Επιφυλλίδα

Στον αρχαιολόγο του αγρού και της πολυθρόνας

Στην έρημο της βαρβαρότητας και της καμένης γης που ζούμε, η ανθρώπινη δημιουργικότητα, η καινοτομία και η φαντασία είναι που μετρούν. «Είμαστε τυχεροί που η πορεία του Σύμπαντος δεν οδήγησε μόνο στη δημιουργία της ζωής, αλλά και του πολιτισμού και των τεχνών» (Ιlya Ρrigogine 1996). Η έρευνα και η δημιουργία είναι μια όαση.

Σπάνια καταφεύγεις στ΄ αμόλυντα ψηλά βουνά να βρεις την ηρεμία μακριά απ΄ τη μολυσμένη Αθήνα. Προτιμάς, ανάμεσα σε βιβλία, στο γραφείο, είτε κάτω από τον καυτό ήλιο, στο ύπαιθρο, να ανασκάπτεις, αναζητώντας στα βάθη του ανθρώπινου παρελθόντος τη σχετική αλήθεια. Η αρχαιολογία της ανασκαφής στο ύπαιθρο, στους αγρούς, έχει το μοναδικό προνόμιο να σου προσφέρει τη χαρά και τη συγκίνηση της άμεσης, της «φυσικής επαφής» με τον άνθρωπο του παρελθόντος, μέσα από τα υλικά κατάλοιπα του πολιτισμού του, καθώς και μέσα απ΄ τα οστά του, που διατηρούνται στις ταφές.

Είναι ωστόσο αναγκαίο, η αρχαιολογία των αγρών να συνδυάζεται με την αρχαιολογία του γραφείου, ή αλλιώς της πολυθρόνας. Εκεί, στην πολυθρόνα καθισμένος, προσωπικά σου βιώματα και συναισθήματα ανακατεμένα με μνήμες, εικόνες, ακούσματα και διαβάσματα φιλτράρονται στο σουρωτήρι της λογικής και μεταμορφωμένα σε λέξεις διοχετεύονται αυτομάτως στα δάκτυλα, που κινούν το μολύβι ή χτυπούν με δύναμη τους χαρακτήρες στο πληκτρολόγιο του υπολογιστή. Βλέπεις καθαρά με τα μάτια σου στην οθόνη του υπολογιστή τις λέξεις να συνδυάζονται και να συνθέτουν νοηματικές ενότητες. Διαβάζεις αυτό που κάπως ακαθόριστα, λίγο πριν, κολυμπούσε στους σκοτεινούς λαβυρίνθους του νου σου. Μόλις ολοκληρώνεται, αισθάνεσαι έντονη τη χαρά μιας γέννησης, που διαρκεί όμως ελάχιστα. Επιστρέφεις γρήγορα μέσα σου σε αναζήτηση ενός νέου λεκτικού συνδυασμού, μιας νέας σύνθεσης από λέξεις, φορτισμένες με νοήματα και συναίσθημα, που ετοιμάζονται πάλι για έξοδο μέσα απ΄ τα δάχτυλα που χτυπούν αδιάκοπα

Είναι αναγκαίο, η αρχαιολογία των αγρών να συνδυάζεται με την αρχαιολογία του γραφείου, ή αλλιώς της πολυθρόνας

το πληκτρολόγιο.

Η μετατροπή της αποτυπωμένης στην οθόνη σκέψης σε κάτι υλικό, χειροπιαστό είναι τώρα απλή: ανοίγεις το παράθυρο του υπολογιστή που γράφει FΙLΕ και κάνεις κλικ στη λέξη ΡRΙΝΤ. Ο εκτυπωτής γουργουρίζει και το λευκό χαρτί, Α4 και κατά προτίμηση ογδόντα γραμμαρίων, τινάζεται έξω ζεστό με τις λέξεις πάνω του οργανωμένες σε στίχους, σειρές και παραγράφους. Οι πρώτες σελίδες είναι έτοιμες. Τις διαβάζεις με απληστία. Δεν σε ικανοποιούν. Τις τσαλακώνεις και τις πετάς στον κάλαθο των αχρήστων. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται ασταμάτητα για ώρες πολλές, βδομάδες, μήνες, μπορεί και χρόνια.

Ο Πέτρος Θέμελης είναι καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας.