Συνέντευξη
«Δεν αισθάνομαι ξένος με τον ελληνικό πολιτισμό, όπως πιστεύω και κάθε δυτικός. Στην Ελλάδα βρίσκομαι σε μια δημιουργική εγρήγορση. Φλέγομαι από τα ερεθίσματα που αισθάνομαι, κάτι που δεν συνέβαινε στο Οβιέδο που ζούσα», λέει στα «ΝΕΑ» ο Ισπανός ελληνιστής Πέδρο Ολάγια
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
5 λεπτά «Η ελληνική ιστορία μας διδάσκει ταπεινοφροσύνη»
Της Μαίρης Αδαμοπούλου
«Θέλησα να ιχνηλατήσω στην Ιστορία των Ελλήνων χειρονομίες που δείχνουν τη διαμόρφωση και επιβίωση της λεγόμενης ανθρωπιστικής τάσης, που είναι και το πιο θετικό στοιχείο του ελληνικού πολιτισμού», λέει στα «ΝΕΑ» ο Πέδρο Ολάγια. Ο Ισπανός πολυβραβευμένος ελληνιστής συγγραφέας στο νέο του βιβλίο «Ελλάδος ελάσσων Ιστορία» ρίχνει μια αλλιώτικη- ουμανιστική όπως λέειματιά στην «ταραγμένη ιστορία των Ελλήνων» (εκδ. Road). Και μέσα από 126 κεφάλαια- επεισόδια επιχειρεί να δώσει την ανθρώπινη διάσταση της Ιστορίας, από τον Όμηρο ώς τα μέσα του 20ού αιώνα.
«Η εθνική ταυτότητα είναι επικίνδυνο στοιχείο που προσφέρεται για πολιτική χειραγώγηση. Ο άνθρωπος που πραγματεύομαι πιστεύει στον ουμανισμό και το πνεύμα του βιβλίου είναι να βρει ο καθένας μας τον κοινό παρανομαστή μεταξύ των ανθρώπων πέρα από εθνική συνείδηση και φρόνημα. Πρόκληση των ημερών μας είναι να δημιουργηθούν συναισθήματα αλληλεγγύης και κατανόησης μεταξύ πολιτιστικά ετερογενών ανθρώπων. Απέναντι στην παγκοσμιοποίηση που μας επιβάλλουν όσοι κινούν τα νήματα, πρέπει να διεκδικήσουμε την παγκοσμιοποίηση του ουμανισμού. Νομίζω ότι είναι χρέος των ολίγων προνομιούχων που απολαμβάνουμε τους καρπούς της ειρήνης και του πολιτισμού. Αν δεν το κάνουμε, θα υποστούμε σοβαρή ηθική ήττα».
Γιατί ασχοληθήκατε με τις αθέατες πλευρές της Ιστορίας;
Αυτό που κάνω, χωρίς να στερείται επιστημονικής εμβρίθειας, είναι η προσωπική ανάγνωση γεγονότων με ανθρωπιστική στάση.
Τι μας μαθαίνουν;
Παίρνουμε το μοναδικό μάθημα που επαναλαμβάνεται: η ταπεινοφροσύνη. Τα δεινά και τα άσχημα που συμβαίνουν στην Ιστορία- από τη θρησκεία, την πολιτική αυθαιρεσία, την επιβολή του «καλού»- ανέκαθεν ενέχουν έλλειψη ταπεινοφροσύνης. Και παράλληλα αναδεικνύεται η καίρια σημασία της ατομικής θέλησης. Κατά μαγικό τρόπο, οι αξίες που θεωρούμε σπουδαίες και ο ίδιος ο πολιτισμός έχει επιβιώσει πάνω σε συγκεκριμένες κινήσεις, συγκεκριμένων ανθρώπων που αγωνίστηκαν γι΄ αυτές σε αντίξοο περιβάλλον. Ο καθένας μας μπορεί να κάνει πολλά και να μη βολευτούμε στη σκέψη ότι δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα. Αν είχαν σκεφτεί όλοι έτσι, ο κόσμος θα είχε τελειώσει προ πολλού.
Πιστεύετε πως μέσα από το βιβλίο σας ερχόμαστε πιο κοντά στην αλήθεια;
Ασφαλώς ναι, χωρίς να μπορούμε να πούμε τι συνέβη κάθε στιγμή, ούτε καν για την ίδια μας τη ζωή. Εξάλλου και η Ιστορία δεν αποτυπώνει την πραγματικότητα. Είναι μια αφήγηση γεγονότων με τρόπο που αποσκοπεί στην ακρίβεια. Όπως λοιπόν σε ένα συμβατικό βιβλίο Ιστορίας δεν είμαστε 100% σίγουροι για το τι συνέβη δεδομένου ότι είμαστε πάντα περιορισμένοι από τις πηγές, το ίδιο συμβαίνει και στο δικό μου-ένα βιβλίο αμιγώς ιστορικού περιεχομένου γραμμένο με λογοτεχνικό τρόπο. Γιατί όμως λείπουν σημαντικά κεφάλαια, όπως η Μικρασιατική Καταστροφή ή ο Εμφύλιος;
Δεν ήταν μια συνειδητή απόφαση. Είχα έναν στόχο και μια πλοκή και ήδη είχα συγκεντρώσει πολλά αντιπροσωπευτικά κεφάλαια. Δεν είχα σκοπό να φτιάξω άλλωστε μια εγκυκλοπαίδεια.
Φοβηθήκατε μήπως ξύσετε πληγές;
Όχι. Επέλεξα και αμφιλεγόμενα επεισόδια ή επεισόδια που είναι δύσκολο να ανασκευάσεις, όπως η στάση της Εκκλησίας σε διάφορες ιστορικές στιγμές, ενώ επέλεξα και γεγονότα που παρουσίασα με τρόπο τολμηρό, όπως η κατάληψη της Αθήνας από τον Σύλλα, τα οποία θα μπορούσα να έχω παραλείψει.
Επαναλαμβάνεται η Ιστορία;
Αυτή είναι μια αντίληψη κλισέ, που τη θεωρώ απαισιόδοξη και καταστροφική. Οι καταστάσεις επαναλαμβάνονται όπως και οι λανθασμένες αντιδράσεις, κάτι που νομίζω πως προκύπτει και από το βιβλίο. Γι΄ αυτό και έχουμε την ψευδαίσθηση της επανάληψης. Στην πραγματικότητα έχουν γίνει κατακτήσεις. Πράγματα που σήμερα θεωρούνται αναπόσπαστα κεκτημένα, μέχρι πρότινος θεωρούνταν επαναστατικές διεκδικήσεις.
Το πρώτο βήμα για να αλλάξει ο κόσμος είναι να αλλάξουμε τον εαυτό μας κι ας μοιάζει αφελές. Το αντίθετο είναι ανέφικτο: να αλλάξει ο κόσμος χωρίς να αλλάξουμε εμείς. Γι΄ αυτό άλλωστε έχει τόση σημασία η παιδεία
ΙΝFΟ
Το βιβλίο του Πέδρο Ολάγια «Ελλάδος ελάσσων Ιστορία» (εκδ. Road) παρουσιάζεται τη Δευτέρα στις 19.00 στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο (Λεωφ. Βασ. Σοφίας 22). Ίντερνετ: http://www.pedroolalla.com.
Ανθρώπινες ιστορίες πίσω από γεγονότα
Τον πρώτο ερευνητή που μέτρησε την περίμετρο της Γης σε 252.000 στάδια (μικρή απόκλιση απ΄ ό,τι αποδείχθηκε 2.000 χρόνια αργότερα, ήτοι 40.074 χλμ) οι φίλοι του τον φώναζαν Πένταθλο λόγω των πολλών ικανοτήτων του και οι εχθροί του Βήτα, εννοώντας πως δεν θα γίνει ποτέ Άλφα; Ο 82χρονος Ερατοσθένης από την Κυρήνη πέθανε από ασιτία το 194 π.Χ. χωρίς να επιβεβαιώσει τη θεωρία του. 
«Εκμεταλλεύονται επικίνδυνα την ελευθερία»
«Η εικόνα στους δρόμους της Αθήνας είναι η πιο θλιβερή που έχω αντικρύσει όσα χρόνια βρίσκομαι εδώ» λέει, σχολιάζοντας τα γεγονότα των ημερών, ο συγγραφέας Πέδρο Ολάγια. «Φαίνεται ξεκάθαρα ότι με αφορμή το περιστατικό της δολοφονίας του παιδιού η κοινωνία έχει ξεσπάσει εντελώς και δείχνει την αγανάκτηση που κουβαλάει απέναντι στο κράτος και την πολιτική κατάσταση. Το θετικό θα ήταν όλη αυτή η ιστορία να αποτελέσει αφορμή για μια πιο βαθιά ανάλυση.
Από την άλλη οι εικόνες των νεαρών να πετάνε μολότοφ και πέτρες είναι συμπεριφορά που δεν αρμόζει σε μια κοινωνία που θεωρείται πολιτισμένη. Ως πολίτης αυτής της κοινωνίας δεν θα πήγαινα με το μέρος εκείνων που πετάνε πέτρες. Αν όλα αυτά γίνονταν στην πλατεία Τιεν Ανμεν ή στην κεντρική πλατεία του Ριάντ, θα πήγαινα με τους επαναστάτες, αλλά εδώ νομίζω πως εκμεταλλεύονται επικίνδυνα την ελευθερία που τους παρέχει η Δημοκρατία και το κράτος δικαίου- σε όποια κατακριτέα κατάσταση κι αν βρίσκονται- και υπονομεύουν κατακτήσεις πολύ εύθραυστες και σημαντικές. Θα μπορούσα να έχω κλείσει το βιβλίο μου με τα πρόσφατα γεγονότα».
Google news
