Επιφυλλίδα

Η Εκκλησία εναντίον των θρησκευτικών

Η σύμπτωση οργανώνει μεγαλοφυείς συναντήσεις. Δεν ξέρω πόσοι πρόσεξαν στα «ΝΕΑ» της 1ης Αυγούστου, την προπερασμένη Παρασκευή, δύο ρεπορτάζ δημοσιευμένα σε διαφορετικές, βέβαια, σελίδες με τους τίτλους «Ιερό σκάνδαλο 9 εκατομμυρίων ευρώ» και «Έρχεται μαζική φυγή από τα θρησκευτικά». Και στο μεν πρώτο γίνεται λόγος για τα οικονομικά της εκκλησιαστικής οργάνωσης «Αλληλεγγύη», με την Ιεραρχία να ζητάει άλλους τρεις μήνες για την έρευνα της… τρύπας, ενώ έχει κρατήσει ήδη πέντε, και να απορρίπτει ασυζητητί να διαβιβαστεί σε εισαγγελέα ο σχετικός φάκελος που συνέταξε ο Μητροπολίτης Φιλίππων κ. Προκόπιος. Ενώ στο δεύτερο, αδιευκρίνιστη παραμένει η στάση του υπουργείου Παιδείας, καθώς δηλώνει ότι το μάθημα των θρησκευτικών παραμένει υποχρεωτικό, ταυτόχρονα όμως κοινοποιεί εγκύκλιο με την οποία διευκολύνεται η απαλλαγή όσων μαθητών δεν επιθυμούν να παρακολουθούν το μάθημα των θρησκευτικών. Συντάσσει, όπως ομολογεί, την εγκύκλιο χάρη στις παρεμβάσεις του Συνηγόρου του Πολίτη και στις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου που αφορούν τα προσωπικά δεδομένα και τα ατομικά δικαιώματα.

Καμία φυγή δεν θα παρουσιαζόταν από το μάθημα των θρησκευτικών, αν δεν υπήρχε η μαύρη τρύπα στα οικονομικά της «Αλληλεγγύης» (το όνομα αν και πραγματικό, χρησιμοποιείται συμβολικά). Κανείς δεν θα διανοούνταν ν΄ αμφισβητήσει την ύπαρξη του Θεού, αν δεν δήλωνε ο γηραιός μητροπολίτης ότι του χρειάζονται ένα δισεκατομμύριο οκτακόσια εκατομμύρια (με τις παλιές τιμές) για τα γεράματά του. Τόσο απλά. Το αίσθημα της πίστης, της ευσέβειας, δεν έχει σχέση με τα χρήματα, αποκτά όμως τεράστια όταν οι διαχειριστές των αντίστοιχων αισθημάτων, οι θρησκευτικοί ηγέτες αποδεικνύονται απείρως ικανότεροι στη διαχείριση των χρημάτων. Στη χειρότερη περίπτωση μιας άμεμπτης πολιτείας, θα ήταν η ύπαρξη του Θεού να παραμένει ένα καθαρά φιλοσοφικό, δύσκολα να απαντηθεί ερώτημα, με το αίσθημα της πίστης, το πολύτιμο, που προϋποθέτει να παραμένει ακλόνητο.

Επειδή τόσο η ύπαρξη όσο και η ανυπαρξία του Θεού, είναι κάτι που συνειδητοποιείται με τις λέξεις, και οι λέξεις είναι κάτι φτιαχτό και επινοημένο, μόνον όταν τις γεμίζει κανείς μ΄ ένα πλούσιο αίσθημα αποκτούν περιεχόμενο. Αν είναι κάτι τρομερό ν΄ αποκαλύπτεται πως ένας αρχιεπίσκοπος διατηρούσε μια, αμυθήτου αξίας συλλογή σε μανικετόκουμπα, είναι γιατί φαίνεται καθαρά πως επένδυε σε πράγματα, και οι λέξεις που μ΄ αυτές ήθελε να προσηλυτίσει ήταν ουσιαστικά κενές, άνευ αντικρύσματος. Δεν εξελέγη αρχιεπίσκοπος λέγοντας ότι λατρεύει τα μανικετόκουμπα, αλλά τον Θεό.

Το ακόμη χειρότερο: καταργούσε κι έκανε ανυπόστατη την ύπαρξη του Θεού, με τρόπο που η άρνηση του μαθήματος των θρησκευτικών από τον μαθητή και τον γονιό του να φαίνεται ως πρόοδος και χειραφέτηση. Ενώ ενδέχεται να κρύβει μέσα της πολύ μεγαλύτερη συντηρητικότητα, απ΄ ό,τι η αποδοχή ή η ουσιαστική, και όχι πολεμική, αδιαφορία για το μάθημα των θρησκευτικών. Μια απλή απόδειξη: προσέξτε πόσο συντηρητικοί είναι σε θέματα ερωτικής ηθικής ή διακρίσεων, όσον αφορά τη φυλή και το χρώμα, άνθρωποι «χειραφετημένοι» και εχθρικοί σε σχέση με τις θρησκείες.

Ένας άνθρωπος που αδυνατεί να πιστέψει ή να μην πιστέψει στην ύπαρξη του Θεού (με την προϋπόθεση όμως πως βασανίζεται εσωτερικά και στις δύο περιπτώσεις) είναι ένας άνθρωπος που δεν μπορεί να πιστέψει σε οτιδήποτε. Ούτε καν στους άλλους, γιατί τους θεωρεί δημιούργημα συμπτωματικό, τυχαίο. Θα ΄πρεπε να μας προβληματίσει γιατί, παγκοσμίως, με εκατομμύρια ανθρώπους συνειδητοποιημένους και ευαισθητοποιημένους κοινωνικά, για τα προβλήματα των άλλων, τα πρόβλημα αυτά επιδεινώνονται δραματικά διαρκώς. Όποιο κι αν είναι το κοινωνικό ενδιαφέρον για τους άλλους, όσο παραμένει μέσα μας αναιτιολόγητη υπαρξιακά η παρουσία τους (το πρόβλημα σχετίζεται απολύτως με την αποδοχή ή την άρνηση, τη συνειδητή όμως, του Θεού), καμία βοήθεια δεν πρόκειται ν΄ αλλάξει την κατάστασή τους. Αν χρειαζόταν να λείψουν μόνον οι πλούσιοι ή να οργανωθούν καλύτερα οι ανθρωπιστικές βοήθειες, για να μην υπάρχουν δυστυχισμένοι, το πρόβλημα δεν θα ήταν τόσο οξύ.

Αν είναι, δηλαδή, το μάθημα των θρησκευτικών που ευθύνεται για την κακοδαιμονία μας, τότε οι θρησκευτικοί ηγέτες έχουν κάθε λόγο να πανηγυρίζουν για την κατάργησή τους. Αντί το ενδιαφέρον να εστιάζεται στο πραγματικό πρόβλημα που είναι μια Εκκλησία, αντί για οίκος του Θεού, διαχειριστικό πλέον όργανο, η κατάργηση του μαθήματος των θρησκευτικών (κάτι που της είναι εντελώς ανώδυνο) την εμφανίζει να είναι υπό διωγμόν (πράγμα που τη συμφέρει στις παρούσες συνθήκες απολύτως).

O Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη».