Τώρα που οι Θεοί ξανάγιναν της μόδας

Σήμερα που έχουμε την εμπειρία του Άουσβιτς, την εμπειρία του απόλυτου Κακού, σήμερα που έχουμε την εμπειρία του Σαράγεβο- «γεγονότα που ξεπερνούν το κατώφλι του κατανοητού από όλες τις απόψεις»- πού θα αναζητήσουμε τον τόπο της συνείδησής μας; Μήπως στον Θεό- στο κάτω- κάτω, στη χαραυγή του 21ου αιώνα οι Θεοί ξανάγιναν της μόδας. Μήπως είχε δίκιο ο Χάιντεγκερ όταν έλεγε, στην τελευταία συνέντευξη που έδωσε και δημοσιεύθηκε μετά τον θάνατό του, πως «τώρα πια μόνο ένας Θεός μπορεί να μας σώσει»; Ή μήπως έχει δίκιο ο Μπόμπιο που αναρωτιέται: «Πότε έσωσε ένας Θεός τον κόσμο;» για να καταλήξει στο συμπέρασμα: «Σε όλη την ιστορία που γνωρίζουμε και σύμφωνα με όλα όσα ξέρουμε, ο άνθρωπος σώθηκε, όσες φορές σώθηκε, και καταστράφηκε όσες φορές καταστράφηκε, μόνος του».

Ζούμε σε έναν κόσμο όπου η πολιτική σκοπιμότητα έχει αναχθεί σε αυτοσκοπό και η εξουσία, εν είδει μεταφυσικής αρχής, δεν λειτουργεί παρά μόνο για να διαιωνίζεται. Ίσως επειδή είναι οι μόνοι οργανισμοί που αναπτύχθηκαν στα συνειδησιακά ερείπια που άφησαν πίσω τους οι μεγάλες ιδεολογίες του εικοστού αιώνα.

Και από αυτήν την άποψη, η σκέψη του Μπόμπιο έχει ιδιαίτερη σημασία για εμάς σήμερα: είναι η σκέψη ενός ανθρώπου που ξύπνησε μέσα στα ερείπια των μεγάλων ιδεολογιών και παλεύει να ξαναβρεί τους όρους της ηθικής συμπεριφοράς, το μοναδικό υπαρξιακό υλικό που μπορεί να οικοδομήσει κάτι στα γκρεμίσματα των συνειδήσεών μας.