ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΟΜΕΛΕΤΑ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΣΠΑΣΕΙΣ ΑΥΓΑ

Όμοια με τον Ροβεσπιέρο, ο Ζίζεκ φρονεί ότι δεν γίνεται ομελέτα χωρίς να σπάσεις αυγά.

Στη θέση του ψευδοδιλήμματος «ανθρωπισμός ή τρομοκρατία», που κυριάρχησε προς τα τέλη του 20ού αιώνα, πρέπει- κατά τον Ζίζεκ- να επανέλθουμε στην επαναστατική κατάφαση «ανθρωπισμός και τρομοκρατία». Η επανάσταση δεν είναι μια κόντρα ευγενούς άμιλλας, σύμφωνη με τους κοινοβουλευτικούς κανόνες, αλλά η πιο ανοιχτή παραβίασή τους, νομιμοποιημένη από τον ίδιο της τον εαυτό. Εφόσον το αστικό κράτος δεν θα διστάσει να αποβάλει το δημοκρατικό του προσωπείο, σε περίπτωση που κινδυνεύσουν πραγματικά οι θεσμοί του, η επανάσταση δεν έχει λόγο να επιδείξει σε ζητήματα ανθρωπισμού φρόνημα βασιλικότερον του βασιλέως. Για να το εκφράσουμε με τα λόγια του Ροβεσπιέρου τον Νοέμβριο του 1792, καθώς αντιμετώπιζε τις αιτιάσεις των Γιρονδίνων ότι σκοπεύει να εγκαθιδρύσει δικτατορία (κάτι που όντως έκανε, πριν αλέκτορα φωνήσαι): «Η ευαισθησία που έχει σαν αντικείμενο σχεδόν αποκλειστικά τους εχθρούς της ελευθερίας μού φαίνεται ύποπτη. Σταματήστε να κραδαίνετε μπροστά στα μάτια μου τη ματωμένη φορεσιά του τυράννου, ειδάλλως θα πιστέψω ότι θέλετε να ξαναρίξετε τη Ρώμη στα σίδερα».

Ο Ροβεσπιέρος κατανοούσε ότι μια επανάσταση που αυτο-νομιμοποιείται και αυτο-δικαιώνεται, αργά ή γρήγορα θα έρθει σε ρήξη με το ταυτολογικό της περιεχόμενο: ποιος νομιμοποιεί και δικαιώνει εμένα που νομιμοποιώ και δικαιώνω την επανάσταση; Για να βγει από το λογικό αδιέξοδο, ο Ζαν-Ζακ Ρουσό, πνευματικός πατέρας του Ροβεσπιέρου, επινόησε μια θεολογικής υφής «γενική βούληση», που προϋπάρχει και υπερίπταται της εκάστοτε ατομικής. Όποιος διαφωνεί με τη «γενική βούληση», δεν αντιπροσωπεύει απλώς μια μειοψηφία, αλλά «σφάλλει» και, ως εκ τούτου, δικαίως «τιμωρείται» (ένας λογικός ακροβατισμός- επισημαίνει ο Ζίζεκ- που θα οδηγήσει αργότερα στον σταλινικό διαχωρισμό ανάμεσα σε «υποκειμενικά αθώους» και «αντικειμενικά ένοχους» εχθρούς της επανάστασης). Ο Ροβεσπιέρος θέτει αυτή τη μεταφυσική και προφανώς ανύπαρκτη «γενική βούληση» στην υπηρεσία της Αρετής- «ψυχή της Λαϊκής Πολιτείας είναι η Αρετή»- και αντικαθιστά τον χριστιανικό τριαδικό Θεό με το άχρωμο, άγευστο και άοσμο Υπέρτατο Ον, στην ανάγκη να πείσει τους συμπατριώτες του ότι επιβλέπει την επανάσταση και κάποιος ανώτερος από τον ίδιον (οι μαρξιστές θα μετονομάσουν κατόπιν το Υπέρτατο Ον σε Ιστορική Αναγκαιότητα). Τα πράγματα θα πάνε κατ΄ ευχήν όσο διάστημα ο επαρχιώτης δικηγόρος θα ρητορεύει υπέρ των φτωχών και των αδυνάτων (τα περισσότερα από τα σημερινά αστικά μας δικαιώματα κάρπισαν με ροβεσπεριανό λίπασμα). Θα στραβώσουν στην πορεία, όταν οι κατακτήσεις της επανάστασης αρχικά θα «παγώσουν» και εν συνεχεία θα «ακυρωθούν» στον βωμό της υπεράσπισής της (τι να υπερασπίσεις όμως από μια επανάσταση, αν όχι τις κατακτήσεις της;). Έκτοτε είδαμε πολλές φορές το έργο- και πάντα με την ίδια τραγική κατάληξη. Βλέπετε, οι επαναστάτες φροντίζουν να ανεβάσουν επιμελημένα μονάχα την πρώτη πράξη. Στη δεύτερη, το έργο βαλτώνει- και από την τρίτη και πέρα, μας παίρνει όλους ο διάολος.