Ο θάνατος είναι ωραίος!

Αν το «Love story» ήταν ο εθνικός ύμνος της νεολαίας της δεκαετίας ΄70, τότε το «Λυκόφως» (Τwilight) της Κάθριν Χάρντγουικ είναι το απόλυτο ρομάντζο του 2009. Έρωτας με τον θάνατο, παιδιά!

Προσέξτε τη σειρά. Ο απόλυτος έρωτας του Όλιβερ (Ράιαν Ο΄ Νιλ) για τη λατρευτή και μονάκριβη Τζένιφερ (Άλι ΜακΓκρό) καταλύεται βίαια και σπαρακτικά από ένα τυχαίο γεγονός, από μια αρρώστια. Κανείς δεν μπορεί να κάνει οτιδήποτε και οι γιατροί σηκώνουν τα χέρια ψηλά. Η Τζένιφερ υπάρχει, το ίδιο και ο Όλιβερ, το ίδιο και η σχέση. Η αρρώστια, οι παρεξηγήσεις, ο τρίτος άνθρωπος, η φτώχεια είναι μερικοί από τους καταλύτες του μελοδράματος. Οι δακρυγόνοι αδένες ερεθίζονται, τα μαντίλια βγαίνουν και το αίσθημα καταλήγει σε δάκρυα πολλά. Καμιά τριανταριά χρόνια μετά το «Love story» του Άρθουρ Χίλερ, συγκεκριμένα το 1997, ο Τζέιμς Κάμερον στον «Τιτανικό», που εξακολουθεί να είναι η πρώτη ταινία όλων των ταμειακών εποχών, χρησιμοποιεί το «Love story» σε μια κατακλυσμιαία ιστορία πολύπλευρων αναγωγών. Ταξικών, οικολογικών, κοινωνικών και αισθηματικών. Ο Τζακ (Λεονάρντο Ντι Κάπριο) βουτάει στα βαθιά και με τίμημα την ίδια τη ζωή του σώζει από βέβαιο πνιγμό την αγαπημένη του Ρόουζ (Κέιτ Γουίνσλετ). Η καρδιά αυτών των δύο ανιδιοτελών ψυχών είναι η μοναδική κιβωτός που διασώθηκε από το πιο θρυλικό ναυάγιο όλων των εποχών. Όμως και σ΄ αυ τή την περίπτωση οι ήρωες έχουν σάρκα και οστά. Η σχέση αληθινή. Τη βιώνουμε στην οθόνη με δάκρυα στα μάτια. Ο θρίαμβος του μελοδράματος είναι ζωντανός. Η αγάπη δύο παιδιών dies λοιπόν!

Τρία τα υπόγεια σημεία αναφοράς της συγγραφέως Στέφανι Μέγερ. Το πρώτο, «Τhe virgin suicides» (Αυτόχειρες παρθένοι-1999) της Σοφίας Κόπολα. Το δεύτερο, «Dracula» (1992) του Φράνσις Κόπολα από το ομότιτλο μυθιστόρημα του Μπραμ Στόκερ. Το τρίτο, «Τhe Νightmare before Christmas» (Χριστουγεννιάτικος εφιάλτης-1993) του Χένρι Σέλικ από μια ιστορία του Τιμ Μπάρτον. Από το πρώτο δανείστηκε την αυτοκαταστροφική διάθεση της ηρωίδας της. Από τον Δράκουλα τον αιώνιο έρωτα. Και από τον «Εφιάλτη» την ανωτερότητα των νεκρών έναντι των λαίμαργων, κυνικών και αναίσθητων ζωντανών. Μ΄ έναν λόγο, η νεαρή Ιζαμπέλα (Βella-όμορφη) μέχρι θανάτου επιθυμεί με τον θάνατο να συναντηθεί. Μ΄ έναν δεύτερο λόγο, η Μπέλα (Κρίστεν Στιούαρτ) επιθυμεί να «φύγει» από τη ζωή, ώστε για πάντα στην αγκαλιά του Έντουαρντ (Ρόμπερτ Πάτινσον), ενός βαμπίρ, να κατοικεί. Και μ΄ έναν τρίτο και τελευταίο λόγο, η Μπέλα έτσι μόνο με τον τέλειο έρωτα θα πορευτεί. Δηλαδή, η απόλυτη απαξίωση της ζωής είναι ωραία (bella)!

Ανατριχιαστικό; Κάτι περισσότερο. Αληθινό! Έτσι το δηλώνει, έτσι το περιγράφει, έτσι το αποκαλύπτει. Μοναδική διέξοδος στο απόλυτο αδιέξοδο της Νέας Γενιάς, η φαντασία, το φλερτ, ο έρωτας με το ιδανικό, το άπιαστο, το νεκρό, το πουθενά. Πάρτε τα μέτρα σας. Τα υλικά αντικείμενα δεν αναπληρώνουν το απόλυτο κενό των παγωμένων, εφηβικών ανησυχιών. Η κατάσταση μάς έχει ξεπεράσει. Δεν είναι άτακτα, αλλά φευγάτα τα παιδιά. Για να καταλάβετε, προσέξτε πως οικοδομείται αυτή η εφιαλτική περιγραφή, αυτό το αδιέξοδο των άδειων ψυχών. Όλη η ιστορία είναι σκηνοθετημένη από το βλέμμα (δηλαδή τη φαντασία) αυτής της μοναχικής, ευαίσθητης Βella. Ο αληθινός κόσμος μουντός, μελαγχολικός, βροχερός, μίζερος, υγρός. Ο πατέρας της ένας ανήμπορος αστυνομικός. Η μητέρα της φευγάτη με τον εραστή της. Οι συμμαθητές της αγαθά παιδιά, όλο άγνοια και χαρά. Η Βella πάση θυσία πρέπει να φύγει απ΄ αυτόν τον «νεκρό» κόσμο των ακούνητων τουριστών. Έτσι με το βλέμμα της επινοεί τον άφθαρτο πρίγκιπα, το άπιαστο Αρσενικό. Γι΄ αυτό ο Έντουαρντ είναι τόσο ξεχωριστός. Γι΄ αυτό είναι ντυμένος με κάθε ρούχο διαφορετικό. Γι΄ αυτό το πρόσωπό του είναι χλωμό. Γι΄ αυτό τα μάτια του είναι φλογισμένα από έρωτα κρυφό. Η Βella βρίσκει στον θάνατο το απόλυτο ιδανικό.

Προσέξτε ακόμα τα χαρακτηριστικά με τα οποία στολίζει η Βella τον Έντουαρντ τον ερωτικό. Είναι βαμπίρ, επομένως άφθαρτος από τον χρόνο. Είναι βαμπίρ αλλά «χορτοφάγος», δηλαδή ρουφάει αίμα ζώων και όχι ανθρώπων. Είναι βαμπίρ επομένως δυνατός, ακατανίκητος, τρομερός. Με την αφέλειά της διαχωρίζει το «είδος» σε δύο κατηγορίες βρικολάκων. Οι καλοί με τη «χορτοφαγία», οι κακοί με την ανθρωποφαγία. Και όχι μόνο αυτό. Η οικογένεια του Έντουαρντ κι αυτή ξεχωριστή σ΄ αυτόν τον κόσμο των φαντασμάτων. Γιατρός ο πατέρας, από κοντά και η μητέρα. Είπαμε η Βella ψάχνει με το μυαλό να πετάξει από εδώ και να φύγει μακριά σ΄ έναν κόσμο άπιαστο, ιδεατό. Ο θάνατος είναι ωραίος λοιπόν! Η Κάθριν Χάρντγουικ (54 παρακαλώ), από το Τέξας, άρχισε ως production designer και μόλις πριν από έξι χρόνια (2003) βρίσκει τη δύναμη να σκηνοθετήσει, με πρώτη ταινία το συμπαθέστατο «13». Αν κρίνω από το «Λυκόφως» τότε διαπιστώνω μια πρωτόγνωρη, για Αμερικανίδα, ικανότητα στη διαχείριση των βλεμμάτων. Προφανώς, έχει μελετήσει σε βάθος τη γαλλική σημειολογία. Η μείξη μιας αφελούς, μέχρι γελοιότητας πολλές φορές, σχέσης μιας εξωφρενικής ερωτικής ιστορίας με τα βλέμματα της αληθινής Βella και του βαμπίρ Έντουαρντ είναι τόλμημα εξαιρετικό. Άλλοτε ανεβάζει την ταινία στα ύψη άλλοτε την γκρεμίζει. Όμως, το εγχείρημα αξίζει.

Η σημειολογία που χρησιμοποιεί η Χάρντγουικ ξεπερνάει τα κλασικά, αμερικανικά, δεδομένα. Πρώτα λοιπόν, αποφεύγει τα κλισέ των βρικολάκων (αίμα, δόντια). Έπειτα μετατρέπει τους «καλούς» βρικόλακες σε πλάσματα ιδανικά, πέρα από τα ανθρώπινα, τα κανονικά. Η καρδιά του (νεκρού) Έντουαρντ απείρως μεγαλύτερη και πιο ευαίσθητη από κάθε θνητό.

Τέλος, η Χάρντγουικ σαν επιδέξιος DJ «πειράζει» το κλασικό Love story. Το ανατρέπει, το γκρεμίζει, το μεταμορφώνει. Ταυτόχρονα και προκειμένου να κάνει επαφή με τα στίφη των νεαρών θεατών, αξιοποιεί στο έπακρο τη λαμπερή όψη πραγμάτων και νεκροζώντανων πλασμάτων. Οι «καλοί» βαμπίρ είναι ωραίοι, γοητευτικοί, ντυμένοι σαν ροκ σταρ, δυνατοί, άπιαστοι. Δεν το κρύβω. Μερικές φορές γέλασα ειρωνικά κι εγώ. Όμως το τόλμημα είναι σπουδαίο και το γεγονός αληθινό. Love never dies, μόνο στο μυαλό. Άρρωστος κόσμος, «πειραγμένη» φαντασία, αυτή του Λυκόφωτος η δημιουργία!

«Λυκόφως»

Η επιτομή του Love story του 2009 Η Βella ερωτευμένη με ένα βαμπίρ Επομένως όχι η ζωή, αλλά ο θάνατος

είναι bello

ΒΑΘΜΟΙ=7

(φαινόμενο μοναδικό)

Τρεις πρεμιέρες, η εξής καμία

«Ο γιος του παντοπώλη» (Le Fils de L΄ Εpicier) του Ερίκ Γκουιραντό. Όπου νεαρός εγκαταλείπει την πόλη και επιστρέφει στα πάτρια εδάφη, κάπου στην επαρχία της Προβηγκίας, προκειμένου να αναλάβει προσωρινά χρέη γυρολόγου μπακάλη, επειδή ο πατέρας του είναι άρρωστος από καρδιά. Από το ρετιρέ της μεγαλούπολης στο υπόγειο του χωριού. Βαρεμάρα και απέραντο κενό. Κατά βάθος μοιάζει με φωτοτυπία ταινίας των Νταρντέν. Όσο εγώ είμαι ο Κόπολα άλλο τόσο και ο Γκουιραντό είναι Νταρντέν. Βαθμοί=4
«Επιβάτες» (Ρassengers) του Ροντρίγκο Γκαρσία. Θρίλερ στα όρια της μεταφυσικής και της παραψυχολογίας. Όπου νεαρή ψυχολόγος (Αν Χάθαγουεϊ) αναλαμβάνει την υποστήριξη των πέντε μοναδικών επιζώντων επιβατών μιας αεροπορικής τραγωδίας. Όσο όμως σκαλίζει μνήμες και γεγονότα τόσο ένα ανεξήγητο φαινόμενο συμβαίνει. Ένας ένας «εξαφανίζονται» οι ζωντανοί. Μπας και το αεροπορικό δυστύχημα ουδέποτε συνέβη; Επίπεδη σκηνοθεσία, αδιάφορη ταινία. Βαθμοί=4 «Μπέβερλι Χιλς Τσιουάουα» (Βeverly Ηills Chiouaoua) του Ράζα Γκόσνελ. Μείγμα σκύλων και ηθοποιών με φωνές Ντρου Μπάριμορ και Άντι Γκαρσία και την παρουσία Τζέιμι Λι Κέρτις. Όπου κακομαθημένη τσιουάουα, κακομαθημένης πλούσιας κυρίας, πέφτει πάνω σε άγριο ντόμπερμαν, αλλά ευτυχώς ένα αρσενικό τσιουάουα τη σώζει και την ερωτεύεται τρελά! Βαθμοί=Γαβ γαβ!


Αυτομαστίγωμα

Και μετά σου λένε πως κακοί όλοι οι Ισραηλινοί και όλοι οι Παλαιστίνιοι εξαιρετικοί. Πετάξτε τις παρωπίδες, ανοίξτε τα μάτια για να δείτε μεγάλες αληθινές ελπίδες. Με πρώτη και καλύτερη το animation «Βαλς με τον Μπασίρ» (Vals im Βashir) του Ισραηλινού Αρί Φόλμαν. Από καρδιάς και με καθαρό μυαλό, μέσα στις καλύτερες ταινίες που μας φέρνει ο χρόνος αυτός! Συμφωνώ και προσυπογράφω το μοτίβο που συνοδεύει τον τίτλο αυτής της χάρτινης, αλλά τόσο ζωντανής και σπαρακτικής ιστορίας: Πράγματι, «Δεν υπάρχει πιο συνταρακτικό πράγμα από την ηθική της αλήθειας». Έτσι λοιπόν- και προχωράω στο στόρι που επινόησε ο Φόλμαν, σκαλίζοντας τα εφιαλτικά γεγονότα που προκάλεσε η πρώτη κανιβαλική εισβολή του Ισραήλ στον Λίβανο στις αρχές της δεκαετίας ΄80. Όταν ένας σκηνοθέτης με το όνομα Αρί (ο ίδιος ο γενναίος και ταλαντούχος κινηματογραφιστής), που εμφανίζει μεγάλα χάσματα μνήμης, αναζητεί την αλήθεια και σαν ιδιωτικός ντεντέκτιβ χτυπάει τις πόρτες φίλων και συμμαχητών, για να τους «ανακρίνει» με το ερώτημα «τι έγινε τότε; Ήμουν κι εγώ εκεί;». Και έτσι, όπως στα φιλμ νουάρ του Ντάσιελ Χάμετ και του Ρέιμοντ Τσάντλερ αρχίζει να ξετυλίγει το κουβάρι. Των γεγονότων και των ενοχών. Έτσι τα χάσματα της μνήμης του Αρί αναπληρώνονται από φρικτές εικόνες, εκατοντάδων νεκρών, από τη μυρουδιά καμένης σάρκας και από τον εκκωφαντικό θόρυβο ρουκετών. Η αλήθεια συντριπτική. Ναι, σκοτώσαμε άμαχο πληθυσμό. Και το ερώτημα μοιάζει, αλλά δεν είναι υπαρξιακό. Πώς μπόρεσα να κάνω τέτοια πράγματα εγώ;

Σπουδαία στιγμή. Τόσο στην κινηματογραφία όσο και για την πορεία ενός ολόκληρου λαού. Ο Αρί είναι το συλλογικό υποκείμενο του Ισραήλ. Παίρνει πάνω του όλες τις «αμαρτίες» της πατρίδας του. Αυτομαστιγώνεται χωρίς να εκλιπαρεί ίχνος επιείκειας, δικαιολογίας, προφάσεων και πρόχειρων αντιφάσεων. Δεν επικαλείται καν- όπως οι εγκληματίες του Ναζισμού- τις άνωθεν εντολές και την υπακοή των στρατευμένων στους αξιωματικούς και την κυβέρνηση της χώρας. Ο φόνος- λέει ο Αρί Φόλμαν- είναι φόνος. Ο πόλεμος ιμπεριαλιστικός. Τα θύματα προέρχονται από τον άμαχο πληθυσμό. Πάει τέλειωσε. Κουρέλια η συνείδησή μου. Αποκαΐδια ο ανθρωπισμός μου. Τα χέρια μας έχουν βουτήξει σε ωκεανούς αίματος. Τέτοια τιμιότητα και τόση ειλικρίνεια ούτε στα «Γράμματα από το Ίβο Τζίμα» του Κλιντ Ίστγουντ.

Μεγάλο επίτευγμα καλλιτεχνικό. Με αφομοιωμένες επιρροές από τη «μαύρη» αμερικανική, αστυνομική λογοτεχνία και από τα animation made in USΑ. Χάρτινοι ήρωες με χαρακτήρες, Σκηνές από εφιάλτες. Στρατοκρατούμενο το περιβάλλον. Σκοτεινό, μαύρο το ύφος της σκηνοθεσίας. Από τις ελάχιστες στιγμές στην παγκόσμια κινηματογραφία όπου σ΄ ένα «είδος» καταγεγραμμένο ως παιδικό, εισβάλλουν και αξιολογούνται ο πόλεμος και η Ιστορία. Μεγάλο τόλμημα και ένα από τα top Αnimation όλων των εποχών. Πιστό. Τόσο στο είδος των κινούμενων σχεδίων (τεχνική) όσο και στο film noir (δομή). Τι να πω; Με ξεπερνάει. Τόσο ως κριτικό όσο και ως έναν πολέμιο των ιμπεριαλιστικών πολέμων. Μακάρι και άλλοι καλλιτέχνες από λαούς που έχουν διαπράξει τα ίδια και ακόμα χειρότερα, να διέθεταν μισό δράμι θάρρους απ΄ αυτόν τον Ισραηλινό.

«Βαλς με τον Μπασίρ»

Αυτομαστίγωμα Ισραήλ Μεγάλη στιγμή στη διαδρομή του

Αnimation

Μέσα στις top ταινίες του 2009

ΒΑΘΜΟΙ=8

(οπωσδήποτε)