Κριτική Εικαστικών

Εκτός και εντός τόπου
Του Χάρη Καμπουρίδη

Όπως η ποίηση φτιάχνεται πρώτα απ΄ όλα με λέξεις, έτσι και η εικαστική εικόνα αποτελείται από μορφές, είτε αυτές στέκουν απέναντί μας ζωγραφισμένες, είτε φτιαγμένες από αυτούσια αντικείμενα, είτε από τυπωμένες φωτογραφίες. Σε τρεις από τις ενδιαφέρουσες εκθέσεις των ημερών, τα υλικά που φτιάχνουν το έκθεμα ποικίλλουν όσο κι αν οι ιδέες στο βάθος βάθος συ γκλίνουν. Του Σάββα Χριστοδουλίδη («ΑΔ») είναι γλυπτικές συνθέσεις κατάλευκες, με ελάχιστες γραμμές χρυσού, φτιαγμένες από χρηστικά αντικείμενα (ανθοδοχεία, αναποδογυρισμένοι ντενεκέδες) και «κιτς» διακοσμητικά (πιθηκάκια κ.ά.) συναρμολογημένα σύνολα, που αθωώνουν τα αμαρτωλά συστατικά μέσα από μια μινιμαλιστική άσπρη επίστρωση και που κατόπιν έρχονται να προβάλουν την αθωότητα του λευκού και το εύθραυστο που δηλώνεται με δαντέλες και λεπτά γυαλάκια. Εξαιρετικά προσεγμένα έργα, εκπέμπουν με βεβαιότητα τη συγκρότησή τους, είναι πειστικά και γεμάτα ικανότητες και περιεχόμενο. Μιλάνε για τη δεύτερη ζωή των συστατικών τους, την «ανάσταση» σε ένα επόμενο επίπεδο- της τέχνης- και την υπέρβαση του μελοδραματικού και του τετριμμένου. Ο Αδαμάντιος Καφετζής εκθέτει («Κappatos») μεγάλες φωτογραφίες κολλημένες στον τοίχο ή κορνιζαρισμένες, με παραπληρωματικές χρωματικές επεμβάσεις καμιά φορά και με θέμα τα θρησκευτικά καθήκοντα αλλοεθνών (μαύρων) και αλλόθρησκων (μουσουλμάνων)

στην Αθήνα. Βλέπουμε σκηνές ατομικής προσευχής σε λιτό χρωματικό περιβάλλον, αλλά και σε πολύχρωμα «κιτς» στασίδια, κορμιά με κελεμπίες ξαπλωμένα και άλλα να μας κοιτάζουν διαπεραστικά. Εν τέλει, ο θεατής έχει την αίσθηση ότι «τρύπωσε» σε έναν άλλο κόσμο και τόπο, σε άλλα δρομολόγια ιερότητας. Ένα στοχαστικό προλογικό κείμενο (Ν. Σκιαδόπουλος) μιλάει για την εικόνα και το δόγμα-δικαίωμα κάποιος να «ποιήσει εαυτώ είδωλον και ομοίωμα», αλλά τα ίδια τα έργα δεν ολοκληρώνουν εντελώς την πρόθεσή τους, πιστεύω. Το φολκλορικό στοιχείο υπερτερεί και επιβάλλεται, παρά την εκφραστική δεινότητα του εκθέτη.

Το ζήτημα του δομημένου χώρου και της κριτικής κοινωνιολογίας του απασχολεί συνεχώς την Άννα Μανέτα. Η νέα αυτή έκθεση («Α. Αντωνοπούλου») έχει έντονο οικολογικό χρώμα, πλημμύρες και πυρκαγιές απεικονίζονται σε φωτογραφικές αναπαραστάσεις και περικυκλώνουν απεικονισμένους ή και αυτούσιους

ΙΝFΟ

● Αδαμάντιος Καφετζής: Εικαστικές Φωτογραφίες. «Κappatos»Αθηνάς 12, Μοναστηράκι, τηλ. 213-217.931. Μέχρι 15/11 ● Σάββας Χριστοδουλίδης: Γλυπτά από Συναρμολογημένα Αντικείμενα. «ΑΔ»- Παλλάδος 3 Ψυρή, τηλ.
210-3228.785. Μέχρι 8/11 ● Άννα Μανέτα: Τerra-rism. «Α.
Αntonopoulou. art»- Αριστοφάνους 20, 4ος όρ., Ψυρή, τηλ. 210-3214.994. Μέχρι 25/10

χώρους απειλητικά, ενώ μια σκηνή-σωσίβιο στο κέντρο της «εγκατάστασης» δηλώνει τους φόβους και τις απειλές για τους εφησυχασμένους. Εσχατολογικό το κλίμα εμφανώς, εντατικό το μήνυμα, αλλά η συνολική έκφραση δεν μπορεί να ξεφύγει από την τηλεοπτική οπτική ρητορεία και τον διδακτισμό, όσο κι αν στους πίνακες της έκθεσης η Μανέτα είναι λιτή, σχεδόν μινιμαλιστική στη συναρμολόγηση εικόνων.

Παρά το τυχαίο της γειτνίασης των τριών αυτών εκθέσεων στην περιοχή του Ψυρή, κοινοί παράγοντες υπάρχουν και μας υποψιάζουν για ένα ευρύτερο κλίμα της εποχής. Και οι τρεις εκθέσεις ενσωματώνουν το κοινότοπο οπτικό ερέθισμα (κιτς, τηλε-εικόνες καταστροφής) από έναν σύγχρονο κόσμο, όπου ο τόπος συνάντησης των παραστάσεων είναι η περιοχή του έργου τέχνης, η ίδια η επιφάνεια και ο μηχανισμός αναγέννησης των εικόνων. Σε αναζήτηση του μακρινού παραλήπτη του προσευχόμενου βλέμματος ο Καφετζής, σε επιχείρηση εξόρυξης της κρυμμένης αθωότητας ο Χριστοδουλίδης και σε μαχητική αντιπαράθεση των εικόνων του ήσυχου σπιτιού με τη διαλυόμενη φυσική τάξη η Μανέτα, έχει κανείς τη γεύση πως οι τρεις καλλιτέχνες επικαλούνται συνεχώς το Επέκεινα, κι αυτό εν τέλει ενδυναμώνει τα έργα τους ακόμη περισσότερο.