Κριτική Εικαστικών

Ταξιδεύοντας με τη φωτογραφία

Η σχέση του σώματος με το περιβάλλον αλλάζει το καλοκαίρι και μαζί της το βλέμμα του φιλότεχνου. Ναι μεν εικαστικές εκθέσεις εξακολουθούν να είναι αυτές στις γκαλερί και σε μουσεία- και εφέτος πάλι έχουμε αρκετά, η εκθεσιακή συνοδεία των τουριστικών εκδηλώσεων ανά περιοχή έχει καθιερωθείαλλά ο τρόπος που προσλαμβάνουμε την εικαστική εικόνα αλλάζει εντελώς: το καλοκαίρι ζούμε τον χώρο, το σώμα έχει πολύ λιγότερα ενδιάμεσα, η εξοχή γίνεται ελκυστική, ο κλειστός χώρος σχεδόν αποκρουστικός, το ταξίδι και ο ορίζοντας μαγεύουν.

Το καλοκαίρι φέρνει στην επικαιρότητα την εμπειρία της γλυπτικής και της φωτογραφίας, όχι της ζωγραφικής. Ο χώρος αφ΄ ενός και η ταξιδιάρικη αναπαράσταση αφ΄ ετέρου. Στη πραγματικότητα το καλοκαίρι όλος ο κόσμος ζει πλέον εικαστικά, μέσα από τη φωτογραφική μηχανή, την ψηφιακή της τσέπης ή του κινητού τηλεφώνου έστω. Κάθε στιγμή, ιδίως των διακοπών, γίνεται ερέθισμα για αποτύπωση της «σταματημένης στιγμής», της πόζας ή του αξιοπερίεργου που θα αναλάβει να θυμίζει στο μέλλον τη μοναδικότητα όσων ζει κανείς, διακόπτοντας και αναζητώντας τη χαλάρωση ή τις νέες εμπειρίες. Κατά κάποιον τρόπο ο Δυτικός άνθρωπος κάθε καλοκαίρι γίνεται «κυνηγός εικόνων», όχι καινοτόμων εμπειριών, αφού η σκηνή που μοιάζει άξια για απαθανάτιση στην πραγματικότητα έχει προκατασκευαστεί νοητικά ως μοντέλο θεάματος.

Η περιηγητική άποψη είναι, όμως, ακόμα πιο θεμελιώδης στη φωτογραφία. Η απεικόνιση των άλλων λειτουργεί ως εμβληματική ανθολόγηση τόπων και ανθρώπων, υλικό εικονογραφικό διείσδυσης, ανάμνησης ή και μελέτης.

Παραδόξως τέτοιες εκθέσεις δεν υπάρχουν πολλές το καλοκαίρι. Αντίθετα, γίνονται λίγο πριν και λίγο μετά, όπως η «Φωτογραφική Συγκυρία» κάθε φθινόπωρο.

Το λίγο πριν αφορά δύο ενδιαφέρουσες εκθέσεις που μας άφησαν ενδιαφέρουσες εικόνες και εκδόσεις. Στο Μουσείο Μπενάκη είδαμε τις φωτογραφίες του Παύλου Κοζαλίδη από τη Μαύρη Θάλασσα, τον Πόντο. Ασπρόμαυρες, σε κλίμακες τονικές που αναδεικνύουν το ιδιαίτερο φως της περιοχής, απεικονίζουν ανθρώπους και περιβάλλον με επινοητικότητα στις γωνίες λήψεις και εκλεκτικότητα στη θεματολογία. Είναι το βλέμμα του ερευνητή ψυχών κατ΄ αρχήν, του χώρου στη συνέχεια και των πολυπλοκότερων σχέσεων εμμεσότερα. Έχουν και ξεχωριστή ατμόσφαιρα, συχνά δραματουργική, με θεατρική αίσθηση.

Στο Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης της Ρόδου λειτουργεί η ατομική της Τάνιας Φραράκη- Μπαλαμπανίδη. Έγχρωμες οι φωτογραφίες, προέρχονται από τις πέντε ηπείρους, όπου η φωτογράφος ταξιδεύει με διάθεση όχι τόσο ψυχογραφική των ανθρώπων όσο νατουραλιστική και ανιχνευτική της φύσης. Κλασική η θεματολογία της, έμπειρες και με μεταδοτική σύνθεση οι λήψεις, μεταφέρουν εύκολα την περιηγητική εμπειρία στον θεατή. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το πώς η φωτογράφος εγγίζει το μεταίχμιο ανάμεσα στο φυσικό αναγνωρίσιμο θέμα και την αφαιρετική μετάπλασή του από τις αντανακλάσεις πάνω στο νερό της θάλασσας.

ΙΝFΟ

● Παύλος Κοζαλίδης: «Αναζητώντας τη χαμένη πατρίδα»- φωτογραφίεςέκδοση Μουσείου Μπενάκη
● Τ. Φραράκη-Μπαλαμπανίδη: «Αιχμαλωτίζοντας χρώμα και φως»- έκθεση φωτογραφίας- Μουσείο Νεοελληνικής ΤέχνηςΡόδος- μέχρι 30 Ιουλίου