Το Πνεύμα του Τόνου

Προδότες – καταδότες
Της Εύας Κοταμανίδου

Γκίντερ Γκρας- Μίλαν Κούντερα! Το παρελθόν μάς κυνηγάει ες αεί. Πώς ερμηνεύεται όμως αυτό το παρελθόν με την κρίση και την αποκτημένη γνώση τού σήμερα; Ποιες οι αξίες, οι αλήθειες, τα πιστεύω των αθώων ένθερμων νέων τού τότε και ποιες σήμερα, μετά τη συνειδητοποίηση του τι υπήρξε ο «ναζισμός» τι «ο υπαρκτός ανύπαρκτος» σοσιαλισμός; Ο Γκ. Γκρας εξομολογήθηκε με βάρος καρδίας τη συμμετοχή του, ο Μ. Κούντερα αρνείται ότι κατέδωσε νεαρό αντιφρονούντα. Ποια η αλήθεια, ποιο το ψέμα;

Δύσκολη η απάντηση. Μήπως η καταδικαστέα πράξη της κατάδοσης εθεωρείτο τότε γενναία πράξη σωτηρίας της νέας πίστης; Άλλη η οπτική του τότε, άλλη του σήμερα μετά την κατάρρευση των ονείρων. «Για ένα πουκάμισο αδειανό» τελικά αγώνες, θυσίες, αίμα, ένα όνειρο απατηλό που έμοιαζε αληθινό και θέρμαινε καρδιές, τις εκτόξευε στα ουράνια της έξαρσης, για ένα πανανθρώπινο δίκαιο μη εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο, ριγμένα όλα στον Καιάδα, με κατάληξη τη βία, την καταρράκωση ανθρώπου από άνθρωπο με τις φρικτές δίκες υποτιθέμενης προδοσίας, τις εκκαθαρίσεις, εξοντώσεις, εξορίες… Πόσες ζωές μαράθηκαν άδικα, πόσες ρίχτηκαν στις άγριες μυλόπετρες!

Σαν χάρτινος πύργος, σαν παραμύθι χωρίς βασιλιάδες και πρίγκιπες, με πρωταγωνιστές γενναίους, αρρενωπούς προλετάριους, που οικοδομούσαν έναν κόσμο όχι «αγγελικά πλασμένο» αλλά ανθρώπινο με τα ίδια τους τα χέρια και κορμιά, κατέρρευσαν συμπαρασύροντας εκατομμύρια προδομένες ψυχές. Ήταν ή όχι καταδότης ο Μ. Κούντερα;

Ας μη ρίχνουμε εύκολο ανάθεμα. Μια νεανική «μαύρη σελίδα» δεν ακυρώνει την αξία μιας ολόκληρης ζωής.