ΥΒΡΙΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣ

Σε μια δημοκρατία ο λαός μπορεί να κάνει τα πάντα, αλλά δεν πρέπει να κάνει τα πάντα. Τι δεν πρέπει να κάνει; Δεν υπάρχει a priori απάντηση. Η δημοκρατία ή η αυτόνομη κοινωνία είναι ένα καθεστώς εκτεθειμένο στους μεγαλύτερους δυνατούς θεωρητικούς κινδύνους, ένα καθεστώς που μπορεί να κάνει λάθη, κάποτε μάλιστα θανάσιμα. Η πτώση της Αθήνας είναι ταυτόχρονα το αποτέλεσμα και η αιτία της αποτυχίας της δημοκρατίας, όταν η ύβρις διακατέχει τον δήμον, όταν ο αθηναϊκός λαός δεν μπορεί πλέον να αυτοπεριοριστεί. Διότι η ύβρις δεν είναι η παράβαση ενός δεδομένου ορίου: Αν σκοτώσω κάποιον διαπράττω έγκλημα, παραβαίνω τον νόμο που απαγορεύει τον φόνο. Η ύβρις όμως συνίσταται ακριβώς στην απουσία αυτοπεριορισμού. Είναι η παραβίαση ορίων που δεν ορίστηκαν από κανένα και τα οποία κατά μία έννοια θα οριστούν μόνο μετά το συμβάν. Αυτό εξάλλου συμβαίνει στην τραγωδία. Μόνο η παραβίαση θα δείξει πραγματικά πού ήταν το όριο.

(Απόσπασμα από τις σελ.192-193)