Μια αγάπη για το καλοκαίρι

Σίφνο σαν σύννεφο… κουτσό και με το σίγμα σε εξορία

Όταν κάτι του πάει στραβά, ο Σταμάτης Φασουλής ένα όνομα ψυθιρίζει: «Σίφνος».
Είναι το δικό του «άσυλο» τα τελευταία δέκα καλοκαίρια, και το περιγράφει με το πάθος ενός ανθρώπου που ανακάλυψε εκεί ένα πρότυπο ζωής. Με το κάστρο, τα καΐκια, τα τσικάλια και τον φούρνο του παππού
O καθένας έχει και το νησί του. Δεν μιλάω για τον γενέθλιο τόπο μόνο, αλλά για έναν χώρο – άσυλο στο άγριον της ζωής. Για κάποιον μπορεί να είναι μια γωνιά στο σπίτι του, για άλλον ένα πρόσωπο που μόνο κοντά του αποκτάει η καρδιά του τον ρυθμό της, για τον φίλο μου τον Ευθύμη απ΄ τα Τρίκαλα ένα μπαρ στη Νέα Υόρκη. Για μένα το νησί μου, αν και γεννήθηκα στη Σαλαμίνα, (ή μήπως και γι΄ αυτό) έγινε η «Σίφνο». Έτσι το λένε οι Κυκλαδίτες. Η Σίφνο, η Σέριφο, η Αμοργό, η Μήλο. Το σίγμα το τελικό σε ισόβια εξορία.

Θυμάμαι πρωτοπήγα πολύ παλιά, η μνήμη ανασύρει απ΄ του χρόνου τα βάθη το «Βαθύ». Ήτανε ένα καλοκαίρι στις αρχές του ΄70, και πήγαμε ο Σκυλοδήμος η Λιάνα, η Μαριάννα κι εγώ. Κατεβήκαμε για λίγο στις Καμμάρες – τίποτα δεν θυμάμαι- ήρθε ένα καϊκάκι, μάς πήρε και μας πήγε στον κόλπο τον βαθύ. Δεν υπήρχε τίποτα, το μοναστήρι μόνο «οι Ταξιάρχες» που είχε κάτι κελιά που νοίκιαζε σχεδόν τζάμπα, ξύλινα κρεβάτια, μπάνιο με τον κουβά στο πηγάδι, στην άκρη ένα ταβερνάκι. Ο επί γης παράδεισος.

Ύστερα πέρασε ο καιρός και για Σίφνο ούτε μου πήγαινε το μυαλό. Μόνο εκεί κατά το «Βίρα τις άγκυρες» στις πρόβες ένας νεαρός ηθοποιός, ο Γιώργος ο Δεπάστας, «Ελάτε κύριε Φασουλή το καλοκαίρι στο νησί μου, θα τρελαθείτε». Και πήγα και τρελάθηκα. Κι από τότε αστεία-αστεία έχω ακουμπήσει 10 χρόνια στο νησί. Υπάρχουν κι άλλα μέρη το ίδιο όμορφα, με τις ίδιες θάλασσες αν όχι και καλύτερες, που αξίζει να τα χαρείς. Αλλά το πιο σημαντικό είναι η στιγμή της συνάντησης. Η στιγμή που συναντιέται το παρελθόν με ένα τοπίο.

Θα μπορούσε να συμβεί κι αλλού, αλλά διάλεξε η μοίρα και η χάρη το μικρό νησί. Τη Σίφνο. Για να ζω το καλοκαίρι και μαζί μ΄ αυτό όλα τα καλοκαίρια που πέρασα και με μερικές σκηνές- δώρο, τρέιλερ από τα καλοκαίρια που πρόκειται να ζήσω. Βλέπω τις ελιές («εγιές» τις λένε οι ντόπιοι) και τα πεύκα όλα ντυμένα στο σχήμα του βοριά, σκυφτές με σηκωμένο τον γιακά, και μυρίζω το σκίνο στο Αμπελάκι που έμαθα να περπατάω τη ζωή. Ακούω τις βάρκες να τις φιλάει το κύμα και είμαι στο καΐκι του μπαμπά στη Δάφνη στο Άγιον Όρος νύχτα και βλέπω τα κελιά απ΄ το φινιστρίνι (τότε το ΄λεγα «φιλιστρίνι» απ΄ το «φιλί» κι απ΄ το «λουστρίνι»), είμαι στην παραλία και περιμένω να καταπιεί η θάλασσα τον ήλιο χρυσοκόκκινο και βρίσκομαι στην Πειραϊκή με μια παρέα που μυρίζει γαρδένια και ούζο. Η «Σίφνο» είναι μια περίληψη της ζωής μου, μια Αγία Σύνοψις προσωπική, με στρώματα από αισθήματα κι αισθήσεις χρόνων και χρόνων. Η παλίμψηστος του βίου μου.

Στις πρόβες στην Αθήνα του χειμώνα όταν κάτι πάει στραβά σαν ξόρκι ψιθυρίζω το όνομά της… «Σίφνος, Σίφνος, Σίφνος».

Σίφνος σαν αναγραμματισμένο σύννεφο κουτσό (ελλείψει έψιλον) και ανορθόγραφο. Σαν τη ζωή που ζήλεψα. Σαν τη ζωή που ήθελα και θέλω πια να ζω.

Η «Σίφνο» είναι μια περίληψη της ζωής μου, μια Αγία Σύνοψις προσωπική, με στρώματα από αισθήματα κι αισθήσεις χρόνων και χρόνων. Η παλίμψηστος του βίου μου

Οι στιγμές του πρωινού

Είναι κι άλλα πιο μικρά, όμως το ίδιο σημαντικά που με κρατούν κοντά της. Αυτή η ταβέρνα με τα αρμυρίκια και τις καρέκλες καρφωμένες στην άμμο, όλα τα χρόνια του ΄60 compact, το Κάστρο με την ιστορία του νησιού γραμμένη στην πέτρα και τα ασβεστωμένα τόξα, το γύρισμα του δρόμου λίγο πριν σβήσει ο ήλιος όπως ανατέλλουν τα φώτα στο Πετάλι, μια εικόνα που με συντροφεύει και τις χειμωνιάτικες νύχτες της Αθήνας. Μια εικόνα ποτισμένη με τις φωνές του Νick Cave, της Ρatty Smith, της Φλέρυ, και του Ρlant, o τρούλος μιας εκκλησίας στον Άη Λούκα και δίπλα μια φοινικιά στο σχήμα της βεντάλιας.

Οι στιγμές του πρωινού που κάθομαι και διαβάζω την ιστορία της ζωής μου συλλαβίζοντας την ξερολιθιά. Τα «τσικαλάκια» του Ατσώνιου, «Να τώρα ξαναχτίσαμε τους φούρνους του παππού» μού δείχνει την πόρτα που σφραγίζανε με πηλό και τσικάλια, «Ούτε θερμόμετρα είχαν ούτε τίποτα.

Αφήναν μια μικρή τρύπα πάνω πάνω, ανέβαιναν τη σκάλα κι από το χρώμα καταλαβαίνανε να δυναμώσουν ή να χαμηλώσουν τη φωτιά. Ύστερα περιμένανε το καΐκι να πάρει τα τσικάλια. Άλλος τρόπος εν υπήρχε». Μ΄ αρέσει αυτή η εξαφάνιση του δέλτα στην άρνηση. Την κάνει πιο «κομψή» αν μπορεί να ΄χει την οποιαδήποτε κομψότητα μια άρνηση. «Εν ηθέλω», «εν έρχομαι».

Όπως μ΄ αρέσει κι η άλλη εξαφάνιση της αιτιατικής πληθυντικού απ΄ όλες τις Κυκλάδες. Σπάνια ν΄ ακούσεις «τους ανθρώπους», τις πιο πολλές φορές, σχεδόν πάντα, θα πουν «τους ανθρώποι», «τους λαγοί», «τους καλογέροι». Με νανουρίζει το σφύριγμα του βοριά στα γερτά παράθυρα, η μυρουδιά από τα φύκια που άφησε η θάλασσα, το βλέμμα των ανθρώπων ίσιο καθαρό, η πλαγιά με τις θημωνιές, αμμουδιές κρυφές που ανακαλύπτεις πριν στις πάρει η ξαπλώστρα κι η ομπρέλα και δεν στις ξαναγυρίσει. Το φως έτσι όπως χαϊδεύει τα σπίτια και τα πρόσωπα σαν να τα ξαναγεννάει, μ΄ αυτό το χρώμα που κάνει τον Τέτση να αναφωνήσει «Εδώ το χρώμα έχει φωνή, θερμότητα και έρωτα».


Το «δικό μου» νησί

Για καφέ στο Κάστρο το απόγευμα Βράδυ στις Καμμάρες, στην ψαροταβέρνα του Μπαμπούνη, ή στη Χερόνησο στον Αντώνη, στου Μαγγανά στον Αρτεμώνα.

Στα Βρουλίδια η Κυρία Τασία θα μαγειρέψει για σας μετά το μπάνιο Πρωινό στου Ραμπαγά και για ποτό το βράδυ. Κι αν θέλεις θόρυβο, τότε το Στενό στην Απολλωνία είναι μια χαρά όπου και στους «Τρεις Αγγέλοι» περιμένουν υπέροχοι λουκουμάδες με παγωτό καϊμάκι.