[ Δρόμοι ]

Κι εμείς…
.. που νομίζαμε πως το ότι ο Μάικλ Τζάκσον ήταν κάποτε ένας κανονικός άνθρωπος που με τη θέλησή του έγινε ένα τέρας, το ότι προτιμάει να κάνει συντροφιά με αγοράκια και το ότι είχε κάποτε κρεμάσει το μωρό του από το μπαλκόνι του ξενοδοχείου του, ήταν αρκετοί λόγοι για να τον κοιτάζει κανείς με αποστροφή.

Όχι,…
… η Μέτα Γουάγκνερ, καθηγήτρια της φιλολογίας στο Κολέγιο Έμερσον της Βοστώνης, ανακάλυψε ακόμη έναν λόγο. Όταν κάποτε διαπίστωσε πως η αμερικανική τηλεόραση ήταν πλημμυρισμένη από διαφημίσεις με μουσική επένδυση από τους Μπιτλς, έψαξε και βρήκε πως ο Μάικλ Τζάκσον έχει τα δικαιώματα εμπορικής εκμετάλλευσης πολλών τραγουδιών των Σκαθαριών, τα οποία πουλάει εδώ κι εκεί. Κι έτσι έβαλε το ερώτημα: Άραγε, τι να έχει απογίνει εκείνη η περίφημη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην τέχνη και το εμπόριο; Γιατί, ας πούμε, πρέπει να ξέρουμε πόσα παίρνει ο Μπραντ Πιτ για κάθε φωτογράφηση ή πόσα εισιτήρια έκοψε η τάδε ταινία στην πρεμιέρα;

Η σχέση…
… της τέχνης με το εμπόριο ήταν πάντα δύσκολη. Όμως, αυτό ακριβώς ήταν το νόημα. Έτσι έπρεπε να είναι. Η εσωτερική ανάγκη του καλλιτέχνη να δημιουργήσει ένα γνήσιο και ατόφιο έργο πάλευε ακατάπαυστα με την επιθυμία του για φήμη και για χρήμα. Όχι πως ένας καλλιτέχνης πρέπει να πεθαίνει της πείνας για να μένει πιστός στο ρομαντικό ιδεώδες. Δεν είναι ανάγκη οι καλλιτέχνες να πεθαίνουν απαρατήρητοι στην ψάθα. «Δεν με πειράζουν οι καλλιτέχνες που απολαμβάνουν πολυτελείς κατοικίες, και θαλαμηγούς, και ιδιωτικά νησιά που τα έχουν κερδίσει από την τέχνη τους», γράφει η Μέτα Γουάγκνερ. «Όμως, όταν αρχίζω να τους βλέπω πρώτα σαν επιχειρηματίες και ύστερα σαν καλλιτέχνες, τότε είναι που νιώθω κάτι εντελώς διαφορετικό και δυσάρεστο, όπως ας πούμε όταν βρίσκω μια τρίχα μέσα στη μακαρονάδα που μου έχει σερβίρει το αγαπημένο μου εστιατόριο». Η Νικόλ Κίντμαν κάνει τον κράχτη της Chanel, η Χάλι Μπέρι της Revlon, η Αντζελίνα Ζολί της St John – ακόμη και ο Φράνσις Φορντ Κόπολα, αυτός ο πρώην εξεγερμένος κατά του συστήματος, διαφημίζει τα Louis Vuitton. Τι άλλο θα δούμε ακόμη; Τον Μάικλ Ντάγκλας να διαφημίζει το Viagra; Κάποτε υπήρχαν «ο καλλιτέχνης» και «ο άνθρωπος». Χωριστά. Ο Βαν Γκογκ ζωγράφιζε αριστουργήματα, αλλά ο αδελφός του ο Τέο ήταν εκείνος που τα πουλούσε. Τώρα ο καλλιτέχνης και ο άνθρωπος (έμπορος) έχουν γίνει ένα και το αυτό.

Μια παράκληση…
… εν είδει υστερόγραφου από τη Μέτα Γουάγκνερ, προς όποιον καλλιτέχνη τον αφορά: «Εξακολουθήστε, σας παρακαλώ, να μας ξεγελάτε όπως άλλοτε. Αφήστε μας να πιστεύουμε πως δεν σας νοιάζει το χρήμα ή πως άλλοι σας εξανάγκασαν να κάνετε με το στανιό επαίσχυντα πράγματα για το χρήμα. Γιατί να τα βγάζετε όλα στη φόρα; Κουκουλώστε τα! Ας προσποιηθούμε πως μας ξεγελάτε και πως ζούμε με αυτή την αυταπάτη. Κι ας ξέρετε πως το ξέρουμε».