«Καμία ομοφυλόφιλη αντιζηλία»

ΣΤΟ ΠΟΡΤΡΕΤΟ
ΤΟΥ ΣΩΚΡΑΤΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗ ΜΑΣ ΤΑΚΗ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟ ΘΕΛΗΣΕ ΝΑ ΚΑΝΕΙ ΔΥΟ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ Ο ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Ι. ΔΕΣΠΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. ΜΕ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΟ «ΒΙΒΛΙΟΔΡΟΜΙΟ» ΤΟΝΙΖΕΙ ΤΑ ΕΞΗΣ:
«Από έφηβος είχα ίνδαλμα τον Σωκράτη, επανειλημμένα δίδαξα γι΄ αυτόν και στην Ελλάδα και στη Γαλλία. Κεφάλαιο του βιβλίου μου «Φιλοσοφία και Θεωρία του πολιτισμού» (2001, Παπαζήσης) έχει τίτλο «Σωκράτους Εγκώμιον», κεφάλαιο του βιβλίου μου «Φιλοσοφικά» (2007) έχει τίτλο «Σωκράτης».

Χάρηκα, λοιπόν, τον επίτιτλο ήδη του άρθρου του κ. Θεοδωρόπουλου για τον Σωκράτη «Ένας αναγκαίος αναχρονισμός» («ΒΙΒΛΙΟΔΡΟΜΙΟ», 9/8/2008), αλλά και τον ρυθμό της γραφής και την ευμάρεια νοημάτων, και ιδιαίτερα την οικείωση προς το εμπνευστικό θέμα. Είναι όμως χρέος μου να επισημάνω δύο του αρθρογράφου σφαλερές εικασίες. Γράφει ο κ. Θεοδωρόπουλος για τον Σωκράτη: «Μήπως εν τέλει παίρνει την απόφαση να πιει το κώνειο και να μη δραπετεύσει, επειδή ο ίδιος αισθάνεται ένοχος απέναντι στην πόλη του και θέλει να εξιλεωθεί;».

Αλλά προς τι μια τέτοια υπόνοια; Και πώς συμβιβάζεται με τη δεδηλωμένη αυτοσυναίσθηση του Σωκράτους για υποδειγματική εκπλήρωση των καθηκόντων του ως πολίτου και για προσφορά του μάλιστα εξαίρετων υπηρεσιών προς την «πόλιν» του, ώστε και να δικαιούται «σίτισιν εν τω πρυτανείω»; Ας εμμείνομε στον σεβασμό προς την ηρωική στάση του Σωκράτους, όπως αυτή ερμηνεύεται από τον Πλάτωνα, ως υπαγορευμένη από ακραία ηθική συνέπεια· ενώ η δραπέτευση θα ήταν συμπεριφορά κοινού θνητού, ανάξια να προβληθεί στην Ιστορία ως έμβλημα της ηθικής ελευθερίας.

Γράφει επίσης ο κ. Θεοδωρόπουλος: «Όσο για το σύνηθες πορτρέτο της Ξανθίππης δεν αποκλείεται διόλου να το χρωστάμε στην ομοφυλόφιλη αντιζηλία του Πλάτωνος». Αλλά πώς αποτολμήθηκε ο καταλογισμός στον συγγραφέα Πλάτωνα τέτοιας ηθικής μικρότητας, ώστε να εμφανίζει ως «μέγαιρα» τη σύζυγο του Σωκράτους από αντιζηλία προς αυτήν; Ο Πλάτων, υπόδειγμα συγγραφικής εντιμότητας, πώς θα καταδεχόταν να περιγράψει με δυσμένεια την ευεξήγητη συμπεριφορά μιας παραπονεμένης γυναίκας για την από τον σύζυγό της παραμέληση κάπως της οικογένειάς του, με την άμισθη ενασχόλησή του σε μέγα έστω πνευματικό έργο;

Αλλά προπάντων πώς είναι δυνατή «αντιζηλία» του Πλάτωνος προς αυτήν; Και πώς αποτολμήθηκε η έκφραση «ομοφυλόφιλη αντιζηλία»; Εάν υπήρχε «αντιζηλία» τέτοιας πηγής θα έπρεπε να στρέφεται προς άνδρες πρώτιστα και όχι προς γυναίκα. Προπάντων, όμως, πώς αποτολμήθηκε ο καταλογισμός στον Πλάτωνα, ηθικό φιλόσοφο, «ομοφυλόφιλης αντιζηλίας»;

Ο Πλάτων απερίφραστα καταδικάζει τη λεγόμενη σε νεωτερική γλώσσα «ομοφυλοφιλία». Ιδού η αυθεντική σχετικά με αυτήν έκφρασή του (Νόμοι 838e-839a): «κατά φύσιν χρήσθαι τη της παιδογονίας συνουσία, του μεν άρρενος απεχομένους μη κτείνοντας τε εκ προνοίας το των ανθρώπων γένος, μηδ΄ εις πέτρας τε και λίθους σπείροντας… απεχομένους δε αρούρας θηλείας πάσης, εν η μη βούλοιο αν σοι φύεσθαι το σπαρέν». Και υπάρχουν στους Νόμους και άλλα χωρία με όμοιο ηθικό νόημα. Εξάλλου, και ο κορυφαίος Γερμανός φιλόσοφος Ιmmanuel Κant εκφράζεται για τις ερωτικές σχέσεις ανδρών και γυναικών με την ίδιαν αυστηρότητα.

Οι δύο αυτές επισημάνσεις αστοχίας εικασιών δεν αναιρούν την ικανοποίησή μου για την προβολή εμπεριστατωμένα στο ευρύ κοινό του πνευματικού μεγέθους Σωκράτης και την εκτίμησή μου προς την επιστημοσύνη του κ. Θεοδωρόπουλου, άξιου διακόνου της αρχαιογνωσίας».