Ηλίθιοι και πανηλίθιοι

Χωρίς τις μούτες και με λιγότερες ταμειακές υποκλίσεις, οι δύο αδελφοί Κόεν θα είχαν υπογράψει έναν απίστευτο σαρκαστικό Κολοσσό. Με υπότιτλο από διαφημιστικό τζιγκλάκι πασίγνωστο και παλιό. Ω τι κουτοί, κουτοί, κουτοί. Ποιοι;
Μα φυσικά οι dumb and dumber Αμερικανοί!
O λόγος για το «Βurn after reading», δηλαδή κάψ΄ το αφού το διαβάσεις. Ο τελευταίος καγχασμός του Ίθαν και του Τζόελ Κόεν που προβάλλεται με την ελληνική παράφραση «Καυτό απόρρητο». Φανταστείτε μούρλια θεϊκή. Όλο το μπάχαλο που λαμβάνει χώρα από τα κεντρικά γραφεία της CΙΑ στο Λάνγκλεϊ, μέχρι το πρώτο τυχαίο γυμναστήριο της πόλης, αρχίζει, προχωράει και ολοκληρώνεται για έναν λόγο τόσο απερίγραπτο και τόσο εξωφρενικό, που αν το καλοεξετάσεις μετατρέπει το αμερικανικό σύμπαν σε κουρελόχαρτο σωστό. Επειδή, δηλαδή, μια υπάλληλος του γυμναστηρίου με κάμποσα σωσίβια μπρος-πίσω, στα μπαλκόνια και την κοιλιακή της χώρα, ψάχνει money να κάνει λιποαναρρόφηση και λίφτινγκ. «Έτσι είσαι;», λέει στη CΙΑ. Ε τότε θα πουλήσω τα μυστικά αρχεία στη ρωσική πρεσβεία! Προσωρινά προσπερνώ το story, δηλαδή το ψαχνό όπου μερικές φορές δεν σου μένει άντερο κανονικό, και προχωρώ στη μνημειώδη μανία των Κόεν για κατασκευαστική τελειότητα, που αυτήν τη φορά την περιόρισαν προκειμένου να βγάλουν περισσότερα λεφτά. Αν κάποιος συγκρίνει το «Βurn after reading» με το αριστουργηματικό «Fargo» και το χαρισματικό και μνημειακό «Τhe big Lebowski», θα καταλάβει καλά. Δηλαδή πρώτο κρατούμενο το πλήθος των χαρακτήρων. Κάπου εκεί, μεταξύ CΙΑ και γυμναστηρίου μπερδεύεται λιγουλάκι ο θεατής. Δεύτερο, το πλήθος των πασίγνωστων stars που μοιάζει με πασαρέλα πρωταγωνιστών. Who is who δηλαδή. Και τρίτο- το πιο δυσάρεστο- οι μούτες των ηθοποιών. Σαν να λέμε «τώρα γελάμε παιδιά».

Πάμε στο διά ταύτα των επιδόσεων. Η σκηνοθεσία των Κόεν σε υποχώρηση συνολικά. Σε υποχώρηση το υποδόριο χιούμορ, το ίδιο και η ανάπτυξη της αφήγησης. Ομολογώ. Μετά την οσκαρική και, κατά τη γνώμη μου, υπερτιμημένη επιτυχία με το «Νo country for old men», περίμενα μια πιο γενναία επιστροφή στα καλύτερα και τα παλιά. Τώρα, από το πλήθος των πρωταγωνιστών ξεχωρίζω με αξιολογική σειρά: Τίλντα Σουίντον, με φλέγμα Βρετανίδας killer. Εξαιρετική. Τζον Μάλκοβιτς, η ερμηνεία του, υπό καλύτερες προϋποθέσεις θα μπορούσε να ήταν η επιτομή του Κοενικού χιούμορ. Φράνσις ΜακΝτόρμαντ, σταθερή και πάντα σωστή. Μπραντ Πιτ, προσπαθεί και καταφέρνει την ομορφιά του να γελοιοποιεί. Και τέλος Τζορτζ Κλούνι, με τις περισσότερες μούτες και τις πιο χαμηλές επιδόσεις. Ήθελε να τσαλακώσει τη γοητεία του. Το κατάφερε και το παράκανε. Και μια τελευταία κουβέντα για το «στρώμα» του σεναρίου. Διπλός ο στόχος των Κόεν. Από τη μια η απροσμέ τρητη, ατελείωτη και εξωφρενική βλακεία. Των Αμερικανών φυσικά. Αλλά Greeks και η δική μας είναι ζωγραφισμένη στη γαλανόλευκη σημαία. Και δεύτερος η απιστία. Σύζυγος κερατώνει σύζυγο. Ο εραστής κερατώνει την κυρία που στο μεταξύ κερατώνει τον σύζυγό της. Και φυσικά οι δύο αφασικοί της γυμναστικής κερατώνουν την Αμερική. Παιδιά, μην τρελαίνεστε. Πλάκα είναι, τίποτα οι Κόεν δεν παίρνουν στα σοβαρά. Όποιος πιστεύει πως οι αμερικανικοί μηχανισμοί ελέγχονται από ηλίθιους και πανηλίθιους, ε τότε αυτός χαϊβάνι με περικεφαλαία. Εν ολίγοις, διασκεδαστικό. Τίποτα ιδιαίτερο, τίποτα τρομερό!

Με δυο λόγια: Ο Όζι (Τζον Μάλκοβιτς) βλέπει πόρτα από τη CΙΑ ύστερα από πολυετή υπηρεσία. Τα παίρνει στο κρανίο και για να εκδικηθεί κάθεται και γράφει κάθε απόρρητη πληροφορία σε σκληρό δίσκο. Όμως λογαριάζει χωρίς τον ξενοδόχο. Το κρεβάτι κάνει παρέα με την Υπηρεσία. Η σύζυγός του (Τίλντα Σουίντον) αποφασίζει να τον χωρίσει ώστε επιτέλους και νομίμως, στην αγκαλιά του εραστή της να καταλήξει (Τζορτζ Κλούνι). Έπειτα, λοιπόν, από συμβουλή του δικηγόρου της, αντιγράφει και αποθηκεύει σε ένα δισκάκι όλα τα αρχεία του Όζι. Αυτό ήταν. Το δισκάκι καταλήγει στην ευτραφή γραμματέα του δικηγόρου και στη συνέχεια το ίδιο δισκάκι πέφτει εντελώς τυχαία στο γυμναστήριο, εντός του οποίου εργάζεται μια υπάλληλος με άχρηστα παχάκια και ξεφούσκωτα σωσιβιάκια (Φράνσις ΜακΝτόρμαντ). Οπότε και επειδή η ασφαλιστική εταιρεία δεν καλύπτει τη λιποαναρρόφηση της γυμνάστριας, εκείνη με προτροπή του χαζοχαρούμενου Τσαντ (Μπραντ Πιτ) μια και δυο χτυπάει την πόρτα της ρωσικής πρεσβείας λέγοντας: Νταβάριτς έχω πράγμα που σαλεύει. Ρίξτε money να σας πω τι συμβαίνει με τον Αμερικανό εχθρό σας!

«Καυτό απόρρητο»

Γ ια μια λιποαναρρόφηση η απιστία Η τελευταία σαρκαστική κομεντί των

αδελφών Κόεν Άπασαι και άπαντες ηλίθιοι πανηλίθιοι Τζορτζ Κλούνι, Μπραντ Πιτ, Φράνσις ΜακΝτόρμαντ, Τζον Μάλκοβιτς

ΒΑΘΜΟΙ=6 1/2

(Forget after seeing it)

Αγάπη χωρίς ιδιοκτησία

Ούτε ρωσόφιλος ούτε αμερικανόφιλος ούτε κινεζόφιλος. Με όλους αν πρόκειται για καλή ταινία, με κανέναν αν πρόκειται για σκουπίδι και συνηθισμένη, αδιάφορη ιστορία χωρίς αισθητική καμία. Τα γράφω όλα αυτά γιατί το παλικάρι που θα σας συστήσω βρίσκεται δικαιωματικά μέσα στην αφρόκρεμα της πρωτοπορίας. Είναι ο Ξιάο Σουάι Γουάνγκ (αν προφέρω καλά το όνομά του), ο σκηνοθέτης του εύθραυστου «Ποδηλάτη του Πεκίνου»- ένα απίστευτο φιλμικό γεγονός που το περιφρονήσατε σαν να είναι το χειρότερο πράγμα στον πλανήτη. Και είναι η υπογραφή πίσω από την ανυπεράσπιστη ταινία «Ζuo Υou», δηλαδή «Ιn love we trust», δηλαδή «Εμπιστεύσου την αγάπη». Μόνοι είναι οι γενναίοι. Αυτός ο τίτλος, από το θρυλικό Western του Ντάλτον Τράμπο με τον Κερκ Ντάγκλας, αξίζει για να περιγράψει κάποιος την καρδιά και το βλέμμα του Ξιάο Σουάι Γουάνγκ. Κόντρα στη μόδα. Κόντρα στη βία. Κόντρα στο αίμα Κόντρα στα ναρκωτικά. Κόντρα στη Μαφία. Κόντρα στα εξωτικά. Κόντρα στα ιπτάμενα στιλέτα και τις εναέριες πολεμικές τέχνες. Κόντρα σε οτιδήποτε πιασάρικο που για κάθε μειράκιο αλλά και για κάθε Κινέζο σκηνοθέτη χρησιμοποιείται ως διαβατήριο για τα ταμεία τα δυτικά. Εκεί που τελειώνει η ιδιοκτησία, αρχίζει η ανθρωπιά!

Έχουμε και λέμε λοιπόν. Η Κίνα μεταβάλλεται, μετασχηματίζεται, μεταλλάσσε- ται. Όμως οι ουρανοξύστες, τα νυχτερινά κέντρα και η εισβολή του δυτικού τρόπου ζωής, όλα αυτά της παγκοσμιοποίησης, τα χρηματιστηριακά και κοσμικά αφήνουν ανέπαφα τα αισθήματα και την ανθρωπιά. Σε κρίσιμες στιγμές, οριακές, ακραίες, μοναδικές και καθοριστικές, το κύτταρο, το ένστικτο και η καρδιά ανταποκρίνονται κανονικά. Δεν έχουμε πεθάνει όλοι ρε παιδιά. Όσοι βιάστηκαν να μας κηδέψουν θα μας βρουν μπροστά!

Το ίδιο και με την Τέχνη. Μπορεί εννιά στις δέκα ταινίες να κοπανάνε αλύπητα και ανελέητα τον αμφιβληστροειδή μας, όμως υπάρχει ακόμα και το καλό σινεμά. Ο Γουάνγκ λοιπόν, έχοντας αφομοιώσει κάθε ίχνος κινηματογραφικής φαιάς ουσίας, καταφέρνει να οργανώσει και να σκηνοθετήσει ένα περιστατικό μελοδράματος με χαμηλούς τόνους, με λεπτούς χειρισμούς, με ψιθύρους και με αισθητική ουσία που παραπέμπει στις καλύτερες κληρονομιές του παλιού αλλά και του πιο σύγχρονου κινηματογράφου.

«Εμπιστεύσου την αγάπη»

Μικρή θυσία, μεγάλη ταινία Ευαισθησία, τρυφερότητα, ανθρωπιά Η Κίνα της καρδιάς

ΒΑΘΜΟΙ=7

(With tears)

Μερικές φορές αγαπητοί, η Σιωπή είναι τόσο γλαφυρή, τόσο αποκαλυπτική και τόσο εκκωφαντική που πυροβολισμοί, βωμολοχίες και πάσης φύσεως πορνογραφίες μοιάζουν μπροστά της σαν άναρθρες, ξεχαρβαλωμένες και άχρηστες κραυγές. Δηλαδή όταν μπροστά στα μάτια σου βιώνεις την υπέρτατη αλληλεγγύη, τι παραπάνω σου χρειάζεται για να σοκαριστείς και το βράδυ να μην κοιμηθείς; Τσιγκέλια με ανθρώπινα εντόσθια; Ε τότε δεν είσαι άνθρωπος, αλλά ταινία. Ο σχιζοφρενής θεατής με την αθεράπευτη μυωπία!

Με δυο λόγια: Η Μέι, παντρεμένη για δεύτερη φορά, μαθαίνει από τους γιατρούς πως η πεντάχρονη κόρη της, από τον πρώτο άντρα της, πάσχει από καλπάζουσα λευχαιμία. Μοναδική θεραπεία η χορηγία μοσχεύματος από το περιβάλλον της, δηλαδή από ένα δεύτερο παιδί της ίδιας μητέρας και του ίδιου πατέρα. Όμως η Μέι δεν έχει δεύτερο παιδί. Όμως ο δεύτερος σύζυγός της είναι τόσο τρυφερός και τόσο καλός, όσο κανείς άλλος πατριός στον κόσμο αυτόν. Όμως ο πρώτος της άντρας είναι παντρεμένος με μια νέα κοπέλα. Χωρίς να το σκεφτεί δεύτερη φορά, με το μητρικό ένστικτο να την οδηγεί, προτείνει στον πρώην σύζυγό της να συναντηθούν ξανά και γρήγορα να κάνουν ένα δεύτερο παιδί για να σωθεί η πεντάχρονη μικρή. Όλα στον αέρα. Όλα κρίνονται εδώ και τώρα. Κι όμως η θυσία είναι τόσο μικρή, μπροστά σε μια τόσο αθώα ζωή!


Αντιπολεμική σάτιρα

«Τροπική καταιγίδα» (Τropic thunder) Αντιπολεμική, τρελή σάτιρα του Μπεν Στίλερ με πλήθος πρωταγωνιστών, από τον ίδιο φυσικά μέχρι Τζακ Μπλακ, Νικ Νόλτι αλλά και τον εξαιρετικό Ρόμπερτ Ντάουνι τζούνιορ που όποιος τον καταλάβει από την αρχή κερδίζει το κουίζ όλων των εποχών. Το ίδιο ισχύει και για τον Τομ Κρουζ, guest star χωρίς ίχνος ομορφιάς. Αμερικανοί ηθοποιοί που παίζουν σε πολεμικό action movie χάνονται στη ζούγκλα, κάπου στην Ασία, με αποτέλεσμα να πέσουν πάνω σε τοπική Μαφία ναρκωτικών και τότε να πάρουν τα όπλα και ωρυόμενοι να τα κάνουν όλα λίμπα. Αν δεν ήταν τόσο φορτωμένο, τόσο αμερικανικό και τόσο φλύαρο θα μπορούσε να ήταν το «ΜΑSΗ» το σημερινό!

ΒΑΘΜΟΙ=6

(Χαβαλές με μυαλό)

Τέσσερις ακόμα πρεμιέρες κι όποια αντέξει

Οι ταινίες γκρεμοτσακίζονται από το πρώτο βράδυ και το επόμενο επταήμερο αντικαθίστανται από καινούργιες με προορισμό τον ίδιο γκρεμό. Τέσσερις ακόμα:

«Ταξίδι στο κέντρο της Γης» (Journey to the center of the Εarth). Του Έρικ Μπρέβιγκ με Μπρένταν Φρέιζερ, Ανίτα Μπρίεμ. Στο κέντρο της Γης, ένας εξερευνητής, ο ανιψιός του και η γοητευτική οδηγός τους. Κάτι σαν λούνα παρκ με δεινόσαυρους, νεροτσουλήθρες και τρενάκια. Το πολύ μέχρι οκτώ χρόνων, γιατί παραπάνω κινδυνεύεις από αθεράπευτο παλιμπαιδισμό!

ΒΑΘΜΟΙ=3

(Τρισδιάστατο)

«Ηamlet 2: Η Ανάσταση» (Ηamlet 2). Σαρκαστική, εξωφρενική κομεντί του Άντρι ου Φλέμινγκ με Στιβ Κούγκαν, Κάθριν Κίνερ, Ντέιβιντ Αρκέτ. Αποτυχημένος ηθοποιός αναστατώνει καθηγητές και μαθητές Λυκείου όταν προτείνεικαι στο τέλος το καταφέρνει- να αναποδογυρίσει και να προσαρμόσει τον «Άμλετ» του Σαίξπηρ. Ενίοτε αστείο, ενίοτε κρύο. Απότομες εκρήξεις ευφυίας αλλά και βαρεμάρας.

ΒΑΘΜΟΙ=4

(Αμερικανική πρωτοπορία, ελληνική απορία)

«Ευφορία». Του Ρώσου Ιβάν Βιριπάεφ, θεατρικού συγγραφέα του «Οxygen». Όπου σε μια καλοκαιρινή, ανθισμενή αλλά «άδεια» στέπα, ένας ρακένδυτος αγρότης, τρελαμένος από πάθος και έρωτα, ορμάει ακάθεκτος να κατακτήσει μια νεαρή παντρεμένη, με παιδί και δυστυχισμένη. Περίπου όταν ο Πάβελ ερωτεύτηκε τη Βέρα. Απίστευτη εικαστική δύναμη εικόνων, συνοδευόμενη από μουσικά δραματικά μοτίβα που σου ραγίζουν την καρδιά.

Ελάχιστα πρόσωπα, ανοικτοί, ελεύθεροι, εξωτερικοί χώροι. Εξαιρετική αισθητική συμμετρία και υποδειγματική, αισθητική επεξεργασία. Όμως όλο αυτό το πάθος δεν προκύπτει από την καρδιά, αλλά από τον εγκεφαλικό υπολογισμό. Έρωτας χωρίς έρωτα δεν γίνεται.

ΒΑΘΜΟΙ=6

(Αισθητική ευφορία)

Υποκλίνομαι στην Αισθητική του, ενίσταμαι με την ψυχή του. Αντέστε να ξαναδείτε την «Ευδοκία» του Δαμιανού, να καταλάβετε έρωτα, πάθος, τρέλα και εμπνευσμένη, αισθητική ασυμμετρία!

«Chiko, ο ανυπότακτος». Του 30χρονου Οζγκούρ Γιλντιρίμ, γεννημένου στη Γερμανία αλλά καταγόμενου από Τουρκία. Για να μη σας τρώω τον πολύτιμο χρόνο σας, είναι σαν να βλέπετε «Κακόφημους δρόμους», «Ταξιτζή» και «Σημαδεμένο» από μειράκιο σε στυλ α λα Τούρκα. Επί ενενήντα λεπτά μπουνίδι, κλωτσίδι, πιστολίδι, ναρκωτικά και ατελείωτο βρισίδι. Έλεος πια!

ΒΑΘΜΟΙ=0

(Μακριά)

Τhe best Μπερτολούτσι

Τώρα τι να γράψω και τι να πω; Υποκλίνομαι ολοταχώς και παραδίδομαι άνευ όρων και περιττών απολογισμών. Όταν στα τριάντα σουγιατί το 1970 ο Μπερνάρντο Μπερτολούτσι ήταν μόλις τριάντα ετώνέχεις υπογράψει το απόλυτο αριστούργημά σου και μία από τις εκατό best όλων των εποχών, ε τότε δικαίως σε ονομάσανε Όρσον Γουέλς της Ιταλίας!

Όσα χρόνια και να περάσουν, ο «Κομφορμίστας» («Ιl Conformista») θα παραμείνει αρυτίδωτος, φρέσκος, μοναδικός. Για τόσους λόγους που θα χρειαζόμουν ολόκληρο το μήκος, το πάχος και τον όγκο της εφημερίδας να το εξηγήσω αναλυτικώς. Στα γρήγορα λοιπόν. Πρώτον, η διασκευή και η σεναριακή επεξεργασία ξεπερνά το ομότιτλο μυθιστόρημα του Αλμπέρτο Μοράβια πάνω στο οποίο στηρίχτηκε η ταινία. Γεγονός- στην ιστορία της οθόνης- μοναδικό. Το σασπένς σε ατελείωτη συνουσία με τους χαρακτήρες και όλοι μαζί σε έναν διαρκές οργασμό με την πλοκή. Δεύτερον, ο Μπερτολούτσι εγκαταλείπει τις παιδικές ασθένειες των εγκεφαλικών σχημάτων και των δυσνόητων σχολιασμών και εφορμά ακάθεκτα, επιδέξια και με ιλιγγιώδη ρυθμό, πάνω στο κατακόκκινο ψητό. Από τη μια μέσα στην κλασική αφήγηση σαν ώριμος, ολοκληρωμένος σκηνοθέτης και από την άλλη με αναγωγές και με παρατηρήσεις που σε μια δεύτερη, βαθύτερη ανάγνωση, αποκαλύπτουν ένα «πακέτο» χρυσό. Πρώτης γραμμής οι ερμηνείες, με κορυφαίο τον Ζαν Λουί Τρεντινιάν στον καλύτερο, ίσως, ρόλο του, με τη Στεφανία Σαντρέλι σε μια ερμηνεία που αφήνει πολλές ντίβες πολύ μακριά να τρώνε τη σκόνη της και με μια Ντομινίκ Σαντά, εύθραυστη, ευάλωτη, αλαβάστρινη όσο καμιά.

Κοντά σε όλα αυτά, ακόμα τρία ονόματα που χωρίς αυτούς ο «Κομφορμίστας» δεν θα έγραφε ιστορία. Η φωτογραφία του Βιτόριο Στοράρο κεντάει, χορεύει, ζωγραφίζει. Μ΄ αυτήν την ταινία αναδείχτηκε σε κορυφαία, καλλιτεχνική φυσιογνωμία. Δεύτερο όνομα, Γκιτ Μαγκρινί. Τα κοστούμια του Μεσοπολέμου, πινακοθήκη πολύτιμη για κάθε σοβαρό fashion designer. Και φυσικά ο Φερντινάντο Σκαρφιότι. Οι συνθέσεις και οι διαχρονικές αναγωγές του στο ντεκόρ ξεπερνούν ακόμα και τον Φεντερίκο Φελίνι τον τρομερό. Και τέλος, ο στόχος ευδιάκριτος, φασιστικός, μικροαστικός και διαχρονικός. Εκείνος δηλαδή, ο ασπόνδυλος, ο κόλακας, ο αυτουλάκιας, ο αυτιστικός. Μικρός στην κοινωνική του τάξη. Μικρός στις αρχές. Μικρός στην ηθική. ΜΙκρός στην καρδιά. Μικρός στη φιλία. Αλλά μεγάλος στην υποχώρηση. Μεγάλος κοντά σε πάσης φύσεως εξουσία. Μεγάλος στην προδοσία. Μεγιστοτεράστιο ερπετό. Ο Μαρτσέλο (Ζαν Λουί Τρεντινιάν) είναι η απόλυτη επιτομή της μικροαστικής ιδεολογίας. Η βενζίνη κάθε καθεστώτος. Το βούτυρο κάθε νομενκλατούρας. Η σφουγγαρίστρα του φασισμού, του υπαρκτού σοσιαλισμού, του καπιταλισμού και κάθε «ισμού». Μα, δεν το ξέρετε; Μπρος, πίσω, πλάι σας και μερικοί εξ ημών μέσα μας τον έχουμε, τον λιβανίζουμε και τον προσέχουμε σαν να είναι το δικό μας το μωρό. Χωρίς αυτόν ο κόσμος θα ΄ταν αλλιώς!

Με δυο λόγια: Λίγο πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, στη Ρώμη του Μουσολίνι, υπάλληλος του καθεστώτος με προϋπηρεσία σε πανεπιστήμιο και εκλεκτό μέλος της κουλτούρας εντέλλεται από τους σκοτεινούς μηχανισμούς να ταξιδέψει μέχρι το Παρίσι, να βρει τον καθηγητή του, έναν φανατικό εχθρό του φασισμού, να τον «δώσει» και έτσι μία ακόμα φωνή αντίστασης να καταρρεύσει. Μαζί του φροντίζει να πάρει και τη γυναικούλα του, μια καταπιεσμένη, ανεγκέφαλη μικροαστή, θρησκευόμενη αλλά πάντα έτοιμη να διαπράξει τα πάντα χωρίς ντροπή! (Προσοχή, όχι από σήμερα Πέμπτη, αλλά από Δευτέρα 29 Σεπτεμβρίου στους κινηματογράφους).

«Ο Κομφορμίστας»

Ο καλύτερος Μπερνάρντο Μπερτολούτσι Ο καλύτερος Ζαν Λουί Τρεντινιάν Ό,τι καλύτερο πάνω στη μικροαστική ιδεολογία

ΒΑΘΜΟΙ=10

(top)