Αρχαίες αποδείξεις από ατόφιο χρυσάφι

Ολόχρυσες είναι οι αποδείξεις της συνέχειας της κατοίκησης από Μακεδόνες πλούσιου οικισμού στην περιοχή του σημερινού Αρχοντικού Γιαννιτσών
Χρυσή, εντυπωσιακή, αλλά και με στοιχεία που «κουμπώνουν» με τις ιστορικές πηγές είναι η «σοδειά» των αρχαιολόγων από τις ανασκαφές στη Μακεδονία.

Από την Εποχή του Σιδήρου είναι εγκατεστημένοι οι Μακεδόνες στην περιοχή που οροθετείται σήμερα από τους ποταμούς Αξιό και Λουδία. Το καταδεικνύουν και τα νέα εντυπωσιακά ταφικά ευρήματα από την περιοχή του Αρχοντικού των Γιαννιτσών, 5 χλμ. από την αρχαία Πέλλα.

Στον 7ο π.Χ. αιώνα ανάγονται τέσσερις από τις συνολικά 43 ταφές που εντοπίστηκαν. Αποδεικνύεται όμως ότι στα προϊστορικά και ιστορικά χρόνια έως τα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ., οπότε η Πέλλα επιλέχθηκε από τον βασιλιά Αρχέλαο ως νέα πρωτεύουσα της Μακεδονίας, η πόλη στο Αρχοντικό φαίνεται πως ήταν η σημαντικότερη της Βόρειας Βοττιαίας. Αυτό το αστικό κέντρο, το όνομα του οποίου ακόμα δεν έχει πιστοποιηθεί επιγραφικά, ήταν ιδρυμένο στο μέσο της εύφορης περιοχής της Βόρειας Βοττιαίας (της χώρας των βουκόλων), πάνω στο σταυροδρόμι των βασικών οδικών αξόνων της Κάτω Μακεδονίας και κοντά στην τότε ακτογραμμή του Θερμαϊκού Κόλπου, και αποτελούσε νευραλγικό σημείο ελέγχου και ορμητήριο των Αργεαδών Μακεδόνων.

«Η χρονολόγηση των παλαιότερων τάφων των ταφικών συστάδων του δυτικού νεκροταφείου του Αρχοντικού πιστοποιεί ότι η εγκατάσταση των Μακεδόνων στην περιοχή είχε γίνει ήδη στο δεύτερο μισό του 7ου αι. π.Χ.», λέει στα «ΝΕΑ» ο επικεφαλής της ανασκαφής της ΙΖ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών αρχαιοτήτων Παύλος Χρυσοστόμου.

Οι παλαιότεροι αρχαϊκοί τάφοι του Αρχοντικού και των άλλων αστικών κέντρων- Αιγών, Βέροιας, Μίεζας, Έδεσσας- της Κάτω Μακεδονίας με προϊόντα τέχνης από τη Χαλκιδική, τη Νότια Ελλάδα, τα νησιά του Αιγαίου και την Ιωνία χρονολογούνται γύρω στο 580 π.Χ. Υπάρχει δηλαδή άνοιγμα της μακεδονικής αγοράς και της οικονομίας από την αρχή της βασιλείας του Αλκέτα, πατέρα του Αμύντα Α΄. Έπειτα από αυτό το χρονικό όριο επιβεβαιώνεται η πρόσβαση του πληθυσμού σε πλήθος ειδών πολυτελείας. Η απόκτηση τέτοιων αγαθών προϋποθέτει πρόσβαση σε νέες πηγές πλού

Η πόλη ήταν χτισμένη κοντά στην τότε ακτογραμμή του Θερμαϊκού Κόλπου, και αποτελούσε σημείο ελέγχου και ορμητήριο των Αργεαδών Μακεδόνων

του (εδάφη, μεταλλεία, εμπόριο κ.τ.λ.). Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Παύλο Χρυσοστόμου, «η πρώιμη επέκταση των Μακεδόνων, από το 650 π.Χ. και μετά, οφείλεται στη στρατιωτική οργάνωση της μακεδονικής κοινωνίας και τη δημιουργία “εθνικού” στρατού».

Τα τελευταία οκτώ χρόνια η ανασκαφή στο δυτικό νεκροταφείο (σε έκταση μόλις δέκα στρεμμάτων από τα συνολικά 2.000) έφερε στο φως εντυπωσιακά ευρήματα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ταφή κοριτσιού (Πρώιμης Ελληνιστικής Εποχής) που συνοδευόταν από χάλκινο επίχρυσο στεφάνι, τρία πήλινα αγγεία, ένα χάλκινο αγγείο (κάνθαρος) και μια μοναδική πήλινη κεφαλή της νεκρής, εξαιρετικής τέχνης. Εντυπωσιακές υπήρξαν οι αρχαϊκές ταφές πολεμιστών, με χάλκινο κράνος, σιδερένια όπλα, χρυσά, αργυρά, χάλκινα και σιδερένια κοσμήματα, σιδερένια ομοιώματα αγροτικής άμαξας και πήλινα ειδώλια θεοτήτων, ζώων, πουλιών.