνες φωτογράφοι με διεθνή καριέρα, τα πρώτα εικονογραφημένα βιβλία με φωτογραφίες, η εκλαΐκευση της φωτογραφίας, η ιστορία τελικά καταγράφεται με τρόπο ζωντανό, ενταγμένη στο κοινωνικό πολιτικό πλαίσιο της εποχής και πλούσια σε ανεκδοτολογικά στοιχεία.

Υπαίθριοι φωτογράφοι, μνημεία και οικογενειακές πόζες, γυμνές φωτογραφίες της δεκαετίας του ΄30, καρέ ντοκουμέντα όπως η τελευταία φωτογραφία του Παλαμά ή η στιγμή που πέφτει νεκρός ο ληστής Κοτσαδάμ, ποιητές φωτογράφοι, η πρώτη ελληνική φωτογραφική μηχανή, αλλά και η πρώτη σχολή φωτογραφίας κλείνουν τον κύκλο το 1970.

Άλκης Ξ. Ξανθάκης

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ 1839-1970

ΕΚΔ. ΠΑΠΥΡΟΣ, ΣΕΛ.
550, ΤΙΜΗ: 42 ΕΥΡΩ