Θέματα και απαντήσεις για τον διαγωνισμό του υπουργείου Οικονομικών

Οι «Προσλήψεις στο Δημόσιο», σε συνεργασία με το ΙnterΤraining Studies (ΙΤS), θα προετοιμάζουν όσους ενδιαφέρονται για τον διαγωνισμό του υπουργείου Οικονομικών δημοσιεύοντας κάθε εβδομάδα- και μέχρι τη διεξαγωγή του- ενδεικτικά θέματα μέσα από ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής και τις απαντήσεις τους, αλλά και σύντομες επεξηγήσεις για κάθε απάντηση, ώστε οι υποψήφιοι να έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν επιπλέον πληροφορίες.

Αυτόν τον μήνα θα δημοσιεύονται θέματα και απαντήσεις από την ενότητα «Δημόσια ΟικονομικήΔημοσιονομικό Δίκαιο».

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ – ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ
Δημοσιονομική πολιτική είναι οι οικονομικές πολιτικές της κυβέρνησης που έχουν ως στόχο τον επηρεασμό της συνολικής ζήτησης, της παραγωγής, της απασχόλησης και του συνολικού εισοδήματος. Ασκείται μέσα από τον επηρεασμό των δημοσίων δαπανών και της φορολογίας.

1. Η ενίσχυση ενός νοικοκυριού με τη χορήγηση χρηματικού ποσού, σε σύγκριση με την ενίσχυσή του με ισόποση παροχή σε είδος:

α) Αυξάνει την ευημερία του λιγότερο β) Αυξάνει την ευημερία του περισσότερο γ) Δεν μεταβάλλει την ευημερία του δ) Μειώνει την ευημερία του Σωστή απάντηση είναι η β. Οι μεταβιβαστικές πληρωμές διακρίνονται συνήθως σε δυο κατηγορίες: τις μεταβιβάσεις σε χρήμα και τις μεταβιβάσεις σε είδος. Και στις δυο περιπτώσεις των εν λόγω δαπανών ευημερίας επιτυγχάνεται ο στόχος της αναδιανομής του εισοδήματος από το κράτος εφόσον αυξάνονται τα πραγματικά εισοδήματα των νοικοκυριών. Εντούτοις, η αύξηση της ευημερίας που προκαλείται από τις μεταβιβάσεις σε είδος είναι συνήθως μικρότερη από την αύξηση που θα προερχόταν από μια ισόποση αύξηση σε χρήμα, γιατί τα νοικοκυριά είναι υποχρεωμένα να χρησιμοποιήσουν την νέα αγοραστική τους δύναμη στην κατανάλωση των αγαθών που παρέχει το Δημόσιο, λ.χ. παροχή δωρεάν στέγης, συσσιτίου στα παιδιά ή δωρεάν απόκτηση ειδών διατροφής.

2. Για τη σύγκριση του κόστους και του οφέλους που προκαλεί μια δημόσια δαπάνη σε διαφορετικά έτη χρησιμοποιούμε συνήθως:

α) Την παρούσα αξία β) Τον συντελεστή Gini γ) Ράντα δ) Τίποτε από τα πιο πάνω Σωστή απάντηση είναι η α. Το όφελος και το κόστος των διαφόρων δημοσίων δαπανών δεν εξαντλούνται σε μια ορισμένη χρονική στιγμή, αλλά καλύπτουν συνήθως μια σχετικά μεγάλη χρονική περίοδο. Η μέθοδος της παρούσας αξίας καθιστά συγκρίσιμα τα μεγέθη κόστους και οφέλους των δημοσίων δαπανών, καθώς τα ανάγει σε μια ορισμένη χρονική στιγμή κατά την οποία αξιολογείται η δαπάνη. Το κριτήριο της παρούσας αξίας χρησιμοποιείται ως βάση σύγκρισης εναλλακτικών σχεδίων δαπάνης που πρόκειται να αναληφθούν, επιδιώκοντας να μεγιστοποιήσει την παρούσα αξία του καθαρού κοινωνικού οφέλους (καθαρό κοινωνικό όφελος= όφελος- κόστος)

3. Απολογισμός και γενικός ισολογισμός του κράτους καταρτίζονται:

α) Κάθε χρόνο β) Κάθε τέσσερα χρόνια, μετά την παρέλευση των οποίων πρέπει να γίνουν εκλογές και το κόμμα που είχε την κυβέρνηση πρέπει να κάνει απολογισμό στο λαό γ) Κάθε φορά που αλλάζει η κυβέρνηση και πρέπει να κάνει απολογισμό στη Βουλή δ) Κάθε φορά που αλλάζει ο υπουργός Οικονομικών και πρέπει να δώσει λόγο στο Κοινοβούλιο Σωστή απάντηση είναι η α. Ο απολογισμός και ο γενικός ισολογισμός του κράτουςσυνιστούν κατ΄ ουσίαν τον κοινοβουλευτικό έλεγχο εκτέλεσης του προϋπολογισμού και υποβάλλονται κάθε χρόνο στη Βουλή για κύρωση. Η σύγκριση μεταξύ των προγραμματισμένων ποσών εσόδων- δαπανών (προϋπολογισμός) και των πραγματικών στη λήξη του οικονομικού έτους (απολογισμός) μπορεί να μας δώσει μια σαφή εικόνα τόσο για την αξιοπιστία της εκάστοτε κυβέρνησης όσο και για την αποτελεσματική και χρηστή διαχείριση των χρημάτων των φορολογούμενων πολιτών.

4. Ένα δημόσιο έσοδο δεν μπορεί να εισπραχθεί, αν:

α) Δεν δοθεί σχετική εντολή από τον υπουργό Οικονομικών β) Δεν εγκριθεί η είσπραξή του από τον γενικό διευθυντή φορολογίας γ) Δεν υπάρχει κανόνας δικαίου που να προβλέπει την είσπραξή του, καθώς επίσης και νόμιμος τίτλος βεβαίωσής του δ) Δεν συμφωνεί ο φορολογούμενος πολίτης Σωστή απάντηση είναι η γ. Μετά τη βεβαίωση ενός δημόσιου εσόδου ακολουθεί το στάδιο της είσπραξής του. Για να είναι νόμιμη η είσπραξη ενός δημόσιου εσόδου πρέπει να συντρέχουν οι εξής προϋποθέσεις: i) να υπάρχει κανόνας δικαίου, δηλαδή νόμος που προβλέπει την είσπραξη, ii) να υπάρχει νόμιμος τίτλος βεβαίωσης του εσόδου iii) η δημόσια αρχή που κάνει την είσπραξη να είναι και η αρμόδια για την είσπραξη του εσόδου αυτού iv) να εκδοθεί από την αρμόδια αρχή κατάλληλη απόδειξη για την είσπραξη. Απαγορεύεται η οιαδήποτε είσπραξη εσόδου χωρίς να συντρέχουν οι παραπάνω προϋποθέσεις.

5. Για την εκτίμηση των εσόδων,κατά την κατάρτιση του κρατικού προϋπολογισμού, χρησιμοποιούνται συνήθως:

α) Ελαστικότητες εσόδων ως προς τις τιμές των διάφορων προϊόντων β) Οριακές ροπές για κατανάλωση γ) Ειδικοί αριθμοδείκτες δ) Κανένα από τα πιο πάνω Σωστή απάντηση είναι η δ. Η ακριβής εκτίμηση των εσόδων κάθε δημόσιου φορέα έχει μεγάλη σημασία για την κατάρτιση του προϋπολογισμού αλλά συνήθως αντιμετωπίζει δυσκολίες στην πράξη. Στην περίπτωση εσόδων, τα οποία επηρεάζονται από τις μεταβολές του εισοδήματος ή των εσόδων από τους φόρους κατανάλωσης, χρησιμοποιείται για βάση η εισοδηματική ελαστικότητα του εσόδου, η οποία υπολογίζεται με βάση στοιχεία εσόδων και εισοδήματος περασμένων ετών. Στην περίπτωση των αυτόνομων φόρων (π.χ. φόρος κληρονομιάς, φόρος μεταβίβασης ακινήτων), ο υπολογισμός των εσόδων γίνεται συνήθως με τη χρησιμοποίηση της τάσης την οποία εμφανίζουν τα έσοδα από τους φόρους κατά τα προηγούμενα έτη, αφού ληφθούν και πάλι υπόψη τυχόν μεταβολές στους συντελεστές των φόρων αυτών.

6. Βασική προϋπόθεση για την ανάληψη υποχρέωσης για τη διενέργεια μιας δαπάνης είναι, μεταξύ άλλων, και:

α) Να έχει ελεγχθεί η σκοπιμότητα της δαπάνης από τον υπουργό β) Να υπάρχουν περιθώρια στη σχετική πίστωση του προϋπολογισμού γ) Να έχει εγκριθεί από το Ελεγκτικό Συνέδριο δ) Κανένα από τα πιο πάνω Σωστή απάντηση είναι η β. Απαραίτητες προϋποθέσεις για την ανάληψη υποχρέωσης για τη διενέργεια δημόσιων δαπανών είναι οι εξής: i) να υπάρχει διάταξη νόμου στην οποία να στηρίζεται η δαπάνη, ii) να υπάρχουν περιθώρια στη σχετική πίστωση του προϋπολογισμού, iii) να προβλέπεται η διενέργεια της δαπάνης αυτής στον πίνακα ανάλυσης της σχετικής πίστωσης, iv) η ανάληψη της υποχρέωσης και η πληρωμή της δαπάνης να μην υπερβαίνουν τα ποσοστά ανάληψης υποχρεώσεων και τα όρια πληρωμών, που έχουν καθοριστεί από τον υπουργό των Οικονομικών v) να είναι δυνατή η πραγματοποίηση και πληρωμή της δημόσιας δαπάνης μέσα στον χρόνο που καλύπτει ο προϋπολογισμός.

7. Η αύξηση των δημοσίων δαπανών, τουλάχιστον βραχυχρόνια:

α) Αυξάνει την ενεργό ζήτηση και το εισόδημα πολλαπλάσια β) Μειώνει την ενεργό ζήτηση και το εισόδημα πολλαπλάσια γ) Δεν επηρεάζει την ενεργό ζήτηση δ) Αυξάνει την ενεργό ζήτηση αλλά αφήνει το εισόδημα αμετάβλητο Σωστή απάντηση είναι η α. Μια αύξηση στις δημόσιες δαπάνες για αγαθά και υπηρεσίες βραχυχρόνια οδηγεί σε μια ακόμη μεγαλύτερη αύξηση του εισοδήματος. Ο πολλαπλασιαστής δημοσίων δαπανών ΔΥ/ΔG=1/(1-ΜΡC) μας δείχνει ότι η αύξηση του εισοδήματος (ΔΥ), που προκύπτει ως αποτέλεσμα αύξησης των δημοσίων δαπανών, είναι μεγαλύτερη από την αύξηση των δημοσίων δαπανών (ΔG). Λαμβάνοντας υπόψη ότι η κατανάλωση είναι συνάρτηση του εισοδήματος, διαπιστώνουμε πως μια επεκτατική δημοσιονομική πολιτική (αύξηση δημοσίων δαπανών) επενεργεί πολλαπλασιαστικά, εκτός από το εισόδημα, και στην ενεργό ζήτηση.

8. Πραγματικό ισοζύγιο στον κρατικό προϋπολογισμό έχουμε, όταν:

α) Οι συνολικές δαπάνες του κράτους είναι ίσες με τα συνολικά του έσοδα β) Οι συνολικές δαπάνες του κράτους είναι ίσες με τα τρέχοντα έσοδά του γ) Οι τρέχουσες δαπάνες του κράτους είναι ίσες με τα τρέχοντα έσοδά του δ) Κανένα από τα πιο πάνω Σωστή απάντηση είναι η β. Ο προϋπολογισμός εμφανίζει πραγματικό ισοζύγιο όταν τα τρέχοντα έσοδα, δηλαδή τα έσοδα που δεν περιλαμβάνουν το προϊόν από δάνεια ή από την εκποίηση δημόσιας περιουσίας, είναι ίσα με τις συνολικές δαπάνες του κράτους, με εξαίρεση τις δαπάνες για την παροχή ή την εξόφληση δανείων.