Επιφυλλίδα

Περί γκετοποίησης ο λόγος
Του Πέτρου Θέμελη

Συχνά γίνεται λόγος για γκετοποίηση των εξαθλιωμένων απόρων, που εξωθούνται στις παρυφές μεγαλουπόλεων και συνωστίζονται κατά χιλιάδες σε εύθραυστες παράγκες από τσίγκο και χαρτόνι. Ακούμε και διαβάζουμε για την εκούσια γκετοποίηση των Αθίγγανων, των Ρομ, που αρνούνται πεισματικά να «νοικοκυρευτούν» μετακομίζοντας από τα αντίσκηνα ή κάρα στις ευπρεπείς κρατικές κατοικίες, αρνούνται ν΄ ακολουθήσουν τον επιτυχημένο(;) δυτικό τρόπο ζωής, ενοχλώντας τους ευαίσθητους αστούς με τις δικές τους συνήθειες και συμπεριφορές .

Παρά την έσχατη ένδεια των παραπάνω κοινωνικών ομάδων, διακρίνω ανάμεσα κυρίως στους δεύτερους μεγάλη ελευθερία κινήσεων και κανενός είδους γκετοποίηση. Πολυμελείς οικογένειες με ξυπόλητα, πάντα χαρούμενα παιδιά, ζουν ανέμελα, χωρίς φοβίες και άγχη, μετακινούνται σαν νομάδες, πουλώντας κατά προτίμηση πατάτες, χαλιά και πλαστικές καρέκλες. Δεν έχουν τίποτε πολύτιμο να χάσουν κινητό ή ακίνητο, αδιαφορούν για τη δημοσιότητα, δεν κυνηγούν την υστεροφημία, δεν κινδυνεύουν από απαγωγείς ή πληρωμένους δολοφόνους.

Tι συμβαίνει αλήθεια με τους λεγόμενους επώνυμους εκατομμυριούχους; Παρά την επικρατούσα άποψη πως είναι οι ευτυχέστεροι και οι πλέον ελεύθεροι των θνητών, γκετοποιούνται εν τούτοις με ρυθμούς ταχύτατους, όπως με επιχειρήματα υποστηρίζει ο Μike Davies στα βιβλία του «Τhe Εcology of Fear 1998» και «Ρlanet of Slums 2006». Η ελευθερία των εύπορων είναι εύθραυστη, οι κινήσεις τους ελεγχόμενες, προσεκτικές. «Εδώ αρχίζει η παράνοια του χρήματος». Ο φόβος της κλοπής, της απαγωγής, της δολοφονίας που καταστρέφει τη ζωή τους. Η οπλοφορία και η αυτοδικία αναπόσπαστα στοιχεία της προστασίας τους, που αναλαμβάνουν συνήθως πληρωμένοι μπράβοι, γορίλλες και φουσκωτοί. Οι παρέες τους λιγοστές, η ζωή τους μάλλον μονότονη, η αδιακρισία και ο φθόνος των άλλων ενοχλητικός και ενίοτε επικίνδυνος. Στη χώρα μας δεν χρειάζεται να είσαι πάμπλουτος για να προκαλέσεις άμεσα τον φθόνο και την μήνιν των σκοτεινών ανώνυμων δυνάμεων, αρκεί να έχεις λύσει το οικονομικό σου πρόβλημα και να έχεις καταφέρει με τη δράση και τις πράξεις σου, όχι με τα λεφτά σου, να ξεφύγεις από την γκετοποίηση, να γίνεις αξιοσέβαστος επώνυμος συνειδητοποιημένος πολίτης αυτής της χώρας. Αν μάλιστα επιμένεις να διακηρύττεις την αξία της πολιτιστικής κληρονομιάς, αν νοιάζεσαι και μάχεσαι με πάθος για την προστασία του περιβάλλοντος και στιγματίζεις παραβάτες και καταστροφείς, ε, τότε είναι βέβαιον πως οι ίδιοι αυτοί παρανομούντες θα επιδιώξουν, με μέσα αθέμιτα, να σου χαλάσουν την εικόνα, να σε διασύρουν «δύστυχε εύπορε και επώνυμε πολίτη» ως διεφθαρμένο, ανήθικο, αρχαιοκάπηλο.

Ο Πέτρος Θέμελης είναι καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας