Ημερολόγιο Συνόρων Νάπολι: χίλιες πλατείες, χιλιάδες φοβίες

ΤΟ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ όπου μένω βρίσκεται σε ένα μικρό δρομάκι [Cisterna dell΄Οlio («Δεξαμενή του Λαδιού»)]. Στεγάζεται σε ένα κτίριο του 15ου αιώνα ή ίσως παλαιότερο: στη Νάπολι χάνεσαι υπολογίζοντας τους αιώνες. Δεξιά βρίσκεται η Πλατεία Δάντης Αλιγκέρι, αριστερά η Πλατεία του Ιησού. Νάπολι: η πόλη των χιλίων πλατειών. Στη γωνία του δρόμου ένα μπαράκι, όπου τα Σαββατοκύριακα, οι νέοι εξαφανίζουν κάθε ίχνος σιωπής μέχρι τα χαράματα. Είναι Δευτέρα και βγαίνω νωρίς από το ξενοδοχείο. Έχω συνάντηση με την κ. Ρόζα Ιερβολίνο, τη δήμαρχο της Νάπολι. Μπροστά στο μπαράκι, κάτω στο πλακόστρωτο, βλέπω τα απομεινάρια της νυχτερινής διασκέδασης. Μπουκάλια, χαρτιά, κουτάκια μπίρας. Λίγο πιο κάτω ένα τσαλακωμένο μανεκέν ακουμπά με τη σπασμένη πλάτη πάνω σε ένα γκράφιτι. Δίπλα του τρεις μισοσκισμένες μαύρες σακούλες με σκουπίδια… Ένας νεαρός περνά με το μηχανάκι του, οδηγώντας γρήγορα, λες και τρέχει σε λεωφόρο, προσπαθώντας να μιμηθεί, μάλλον, τον Βαλεντίνο Ρόσι. Διασχίζω τον δρόμο. Βγαίνω στη Via Τoledo. Αυτός ο δρόμος είναι η σκηνή όπου καθημερινά ξεδιπλώνεται η αντιφατική ψυχή της Νάπολι. Εδώ τα πάντα ρει με ιλιγγιώδη ρυθμό και ταυτόχρονα τα πάντα μένουν αναλλοίωτα: το τρελό ποτάμι των αυτοκινήτων και των Vespa, οι εκκλησίες, οι ζητιάνοι, οι πλανόδιοι πωλητές, οι Κινέζοι μετανάστες που καταλαμβάνουν αναίμακτα τα πεζοδρόμια με τη φθηνή πραμάτεια τους, οι Αφρικανοί μετανάστες που στρώνουν κάτω τα μαϊμού τσαντάκια με τις ακριβές μάρκες, τα ανθοπωλεία δίπλα στους πάντα γεμάτους σκουπιδοτενεκέδες, τα ακριβά μαγαζιά της σύγχρονης μόδας, τα παλαιά ζαχαροπλαστεία, διακοσίων χρόνων και βάλε, οι καφετέριες, οι πιτσαρίες, οι μεθυστικές μυρωδιές της Νάπολι, σαλτιμπάγκοι, πορτοφολάδες, τράπεζες, θέατρα, το Μετρό, οι φωτογραφίες του Μαραντόνα, τα σοκάκια των Ισπανικών Συνοικιών- όπου τον Μεσαίωνα ήταν οι στρατώνες των Ισπανών στρατιωτών ενώ σήμερα βασιλεύει η φτώχεια και η τοπική Μαφία, η Καμόρα. Το 1536 ο Ισπανός αντιβασιλιάς Πέντρο ντε Τολέντο κατασκεύασε την «Οδό Τολέντο», καθώς αποφάσισε να μεταμορφώσει πολεοδομικά την πόλη και να την προετοιμάσει ενάντια στους επίδοξους εισβολείς. Εισβολέας και κατακτητής ήταν και εκείνος. Νάπολι: η πόλη των χιλιάδων κατακτητών. Τους οποίους γοήτευε και στο τέλος τους κατακτούσε…

Στη Νάπολι οι τουρίστες είναι λιγοστοί. Τα σκουπίδια, η βία και η αναρχία είναι οι μοναδικές εικόνες που «εξάγει» η Νάπολι. Τέτοιες εικόνες με παρακίνησαν και εμένα να την επισκεφθώ. Πώς είναι δυνατόν μία από τις πιο ιστορικές και όμορφες πόλεις της Ευρώπης να βρίσκεται σε τέτοια κατάσταση;

Το δημαρχείο της Νάπολι βρίσκεται στην Ρiazza del Μunicipio (Πλατεία του Δημαρχείου), απέναντι απ΄ το πολύβουο λιμάνι. Δίπλα του, το επιβλητικό κάστρο (Castel Νuovo), που έχτισε άλλος ένας κατακτητής της Νάπολι: ο Κάρολος ο Ανδεγαυικός (των Ανζού), τον 13ο αιώνα. Ανεβαίνω τις σκάλες του δημαρχείου, που κάποτε ήταν παλάτι των Βουρβόνων. Το γραφείο της δημάρχου είναι στον δεύτερο όροφο. Γεννημένη το 1936, εκλεγμένη στην ιταλική Γερουσία το 1979, ένα από τα σημαντικότερα στελέχη των Ιταλών Χριστιανοδημοκρατών, η πρώτη γυναίκα στην ιστορία του ιταλικού κράτους που ανέλαβε το υπουργείο Εσωτερικών, δήμαρχος της Νάπολι από το 2001, η κ. Ρόζα Ιερβολίνο αποτελεί ζωντανή ιστορία της ιταλικής πολιτικής. Με υποδέχεται με άνεση και ευγένεια στο γραφείο της, διακοσμημένο με πίνακες του Rinascimento. «Χαίρομαι που μιλώ σε ελληνική εφημερίδα. Στην εποχή μας, στο Κλασικό Λύκειο, τα Ελληνικά και τα Λατινικά ήταν τα κύρια μαθήματα», λέει και με προσκαλεί να καθήσω κοντά της.

Γιατί η Νάπολι εξάγει μόνο εικόνες παρακμής;

Η τηλεόραση υπερβάλλει. Κοιτάξτε, η πόλη μας έχει πληθυσμό ένα εκατομμύρια κατοίκους. Μαζί με τα περίχωρα φθάνει τα τριαμισι εκατομμύρια. Η τηλεόραση όμως παρουσιάζει την πόλη και τα περίχωρα ως ενιαίο σύνολο και έτσι δίνει μια λανθασμένη εντύπωση. Για εμάς π.χ. η συγκομιδή των απορριμμάτων δεν αποτελεί πρόβλημα. Το πρόβλημά μας είναι οι χωματερές. Τα απορριμματοφόρα είναι γεμάτα χωρίς να ξέρουμε πού να τα πάμε…

Η Σκαμπία όμως (σ.σ.: γειτονιά της Νάπολι όπου επικρατεί η Καμόρα) είναι στη Νάπολι…

Ναι, αλλά απομονώνουν μόνο μερικές εικόνες βίας και τις ταυτίζουν με όλη την πόλη…

Προσωπικά, σχημάτισα την εντύπωση ότι η Νάπολι είναι μια αρρωστημένη πόλη…

Η Νάπολι είναι μια πανέμορφη πόλη που έχει το χαμηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα και το υψηλότερο επίπεδο ανεργίας σε όλη την Ιταλία. Ανεργία σημαίνει φτώχεια. Σε άλλες πόλεις του Νότου η κατάσταση δεν είναι καλύτερη. Επιπλέον, η Νάπολι είναι η τυπική θαλασσινή πόλη, στριμωγμένη ανάμεσα στο βουνό και στη θάλασσα, γεμάτη στενά δρομάκια, επειδή φτιάχτηκε για να αντισταθεί στην εισβολή από τη θάλασσα. Θα ήταν ανοησία να πούμε ότι η Νάπολι είναι σαν το Μιλάνο ή το Τορίνο. Το ξέρω ότι υπάρχει πρόβλημα. Διαφωνώ όμως με την αντίληψη ότι Νάπολι σημαίνει μόνο φτώχεια και δυστυχία. Βγείτε στο μπαλκόνι μου και δείτε το λιμάνι. Είναι το δεύτερο λιμάνι στον κόσμο σε αριθμό επιβατών έπειτα από αυτό του Χονγκ Κονγκ… Αυτήν τη στιγμή χτίζουμε ένα από τα πιο σύγχρονα Μετρό στην Ευρώπη…

Και όμως, οι τουρίστες δεν έρχονται στη Νάπολι…

Όταν περιγράφεις μια πόλη ως την πόλη των σκουπιδιών, του χάους, του οργανωμένου εγκλήματος, είναι φυσικό να μην έρχονται. Θυμώνω πάρα πολύ που βλέπω τα μεγάλα κρουαζιερόπλοια στο λιμάνι μας και τους επιβάτες τους να τους περιμένουν λεωφορεία που τους πάνε μερικά χιλιόμετρα πιο πέρα, στην Πομπηία. Προσπαθούμε να πείσουμε τους τουρίστες να μείνουν στη Νάπολι…

Τι πήγε στραβά με τη Νάπολι; Κάτι πήγε στραβά σε εθνικό επίπεδο. Τα πρώτα χρόνια μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο υπήρξε μεγάλη μέριμνα για τον Νότο. Υπήρχε το Ταμείο Αρωγής για τον Νότο. Κάποια στιγμή αυτή η λογική ακυρώθηκε. Προβλήθηκε η λογική της συνολικής ανάπτυξης της Ιταλίας. Τέλειωσε πολύ γρήγορα η φροντίδα για τον Νότο. Τις συνέπειες αυτές βιώ νει τώρα και η Νάπολι… Στην Ελλάδα, το σενάριο της «ιταλοποίησης» της πολιτικής είναι της μόδας. Ως «αυτόπτης μάρτυρας» του φαινομένου, ποια είναι η γνώμη σας γι΄ αυτό;

Η υπέρβαση των μεγάλων κομμάτων στην Ιταλία είχε και θετικές επιπτώσεις. Επέτρεψε δημιουργικές συγχωνεύσεις πολιτικών χώρων. Εγώ προέρχομαι από το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα και τώρα ανήκω στο Δημοκρατικό Κόμμα. Συνυπάρχω με τους πρώην κομμουνιστές και σοσιαλιστές. Κάποτε ήμασταν αντίπαλοι. Έχουμε όμως μια κοινή βάση: ερχόμαστε από τον αντιφασιστικό χώρο που έφτιαξε το ιταλικό Σύνταγμα μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η διάλυση των μεγάλων κομμάτων όμως έφερε και τη διάλυση των σχέσεων ανάμεσα στα κόμματα και τους πολίτες. Τα κόμματα έπαψαν να είναι εκπρόσωποι και μεταφορείς των απόψεων των πολιτών, με αποτέλεσμα η μοναδική σχέση ανάμεσα στους πολιτικούς και τους πολίτες να είναι η τηλεόραση. Η τηλεόραση υποθάλπει τη χειρότερη πλευρά της πολιτικής, την αδειάζει από την ουσία. Οι πολίτες γίνονται παθητικοί θεατές. Επομένως, πρέπει να ξαναφτιάξουμε τώρα αυτήν τη σχέση εκπροσώπησης, μέσω της ανασυγκρότησης μεγάλων πολιτικών παρατάξεων… Εδώ, στον δήμο, κάποια στιγμή υπήρχαν 22 πολιτικές ομάδες. Προσωπικά, δεν πιστεύω ότι υπάρχουν στην πολιτική 22 διαφορετικές απόψεις. Οποιαδήποτε πολιτική απόφαση είναι αδύνατη όταν έχεις απέναντι 22 διαφορετικές πολιτικές ομάδες…

Χαιρετώ την κ. Ιερβολίνο. Κατεβαίνω στην Πλατεία του Δημαρχείου. Βλέπω το λιμάνι. Μου έρχεται στον νου η περιγραφή του Ρομπέρτο Σαβιάνο, στο «Γόμορρα»: τα κρανία των Κινέζων, τα λαθραία φορτία, οι νονοί, οι διεφθαρμένοι λιμενικοί. Φθάνω στην Οδό Τολέντο. Κάθομαι σε μια καφετέρια. Ξεφυλλίζω τη «La Repubblica». Μιλά για την ομολογία ενός νονού της Καμόρα, για το πώς έθαβαν παράνομα τα τοξικά απόβλητα του Βορρά στα περίχωρα της Νάπολι. Στα αυτιά μου φθάνει η μελωδία ενός τραγουδιού του Πίνο Ντανιέλε: «Νάπολι, πόλη των χιλίων χρωμάτων και χιλιάδων φοβιών»…

ΥΓ: Το οδοιπορικό στη Νάπολι συνεχίζεται…

LΙΝΚ:

www.gkapllani.com