Μπουκιά – μπουκιά βγήκε από το τούνελ

ΤΑ ΣΟΥΤΖΟΥΚΑΚΙΑ ΣΙΓΟΒΡΑΖΑΝ,
ΤΟ ΚΥΜΙΝΟ ΜΥΡΙΖΕ ΟΜΟΡΦΑ, Η
ΣΑΛΤΣΑ ΕΙΧΕ ΔΕΣΕΙ ΚΙ ΕΚΕΙΝΗ,
ΚΛΕΙΣΜΕΝΗ ΣΤΟ ΤΑΠΕΙΝΟ ΤΗΣ
ΒΑΣΙΛΕΙΟ- ΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΝΟΣ
ΦΤΗΝΟΥ ΟΙΝΟΜΑΓΕΙΡΕΙΟΥ ΤΟΥ
ΚΟΛΩΝΟΥ- ΕΦΤΙΑΧΝΕ ΞΑΝΑ, ΨΗΦΙΔΑ
ΨΗΦΙΔΑ ΤΟ ΠΑΖΛ ΜΙΑΣ ΧΑΜΕΝΗΣ
ΖΩΗΣ
Η Ευγενία Φακίνου έγραψε το Για να δει τη θάλασσα μετά τη σοβαρή περιπέτεια υγείας που είχε πριν από δύο χρόνια. Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι πρόκειται για ένα αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα, αφού μιλάει για μια γυναίκα που χάνει τη μνήμη της έπειτα από μια σοβαρή επέμβαση στον εγκέφαλο και όχημά της για να βρει ξανά τον εαυτό της γίνονται η γεύση και η όσφρηση.

Η ιστορία εκτυλίσσεται κάπως έτσι: χωρίς παρελθόν, χωρίς εαυτό, χωρίς καμία προσμονή απ΄ τη ζωή, υπνοβατώντας σχεδόν, η γυναίκα που έχει ξεχάσει ακόμη και το όνομά της, πιάνει δουλειά σε ένα μικρό μαγειρείο, του Κολωνού, κι εκεί αφήνεται στη θαλπωρή μιας νέας καθημερινότητας που επίκεντρό της έχει την προετοιμασία του καθημερινού φαγητού και το πηγαινέλα των θαμώνων που δουλεύουν στα συνεργεία και τα μικρομάγαζα της περιοχής. Η κουζίνα γίνεται το βασίλειό της. Το καταφύγιό της. Η μαγειρική, η «νέα» της αποκάλυψη. Η χαρά της. Και η χαρά των πελατών της. Μικρομεσαίοι, «αόρατοι» άνθρωποι, μαστόρια που τσακώνονται για το ποδόσφαιρο σαν κι εκείνους που συναντάμε καθημερινά στο διάβα μας και τους προσπερνάμε. Ο «Ρούλα», που την προσέλαβε στη δουλειά, κουβαλάει κι αυτός τα δικά του βάσανα, τα δικά του μυστικά, ίσως γι΄ αυτό και η συμπάθεια μεταξύ τους είναι αμοιβαία από την πρώτη στιγμή.

Έμπειρη συγγραφέας η Ευγενία Φακίνου, χειρίζεται αυτή την «ασήμαντη» καθημερινό- τητα αριστοτεχνι- κά, αφήνοντάς μας μια γλυκιά, ήπια γεύση αισιοδοξίας – αισιοδοξία που πηγάζει από μια συγκεκριμένη ματιά τού να βλέπει κανείς τη ζωή: αγάπησε τις μικρές σου νίκες, δώσε χαρά όταν μπορείς. Αφέσου στην καλοσύνη. Παίξε χωρίς καχυποψία με το μεταφυσικό στοιχείο της ζωής.

Ακόμη και το στόρι του βιβλίου είναι απλό. Η καθημερινή διαδρομή είναι κουζίνα, δωμάτιο, κεντρική αίθουσα του μαγειρείου – αλλά το τι συμβαίνει εκεί μέσα έχει ώρες ώρες και μια διάσταση μαγική. Μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας, τα πρόσωπα που βλέπει η ηρωίδα και οι συνειρμοί που παράγουν οδηγούν τον αναγνώστη σε μια παράλληλη πραγματικότητα, όπου π.χ. ο ταπεινός γεράκος που ζωγραφίζει την ταμπέλα του μαγειρείου είναι η μετενσάρκωση του ζωγράφου Θεόφιλου· ο φίλος του Ρούλα, ο Μιχαήλ, περιβάλλεται από ένα «φωτοστέφανο» καλοσύνης και δοτικότητας, έτσι που εύκολα θα μπορούσε κανείς να δει στον Μιχαήλ το πρόσωπο ενός αγίου· η γιαγιά που φέρνει τα χόρτα μοιάζει με ηρωίδα του Παπαδιαμάντη κ.λπ.

Μπουκιά την μπουκιά οι αναμνήσεις γυρνούν, απροειδοποίητα, σαν αστραπές μέσα στο σκοτάδι και εκείνη «βλέπει» αποκομμένες σκηνές από μια ζωή που- μέχρι τότε- έμοιαζε λευκή σελίδα. Ένα κομματάκι λουκάνικο μυρίζει θρούμπι πορτοκάλι και πιπεριά. Γεύση Πηλίου. Μια ταβέρνα γεμάτη κόσμο. Απόκριες. Κάθεται σε ένα μεγάλο τραπέζι… Ένα φλιτζάνι αχνιστός καφές, ένα μισοτελειωμένο τσιγάρο κι έξω από το παράθυρο να είναι σκοτάδι, ενώ ξημέρωνε…

Κάθε υλικό έχει λοιπόν τη μικρή του (ή μεγαλύτερη) ιστορία. Φέρνει τους δικούς του συνειρμούς. Έχει τη δική του πατρίδα, τις δικές του αναμνήσεις που αναπτύσσονται με διάθεση σχεδόν ποιητική. Μην ξεχνάμε ότι ο Μαρσέλ Προυστ έγραψε ένα μυθιστόρημα-ποταμό αναθυμούμενος τη γεύση ενός μπισκότου που έτρωγε ως παιδί. Έτσι θα λειτουργήσουν και τα φαγητά που θα ετοιμάζει η ηρωίδα της Φακίνου στη νέα της δουλειά. «Άπλωσε το χέρι και πήρε διστακτικά δυο πατάτες. Τις μάσησε αργά. Στεγνή πατάτα, έντονη μυρωδιά αυγού. Αλμύρα. Παραλία. Δεν έχει ήλιο. Δεν έχει κύμα. Γύρω τους παιδιά, αγόρια και κορίτσια…».

Ευγενία Φακίνου

ΓΙΑ ΝΑ ΔΕΙ ΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΕΚΔ. ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ, 2008, ΣΕΛ. 248,
ΤΙΜΗ: 16 ΕΥΡΩ