Θέματα και απαντήσεις για τον διαγωνισμό του υπουργείου Οικονομικών

Οι «Προσλήψεις στο Δημόσιο», σε συνεργασία με το ΙnterΤraining Studies (ΙΤS), θα προετοιμάζουν όσους ενδιαφέρονται για τον διαγωνισμό του υπουργείου Οικονομικών δημοσιεύοντας κάθε εβδομάδα- και μέχρι τη διεξαγωγή του- ενδεικτικά θέματα μέσα από ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής και τις απαντήσεις τους, αλλά και σύντομες επεξηγήσεις για κάθε απάντηση, ώστε οι υποψήφιοι να έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν επιπλέον πληροφορίες.

Αυτόν τον μήνα θα δημοσιεύονται θέματα και απαντήσεις από την ενότητα «Δημόσια ΟικονομικήΔημοσιονομικό Δίκαιο».

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ
Ένα βασικό πρόβλημα που απασχολεί τον κλάδο της Δημόσιας Οικονομικής είναι η εξεύρεση τρόπου δίκαιης κατανομής του φορολογικού βάρους μεταξύ των πολιτών. Στις δημοκρατικά οργανωμένες κοινωνίες επικρατεί η άποψη ότι δίκαιη θεωρείται η κατανομή του φορολογικού βάρους όταν βρίσκεται σε αρμονία με τις γενικώς παραδεκτές αντιλήψεις του κοινωνικού συνόλου περί κοινωνικής δικαιοσύνης. Και συνήθως γίνεται αποδεκτό ότι τέτοια είναι η κατανομή του φορολογικού βάρους, όταν ανταποκρίνεται σε δύο βασικές αρχές: την αρχή της οριζόντιας φορολογικής ισότητας και την αρχή της κάθετης φορολογικής ισότητας.

1. Η αύξηση των άμεσων φόρων σε μια οικονομία:

α) Αυξάνει την ενεργό ζήτηση και το εισόδημα. β) Μειώνει την ενεργό ζήτηση και το εισόδημα. γ) Δεν επηρεάζει την ενεργό ζήτηση και το εισόδημα.

δ) Αυξάνει την ενεργό ζήτηση και μειώνει το εισόδημα.

Σωστή απάντηση είναι η β. Η κυβέρνηση αυξάνει συνήθως τους άμεσους φόρους, στο πλαίσιο άσκησης περιοριστικής δημοσιονομικής πολιτικής, με σκοπό τη μείωση των πληθωριστικών πιέσεων που ασκούνται από τα αυξημένα επίπεδα ενεργούς ζήτησης. Ένα από τα βασικά εργαλεία για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι η αύξηση των άμεσων φόρων, οι οποίοι επειδή ακριβώς είναι συνάρτηση του εισοδήματος ασκούν αυτόματη σταθεροποιητική επίδραση στην οικονομία.

2. Οι έμμεσοι φόροι πλεονεκτούν των άμεσων επειδή:

α) Κατανέμουν τα φορολογικά βάρη δικαιότερα. β) Ασκούν μεγαλύτερη αυτόματη σταθεροποιητική επίδραση.

γ) Δεν προκαλούν σοβαρές αντιδράσεις από τους φορολογουμένους.

δ ) Κανένα από τα πιο πάνω.

Σωστή απάντηση είναι η β. Αυτόματη σταθεροποιητική επίδραση των δημοσιονομικών μέσων. Όταν οι φόροι είναι συνάρτηση του εισοδήματος, ασκούν συνήθως σταθεροποιητική επίδραση στην οικονομία. Το μέγεθος των αυτόματων σταθεροποιητών εξαρτάται από το ύψος της οριακής ροπής προς κατανάλωση. Η σχέση αυτή είναι αύξουσα, δηλαδή όσο μεγαλύτερη είναι η οριακή ροπή προς κατανάλωση (ποσό κατανάλωσης/ ετήσιο εισόδημα) τόσο μεγαλύτερος είναι ο βαθμός σταθεροποιητικής επίδρασης του φόρου και αντίστροφα. Οι άμεσοι φόροι μειώνουν το διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών και επομένως την οριακή ροπή προς κατανάλωση. Οι έμμεσοι φόροι, ενώ μειώνουν το πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών λόγω της αύξησης που προκαλούν στις τιμές των προϊόντων, δεν επηρεάζουν ωστόσο σημαντικά την απόφασή τους για κατανάλωση και συνεπώς ούτε την οριακή ροπή προς κατανάλωση.

3. Στο ελληνικό φορολογικό σύστημα επικρατούν:

α) Προοδευτικοί φόροι.

β) Άμεσοι φόροι.

γ) Προσωπικοί φόροι.

δ) Αναλογικοί φόροι.

Σωστή απάντηση είναι η δ. Ένα κριτήριο με βάση το οποίο μπορούν να διακριθούν οι φόροι, είναι η αναλογικότητα ή μη του φόρου. Με βάση το κριτήριο αυτό οι φόροι διακρίνονται σε αναλογικούς, προοδευτικούς και αντίστροφα προοδευτικούς. Ένας φόρος λέγεται αναλογικός όταν ο φορολογικός συντελεστής είναι ο ίδιος ανεξάρτητα από το μέγεθος της φορολογικής βάσης. Για παράδειγμα, αν ο φορολογικός συντελεστής είναι 12% και το φορολογούμενο εισόδημα είναι 100, 200 και 300 ευρώ, ο συνολικός φόρος είναι 12, 24 και 36 ευρώ αντίστοιχα. Συνεπώς, ο φόρος είναι πάντα η ίδια αναλογία του εισοδήματος, ανεξάρτητα από το αν το εισόδημα αυξάνεται ή μειώνεται.

4. Βασικός στόχος της φορολογικής πολιτικής μιας χώρας είναι:

α) Η είσπραξη εσόδων επαρκών να καλύψουν τις ανάγκες των δημοσίων φορέων.

β) Ο περιορισμός της φοροδιαφυγής.

γ) Η φορολογική επιβάρυνση μόνο των πλουσίων και όχι των χαμηλότερων στρωμάτων του πληθυσμού.

δ) Κανένα από τα πιο πάνω.

Σωστή απάντηση είναι η δ. Βασικός στόχος της φορολογικής πολιτικής είναι η εξεύρεση των αναγκαίων πόρων για τη χρηματοδότηση του κρατικού προϋπολογισμού, ο οποίος αποτελείται από τον τακτικό προϋπολογισμό και τον προϋπολογισμό δημοσίων επενδύσεων. Το κράτος χρησιμοποιεί τα φορολογικά του έσοδα για τη χρηματοδότηση των δημοσίων δαπανών με στόχο την επίτευξη διαφόρων δημοσιονομικών στόχων όπως η άριστη κατανομή των παραγωγικών πόρων, η δίκαιη διανομή του εισοδήματος, η σταθεροποίηση της οικονομίας (διατήρηση υψηλού επιπέδου απασχόλησης- σταθερότητα επιπέδου τιμών), καθώς και η οικονομική μεγέθυνση.

5. Η κατανομή του φορολογικού βάρους είναι δίκαιη όταν:

α) Πληρώνουν το ίδιο ποσό φόρου όσοι έχουν την ίδια περιουσία.

β) Πληρώνουν μεγαλύτερο ποσό φόρου όσοι έχουν μεγαλύτερη περιουσία.

γ) Το φορολογικό βάρος κατανέμεται έτσι ώστε να ικανοποιούνται οι βασικές αρχές της οριζόντιας και κάθετης φορολογικής ισότητας.

δ) Κανένα από τα πιο πάνω.

Σωστή απάντηση είναι η γ. Στις δημοκρατικά οργανωμένες κοινωνίες γίνεται αποδεκτό ότι η κατανομή του φορολογικού βάρους είναι δίκαιη, όταν ανταποκρίνεται σε δυο βασικές αρχές: α) την αρχή της οριζόντιας φορολογικής ισότητας και β) την αρχή της κάθετης φορολογικής ισότητας. Η πρώτη αρχή ικανοποιείται όταν οι πολίτες που βρίσκονται κάτω από τις ίδιες συνθήκες, έχουν την ίδια φορολογική μεταχείριση. Η δεύτερη αρχή ικανοποιείται όταν οι πολίτες που βρίσκονται κάτω από διαφορετικές συνθήκες, έχουν διαφορετική φορολογική μεταχείριση. Για παράδειγμα, θα ήταν άδικο κάποιος που έχει ετήσιο εισόδημα 15.000 ευρώ να πληρώνει τον ίδιο φόρο με αυτόν που δηλώνει τον χρόνο 60.000 ευρώ.

6. Η φοροδιαφυγή έχει τις επόμενες συνέπειες:

α) Χειροτερεύει την κατανομή των φορολογικών βαρών.

β) Συνεπάγεται σημαντικές απώλειες εσόδων. γ) Ασκεί δυσμενείς οικονομικές επιδράσεις.

δ) Όλα τα πιο πάνω.

Σωστή απάντηση είναι η δ. Η φοροδιαφυγή έχει σοβαρές συνέπειες για τη χώρα, γιατί δεν επιτρέπει στους φορείς άσκησης δημοσιονομικής πολιτικής να χρησιμοποιούν αποτελεσματικά τους φόρους για την επίτευξη των οικονομικών τους στόχων. Ειδικότερα, η ύπαρξη μεγάλης φοροδιαφυγής σε μια χώρα δεν επιτρέπει την είσπραξη αρκετών εσόδων για την ικανοποιητική λειτουργία του δημόσιου τομέα, ενώ ταυτόχρονα δημιουργεί σοβαρές κοινωνικές αδικίες, αναδιανέμοντας το εισόδημα από τους ειλικρινείς και συνεπείς φορολογουμένους στους φοροφυγάδες. Μια τέτοια αναδιανομή δεν είναι επιθυμητή από την κοινωνία και επιπλέον προκαλεί στρεβλώσεις στην οικονομική ανάπτυξη.

7.Οι γενικοί φόροι δαπάνης επιβαρύνουν:

α) Εξ ολοκλήρου τους καταναλωτές.

β) Εξ ολοκλήρου τους παραγωγούς.

γ) Κατά το ήμισυ τους καταναλωτές και κατά το υπόλοιπο ήμισυ τους παραγωγούς.

δ) Κανένα από τα πιο πάνω Σωστή απάντηση είναι η α. Οι γενικοί φόροι δαπάνης αποτελούν μια κατηγορία έμμεσων φόρων που επιβαρύνουν εξ ολοκλήρου τους καταναλωτές. Καλύπτουν συνήθως μια πλατιά κατηγορία προϊόντων και μπορεί να επιβάλλονται μόνο σε ένα στάδιο, να καλύπτουν περισσότερα ή ακόμη και όλα τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας. Όσο προγενέστερο είναι το στάδιο της παραγωγικής διαδικασίας στο οποίο επιβάλλεται ο φόρος τόσο μεγαλύτερη είναι συνήθως η φορολογική επιβάρυνση των καταναλωτών.

8. Ένας ειδικός φόρος δαπάνης επιβαρύνει εξ ολοκλήρου τον πωλητή του φορολογούμενου προϊόντος όταν:

α) Η ζήτηση του φορολογούμενου προϊόντος είναι πλήρως ελαστική.

β) Η προσφορά του φορολογούμενου προϊόντος είναι πλήρως ελαστική.

γ) Η ζήτηση του προϊόντος είναι πλήρως ανελαστική και η προσφορά του προϊόντος είναι πλήρως ελαστική.

δ) Κανένα από τα πιο πάνω.

Σωστή απάντηση είναι η α. Ο βαθμός μετακύλισης ενός ειδικού φόρου εξαρτάται από το μέγεθος των ελαστικοτήτων ζήτησης και προσφοράς του προϊόντος που καλύπτει ο φόρος. Όσο μεγαλύτερη είναι η ελαστικότητα ζήτησης του προϊόντος τόσο μικρότερος ο βαθμός μετακύλισης του φόρου. Δηλαδή, όσο πιο ελαστική είναι η ζήτηση ενός προϊόντος τόσο ευκολότερα μπορούν οι καταναλωτές να μειώσουν τη ζήτηση για το συγκεκριμένο προϊόν και- συνεπώς- τόσο δυσκολότερο είναι για τους παραγωγούς να αυξήσουν την τιμή του προϊόντος και να μετακυλίσουν τον φόρο στους καταναλωτές.