Φαινόμενα

Εκμετάλλευση δίχως όρια
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Για πολλούς αυτό που συμβαίνει τις νύχτες στην οδό Ευριπίδου, και που αποτέλεσε το πρώτο θέμα της νέας σειράς των «Πρωταγωνιστών» (Μega), δεν είναι διόλου άγνωστο
Όσοι έχουν περάσει νύχτα από τα στενά δρομάκια του ιστορικού κέντρου, θα έχουν δει τις μαύρες καλλονές, ντυμένες το τίποτε να ρίχνονται στα αυτοκίνητα με φόρα «ψαρεύοντας», με τρόπο επιθετικό και επικίνδυνο, πελάτη. Τις ακούς να φωνάζουν… αυτό που πουλάνε. Και τη φτηνή, πολύ φτηνή τιμή του.

Δεν ήταν καινούργιο, δεν ήταν καν πρωτότυπο το θέμα των «Πρωταγωνιστών». Παλιό όσο και ο πολιτισμός που βασίστηκε στην εκμετάλλευση των γυναικών, στη θυματοποίησή τους.

Το νόημα της εκπομπής έδωσαν εξαρχής οι τρεις αράδες με την υπογραφή του Βίκτωρος Ουγκώ, που προηγήθηκαν αντί επεξηγηματικού προλόγου: «Η δουλεία δεν καταργήθηκε στη Δύση, εξακολουθεί να υπάρχει, αλλά μόνο για τις γυναίκες. Λέγεται πορνεία».

Εντυπωσιακά πλάνα από νυχτερινές, μακρινές λήψεις έδιναν την αίσθηση αστυνομικού θρίλερ. Τα κορίτσια πολλά, πάρα πολλά στον δρόμο έδιναν πλάνα προκλητικής γυναικείας σάρκας. Οι «Πρωταγωνιστές» επιχείρησαν να διερευνήσουν το φαινόμενο. Εντυπωσιακό. Όλες τους από τη Νιγηρία. Χώρα πλούσια φτωχών κατοίκων. Τα πετρέλαια τα εκμεταλλεύονται μεγάλες εταιρείες της Δύσης.

Πριν από λίγο καιρό μια άλλη σειρά εκπομπών ο «Εξάντας» είχε παρουσιάσει ένα βραβευμένο ντοκιμαντέρ του, για την άγρια εκμετάλλευση των φυσικών πόρων στο Δέλτα του Νίγηρα, τη μόλυνση του περιβάλλοντος από την αλόγιστη και απρόσεκτη άντληση του πετρελαίου από μεγάλες εταιρείες και τη δυσανάλογη με τον πλούτο της χώρας φτώχεια των κατοίκων.

Σαν να ήρθε να συμπληρώσει εκείνη τη γνώση το ντοκιμαντέρ των «Πρωταγωνιστών», παρουσιάζοντας μια ακόμη ψηφίδα από το παζλ της εκμετάλλευσης, αυτήν τη φορά των ανθρώπων, των γυναικών. Για σκληρή φτώχεια και θάνατο μιλούν και τα κορίτσια που δέχονται να διηγηθούν τις προσωπικές τους ιστορίες στον φακό των «Πρωταγωνιστών» Η Φλώρα, η Σάξες και η Μπέτυ. Κάθε μία και μία διαφορετική ιστορία. Η πρώτη πίστεψε κάποιον ότι θα την έφερνε να δουλέψει σε μπαρ και καφετέριες και βρέθηκε στον δρόμο να πουλάει το κορμί της για να τον ξεπληρώσει, η άλλη ήρθε για να σωθεί από μια ασθένεια γυναικολογικού χαρακτήρα και βρέθηκε να κάνει πεζοδρόμιο, για να ξεπληρώσει και αυτή αυτόν που την έφερε. Η τελευταία δραπέτευσε από τους δεσμώτες της και ζει σε ξενώνα. Αληθινές; Ψεύτικες; Κανείς δεν μπορεί να ξέρει. Όπως και για τα όρια του «μύθου του Βουντού». Σύμφωνα με την εκπομπή και τις ιστορίες που κυκλοφορούν για τις Νιγηριανές της οδού Ευριπίδου, αυτό που τις κρατάει στον δρόμο να εκδίδονται είναι ότι πιστεύουν το Βουντού. Δίνουν όρκους σε μάγους στην πατρίδα τους ότι δεν θα δημιουργήσουν πρόβλημα σε αυτούς, οι οποίοι τις μεταφέρουν στη Δύση και ότι θα εργάζονται σκληρά να τους ξεπληρώσουν τα 40.000 ευρώ και πλέον που τους ζητάνε.

Αλήθεια ή όχι ο μύθος του Βουντού – μέρος της κουλτούρας της εκμετάλλευσης και αυτό- ίσως άλλοθι των κοριτσιών, ίσως και της ηθικολογικής Δύσης, η οποία δεν αντέχει την πολλή ειλικρίνεια. Για τα πολύ φτωχά, τα πεινασμένα κορίτσια του κόσμου (και η πείνα μπορεί να είναι πραγματική, για ψωμί, μπορεί και κατασκευασμένη, για life style, για λούσα) ο δρόμος ήταν και παραμένει η προσφορά της σάρκας τους. Φυσικά και υπάρχουν μη κυβερνητικές οργανώσεις που προσφέρουν βοήθεια, χριστιανικές οργανώσεις, ακόμη και η Αστυνομία, με έναν πολύ συμπαθητικό και πολύ ανθρώπινο αστυνόμο να εξηγεί στον φακό ότι θέλουν να βοηθήσουν τα κορίτσια και πρέπει να τους εμπιστεύονται και να μη φοβούνται τα Βουντού.


Απρόσμενη αποκάλυψη

Το καλύτερο όμως, το είπε μία Νιγηριανή φοιτήτρια της Φαρμακευτικής. Ένα όμορφο κορίτσι, που εξηγούσε ότι αν και γεννήθηκε στην Ελλάδα, μεγάλωσε και σπουδάζει εδώ συχνά τής φέρονται σαν να είναι ένα κομμάτι κρέας. Άκουσε δε από κάποιον στον δρόμο να λέει: «Άστη αυτή, είναι μία χορεύτρια». Για την ίδια ήταν ένα ακόμη υποτιμητικό σχόλιο. Ίσως όμως, διόλου τυχαίο. Με μοναδικό κοινό το χρώμα του δέρματος και τα όμορφα χαρακτηριστικά το κορίτσι θύμιζε την περιβόητη Τσίλα, που έκανε «καριέρα» και αυτή στις εκπομπές της Πάνια, δηλώνοντας χορεύτρια στο επάγγελμα και τραγουδούσε καρβελικό άσμα (το «μάααααυρη, μάααααυρη… μου έχεις κάνει τη ζωή κ.λπ.), με το οποίο εκμεταλλευόταν και αναπαρήγε ταυτοχρόνως τις προκαταλήψεις για το μαύρο χρώμα της.

Αλλά η υποτίμηση των μαύρων γυναικών και η αντιμετώπισή τους σαν σεξουαλικά ευτελή αντικείμενα είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο στις δυτικές κοινωνίες με την αμερικανική να έχει διαπρέψει ήδη.