[ Δρόμοι ]

Οι ψυχίατροι…
…το ξέρουν καλά: κανένας άνθρωπος που είναι εθισμένος δεν παραδέχεται τον εθισμό του. Κυριευμένοι από μια ακόρεστη και αδάμαστη ανάγκη, οι εθισμένοι βρίσκουν καταφύγιο στα βάθη της ψυχής τους, στα πιο σκοτεινά και απομονωμένα μέρη της ύπαρξής τους, προκειμένου να κρυφτούν από την αλήθεια. «Δεν έχω πρόβλημα», λένε. «Μπορώ να σταματήσω όποτε το θελήσω». Μπορούν να σου λένε ψέματα και την ίδια ώρα να σε κοιτάζουν στα μάτια. Η αυταπάτη…
…πως μπορούμε όποτε το θελήσουμε να ξεκόψουμε από τον εθισμό βρίσκεται πίσω από πολλές ανθρώπινες τραγωδίες. «Μπορώ να σταματήσω όποτε το θελήσω». Αλλά όχι σήμερα. Είναι το ψέμα που λέμε καθημερινά στον εαυτό μας, επισημαίνει η συγγραφέας Σάρα Νάρντι στο περιοδικό «Αντμπάστερς», με αφορμή ένα ντοκιμαντέρ του Τ.Σ. Μπένετ «Η ζωή στο τέλος της αυτοκρατορίας», που είναι αφιερωμένο σε αυτήν την αυταπάτη. Εξαρτημένος από το πετρέλαιο, την κατανάλωση και την ανεξέλεγκτη οικονομική ανάπτυξη, ο δυτικός πολιτισμός βαδίζει στους σκοτεινούς δρόμους της παγκόσμιας αγοράς, αναζητώντας την επόμενη επιτυχία του. Αλλά με κάθε επιτυχία, η μαύρη τρύπα της ανάγκης γίνεται μεγαλύτερη. Στην πραγματικότητα, όπως δείχνει το ντοκιμαντέρ, οι ανάγκες μας ήταν πάντα πεπερασμένες. Τα παιδιά της παιδικής μας ηλικίας με τα ροδοκόκκινα μάγουλα, μολονότι ζούσαν σε έναν πολύ φτωχότερο κόσμο, μοιάζουν σήμερα σαν να ανήκουν σε ένα μακρινό παρελθόν. Ζούσαν περισσότερα παιδιά στην ύπαιθρο από όσα σήμερα, χωρίς την καταδυνάστευση της κατανάλωσης που μαστίζει τους σημερινούς αστικούς πληθυσμούς οι οποίοι αυξάνονται ολοένα. Όσο μεγαλώνουν οι πολιτείες και οι αστικοί πληθυσμοί, τόσο λιγότεροι άνθρωποι ζουν σήμερα στα τοπία που θυμόμαστε ακόμη από την παιδική ηλικία. Ο γιγαντισμός των μεγαλουπόλεων μάς ξεκόβει από τη γη και από τον εαυτό μας. Κι από αυτό το ξέκομμα γεννιούνται οι ψευδείς ανάγκες μας. Κι όσο δεν μπορούμε να τις ικανοποιήσουμε, τόσο περισσότερες γεννιούνται.

Ο εθισμός…
…αυτός χαρακτηρίζει σήμερα τον πολιτισμό μας. Οι σύγχρονες ανάγκες μας, λέει η Νάρντι, έχουν γεννήσει έναν πολιτισμό που στηρίζεται αποκλειστικά στην κατανάλωση (προϊόντων, πόρων, χώρου). Μα όσα κι αν αγοράζουμε, όσο κι αν πληθυνόμαστε, ποτέ δεν καταφέρνουμε να νιώσουμε πως έχουμε πια κορέσει τις ανάγκες μας. Και εθισμένοι όπως είμαστε, ζούμε με την ελπίδα πως η ικανοποίηση κρύβεται κάπου στο επόμενο βήμα- στο επόμενο αυτοκίνητο, στην επόμενη αγορά, στον επόμενο πόλεμο που θα εξασφαλίσει τους απαιτούμενους πόρους για την αρρωστημένη ζωή μας.

Ο πλανήτης…
…μάς δείχνει ξεκάθαρα πως δεν μπορεί να ανεχτεί άλλο τα βίτσια μας. Πλαγιάζουμε με την ελπίδα πως το άλλο πρωί η ζωή μας θα συνεχιστεί κανονικά. Καύσωνες, πλημμύρες, τυφώνες, δεν παραδεχόμαστε πως έχουν γίνει πια ο κανόνας και όχι η εξαίρεση όπως στο παρελθόν. Ορκιζόμαστε πως δεν θα ξαναγοράσουμε ρυπογόνο αυτοκίνητο, υποσχόμαστε πως θα βάλουμε στο σπίτι λάμπες οικολογικές. Δεν έχουμε πρόβλημα. Μπορούμε να ξεκόψουμε όποτε το θελήσουμε από τις κακές μας συνήθειες. Αλλά όχι σήμερα.