Τα δεσμά της ενηλικίωσης

«Η Αλίκη στις πόλεις» του Βιμ Βέντερς και τέσσερις νέες ταινίες είναι ό,τι πρέπει για την κάψα του καλοκαιριού
Η ενηλικίωση και η επιθυμία να κάνεις καριέρα σκοτώνει την ελευθερία, τη φαντασία. Σε φέρνει πιο κοντά στην επιτυχία, άρα στο τέλος, στον θάνατο. Και ο Βιμ Βέντερς με την «Αλίκη στις πόλεις» («Αlice in the cities»)- ΄74 – καταφέρνει να κάνει μια απόλυτα μινιμαλιστική ταινία. Ένα φιλμ χωρίς ίχνος σεναρίου. Ένα φιλμ που αποθεώνει το ταξίδι για το ταξίδι, σαν το μόνο και υπέρτατο όραμα της ζωής.

«Η δίψα για περιπλάνηση είναι κάτι που υπάρχει στα γονίδιά μου. Οι άνθρωποι είναι νομάδες. Σιγά σιγά έμαθαν να εγκαθίστανται σε έναν τόπο. Την πρώτη φορά που ταξίδεψα μόνος, στα πέντε μου, ήμουν τόσο ενθουσιασμένος και γνώριζα από τότε, τουλάχιστον υποσυνείδητα, ότι αυτό θα ήταν η μοίρα μου: να γίνω ταξιδευτής. Αυτό είναι το βασικό επάγγελμά μου. Σε παλαιότερες εποχές θα γινόμουν συγγραφέας ταξιδιωτικών βιβλίων. Ή ίσως ζωγράφος τοπίων. Νιώθω τυχερός που γεννήθηκα την εποχή του σινεμά. Μια ταινία είναι το ιδανικό μέσο για έναν ταξιδιώτη», έχει πει ο ίδιος ο Βιμ Βέντερς. Και η ζωή του εκφράζει ακριβώς τα παραπάνω λόγια του, καθώς σπούδασε Ιατρική δύο χρόνια στη Βαυαρία, μετά Φιλοσοφία, κατόπιν έφθασε στο Παρίσι για να γίνει ζωγράφος, δούλεψε ως χαράκτης, αλλά τελικά αποφάσισε να γίνει σκηνοθέτης. Και άρχισε τα ταξίδια. Με όλες τις ταινίες του. Έτσι, που να καταφέρει να γίνει και πάλι μικρός. Και να συναντήσει τη μεγαλύτερη ελευθερία που μπορεί να γνωρίσει ο άνθρωπος σε όλες τις φάσεις της ζωής του. Να γίνει πάλι παιδί, μήπως και καταφέρει να απελευθερωθεί από τη σκλαβιά του πολιτισμού που οδηγεί στην τακτοποίηση του μυαλού, άρα στη μη ελευθερία.

Ήρωας της ταινίας είναι ο Φίλιπ, ένας δημοσιογράφος- ο σπουδαίος Ρούντιγκερ Φόγκλερ, μόνιμος συνεργάτης του Βέντερς- που κάθε άλλο παρά τυχαία κάνει αυτό το επάγγελμα, του οποίου το κύριο χαρακτηριστικό είναι ότι καταγράφει γεγονότα, ειδήσεις, ζωές, αλλά δεν τα ζει… Ο Φίλιπ, λοιπόν, βρίσκεται στην Αμερική για να κάνει ένα οδοιπορικό στη χώρα και να καταγράψει την εικόνα της. Έχει χάσει, όμως, την έμπνευσή του και αποφασίζει να γυρίσει στη Γερμανία, την πατρίδα του, αλλά στο αεροδρόμιο γνωρίζει μια μάνα με την κόρη της (Γιέλα Ροτλάντερ, από τις ωραιότερες παιδικές φατσούλες στο σινεμά). Η μάνα θα του ζητήσει να προσέχει τη δεκάχρονη κόρη της μέχρι να επιστρέψει, όμως δεν επιστρέφει ποτέ και αυτός μαζί με τη μικρή Αλίκη αρχίζουν να την αναζητούν γυρνώντας στη Γερμανία. Κι όσο την αναζητούν και δεν τη βρίσκουν τόσο απελευθερώνονται… Είναι προφανές ότι «Η Αλίκη στις πόλεις»έχει σημασία που η λέξη «πόλεις» είναι στον πληθυντικό- παραπέμπει στην «Αλίκη στη χώ ρα των θαυμάτων» του Λιούις Κάρολ. Και ο Βιμ Βέντερς, που ομολογεί ότι «έχω στα γονίδιά μου το ταξίδι», ξέρει ότι ο καλός ταξιδιώτης δεν είναι ποτέ βιαστικός, σαν τους σημερινούς τουρίστες που δεν έχουν καμία σχέση με τους εξερευνητές, όπως ο Κολόμβος, αλλά ταξιδεύουν για να πουλάνε μούρη μετά- ας όψεται η παγκοσμιοποίηση που κατάφερε, τι κρίμα, να καταργήσει το «άγνωστο», αυτή την υπέρτατη ηδονή του μυαλού.

Όλα έρχονται και παρέρχονται και «δεύτερη φορά δεν έχει». Αυτό το ξέρει ο καλός ταξιδιώτης που ποτέ του δεν βιάζεται, είναι πέρα από τον χρόνο- άσε που ξέρει ότι αυτός δεν υπάρχει κι είναι μόνο ανθρώπινο κατασκεύασμα για να μετράμε τους εαυτούς μας και τα έργα μας, μέχρι να φθάσουμε στον τάφο. Γι΄ αυτό και τα ταξίδια δεν είναι για να φθάνεις κάπου. Γιατί άμα «φθάσεις», τελειώνεις. Γι΄ αυτό ο καλός ταξιδιώτης πάντα βρίσκεται στον δρόμο- και αν όχι τα πόδια του, το μυαλό του σίγουρα. Και ο Βιμ Βέντερς είναι ο κατ΄ εξοχήν κινηματογραφιστής του ταξιδιού. Και ξέρει ότι ο ίδιος ο κινηματογράφος δεν είναι τίποτα άλλο- ή, μάλλον, πάνω από όλα- ένα ταξίδι σε κόσμους μακρινούς, ρεαλιστικούς, μαγικούς, αγωνιώδεις, τρόμου. Ένα ταξίδι σε έναν κόσμο χωρίς όρια. Το απόλυτο ταξίδι στην ελευθερία που έχει το μυαλό ενός παιδιού! Δεν είναι τυχαίο ότι εδώ, η Αλίκη της ταινίας είναι ουσιαστικά ο «στάλκερ», οδηγητής του ενήλικου δημοσιογράφου. Αυτή που θα τον πάει στη χώρα της ελευθερίας. Την «ανόητη» (χωρίς νόηση) ζωή που είναι το νόημα της ζωής, πέρα από «στόχους», «καριέρα», «επιδιώξεις». Γι΄ αυτό και «Η Αλίκη στις πόλεις» είναι η Αλίκη στη ζωή. Και μια από τις καλύτερες ταινίες του Βιμ Βέντερς.

«Η Αλίκη στις πόλεις»

Γ ια να έχει νόημα το ταξίδι, δεν πρέπει

να έχει σκοπό.

Σκοπός της ζωής είναι η ίδια η ζωή και το νόημά της το παίρνει από τον χωρίς αποσκευές μοναχικό ταξιδιώτη.

ΒΑΘΜΟΙ:10

(Η Αλίκη είναι σοφή, γιατί είναι παιδί)

Κάνω λάθη, άρα ζω

Η ζωή είναι γένους θηλυκού και γι΄ αυτό και οι γυναίκες θεωρούνται – ή είναι- πολύπλοκες. Και στο «Όταν με βρήκε» (Τhen she found me), όλα είναι ιδωμένα μέσα από τα γυναικεία μάτια: το σενάριο προέρχεται από το μυθιστόρημα της Έλινορ Λίπμαν, που επί δεκαετίες το είχε «αγκαζάρει» η Σιγκούρνι Γουίβερ, μέχρι η Έλεν Χαντ- μετά το Όσκαρ της στο «Καλύτερα δεν γίνεται»- να καταφέρει να πάρει τα δικαιώματά του και να βρει νέο νόημα στη ζωή της, καθώς επιχειρεί με αυτό την πρώτη σκηνοθεσία της και παίζει ένα διαφορετικό ρόλο.

Υποδύεται την Έιπριλ Έπνερ, μια 39χρονη δασκάλα στη Νέα Υόρκη που ποτέ της δεν έχει γνωρίσει την πραγματική μητέρα της, αν και είχε την τύχη να μεγαλώσει σε μια οικογένεια με όλη την αγάπη που χρειάζεται ένα παιδί. Τώρα, νιώθει την ανάγκη να γίνει η ίδια μητέρα, παντρεύεται έναν 35χρονο συνάδελφό της- Μάθιου Μπρόντερικ- αλλά λίαν συντόμως αυτός θα της ανακοινώσει ότι ο γάμος τους ήταν ένα λάθος, ενώ η θετή μητέρα της πεθαίνει και η ίδια νιώθει πολύ χάλια και χτυπημένη από τη μοίρα. Και να που εμφανίζεται στη ζωή της η αληθινή μητέρα της- Μπέτι Μίντλερ- ενώ γνωρίζει τον χωρισμένο πατέρα- Κόλιν Φερθ- ενός μαθητή της, που φαίνεται ότι η σχέση τους μπορεί να προχωρήσει, όμως ανακαλύπτει ότι είναι έγκυος από τον πρώην σύζυγό της! Τα πράγματα μπουρδουκλώνονται ακόμα πιο πολύ όταν θα χάσει το παιδί που περιμένει και η αληθινή της μάνα την απογοητεύει συνεχώς. Πάλι καλά που η ανάγκη της να κάνει παιδί την κάνει να είναι πιο διαλλακτική και να μάθει να συγχωρεί, έτσι που να βρει νόημα στη ζωή της.

«Γυναικεία αισθηματική κομεντί» με ισορροπίες και «ζυγισμένα» συναισθήματα για γυναικείο σινεφίλ κοινό, που έτσι κι αλλιώς αποτελεί την πλειονότητα στον παγκόσμιο κινηματογράφο, όπως και σε όλες τις μορφές της τέχνης.

«Όταν με βρήκε»

Η ζωή μπορεί να αλλάξει από ένα καρδιοχτύπι Όσο ζω, κάνω λάθη, άρα ζω…

ΒΑΘΜΟΙ: 4

(οι ανατροπές ποτέ δεν προβλέπονται)

Συνταγή α λα Μπελμοντό

«Αξιότιμοι κλέφτες»

Γ αλλική Ριβιέρα και ατέλειωτο μπλα μπλα, μέχρι που δεν ξέρεις ποιος κλέβει

ποιον.
Στα χνάρια των γαλλικών κοσμοπολίτικων αστυνομικών περιπετειών πολυτελείας της δεκαετίας του ΄70.

ΒΑΘΜΟΙ: 3

(σε DVD στη βεράντα)

Αντίγραφο των ταινιών του Ζαν Πολ Μπελμοντό στα τέλη της δεκαετίας του ΄60 και του ΄70 («Διαρρήκτες» γυρισμένη στη χώρα μας, «Τυχοδιώκτης του Ρίο» κ.ά.) είναι η γαλλική αστυνομική κωμωδία «Αξιότιμοι κλέφτες» (Cash). Το ατελείωτο όμως μπλα μπλα και το μπουρδουκλωμένο σενάριο που αναπτύσσεται πάνω, κάτω και πλαγίως, δεν αφήνει τον θεατή να το απολαύσει και να ξεχαστεί ταξιδεύοντας στη Γαλλική Ριβιέρα σε μια νυχτερινή θερινή και καυτή έξοδο… Και ας έχει για πρωταγωνιστές τον Ζαν Ρενό, τη «δική» μας Βαλέρια Γκολίνο και τον ωραίο Ζαν Ντουζαρντέν. Όλα αρχίζουν με έναν κομψό απατεώνα που θέλοντας να εκδικηθεί τον θάνατο του αδελφού και συνεργάτη του, αποφασίζει και σχεδιάζει να ληστέψει τον δολοφόνο του μ΄ ένα μεγάλο κόλπο στη Γαλλική Ριβιέρα: μια ληστεία αξίας 12.000.000 ευρώ. Εκεί όμως θα μπλεχτεί στα πόδια του ένας άλλος δεξιοτέχνης και μυθικός απατεώνας, αλλά και μια μυστική πράκτορας που παίζει σε πολλά ταμπλό, γέρνοντας τη μια στην πλευρά των απατεώνων και την άλλη στην πλευρά των μπάτσων. Και σαν να μην έφθανε η αλλαγή ρόλων, έχουμε κι ένα συνεχές μπλα μπλα, που αν μη τι άλλο δεν ταιριάζει σε απατεώνες. Όσο για τη σκηνοθεσία του Έρικ Μπεσνάρντ, διαθέτει το απαραίτητο κοσμοπολίτικο στυλ που απαιτούν ανάλογες παραγωγές, αλλά χάνεται και αυτή από τη σεναριακή πολυλογία.


Το κτήνος που κρύβουμε μέσα μας

Η καθημερινότητα και μόνο αρκεί πολλές φορές για να βγάλει το κτήνος που κρύβεται μέσα μας, σκέψου τι μπορεί να γίνει σε ένα πόλεμο… Ακριβώς αυτό παρακολουθούμε και στο πρώτο φιλμ του Μαρκ Λούντεν «Το σημάδι του Κάιν» (Μark of Cain), που είναι και το καλύτερο από τα νέα φιλμ της εβδομάδας. Με στυλ τηλεοπτικού ρεπορτάζ και ανταπόκρι- σης αρχίζει η ταινία, παρακολουθώντας τις περιπέτειες μια βρετανικής στρατιωτικής μονάδας κατά τη διάρκεια της κατοχής του Ιράκ, μετά την πτώση του Σαντάμ, και επικεντρώνεται σε δύο νεαρούς φαντάρους που βιώνουν για πρώτη φορά τον πόλεμο. Όταν όμως ο αρχηγός τους σκοτώνεται, το ηθικό της ομάδας καταρρακώνεται, το κύρος του κατακτητήειρηνευτή εξανεμίζεται και οι στρατιώτες υπακούοντας σε διαταγές ανωτέρων προχωρούν σε μια σειρά από πράξεις εξαθλίωσης και κακοποίησης των αιχμαλώτων, θέλοντας έτσι να αναπτερώσουν το ηθικό τους, τον ανδρισμό τους και τον… πολιτισμό τους κατά των υπανάπτυκτων και βαρβάρων ιθαγενών… Αναγορεύουν σε «τρομοκράτες» όποιους συλλαμβάνουν και το παιχνίδι αρχίζει, με τους βασανισμούς να καταγράφονται σε κινητά, φωτογραφικές και βίντεο τσέπης. Μα όταν γυρίζουν στην πατρίδα με τιμές και δόξα, ένα από αυτά πέφτει σε λάθος χέρια και όλα αποκαλύπτονται.

Πρώτον, μπράβο στον σκηνοθέτη που δεν περιορίζεται σε μια απλή καταγραφή αυτού του περιστατικού το οποίο συνέβη στην πραγματικότητα και πήρε μεγάλη δημοσιότητα. Η σκηνοθεσία του διακρίνεται για την κινηματογραφική ματιά της και την ευαισθησία. Και, κυρίως, ιδεολογικά προχωράει σε βάθος, πέρα από το επιγραμματικό, τηλεοπτικό ρεπορτάζ. Και τι μας αποκαλύπτει; Ο πολιτισμός, δυστυχώς, δεν ημερεύει και δεν εξαλείφει το κτήνος που κουβαλάει μέσα της η ανθρώπινη φύση. Αρκεί ένας πόλεμος για να το ξυπνήσει και να το κάνει να κατασπαράξει τα πάντα γύρω του. Αλλά ποιος πόλεμος; Όχι, πάντως, αυτός για την υπεράσπιση και την ελευθερία της πατρίδας σου- όχι πως και εκεί δεν εμφανίζονται τέτοια φαινόμενα. Ο κατακτητικός πόλεμος, οι επεμβάσεις- όσο και αν αυτές βαφτίζονται «ειρηνευτικές» και «για την αποκατάσταση της δημοκρατίας»- είναι συνήθως αυτός που βγάζει το κτήνος το οποίο κρύβουμε όλοι μας μέσα μας. Αγγλικό σινεμά σε καλές στιγμές, με ερμηνείες τέλειες από τους νεαρούς: Μακ Νούλτι, Γκέραρντ Κιρνς, Λέο Γκρέγκορι, Σον Ντούλεϊ.

«Το σημάδι του Κάιν»

Το θηρίο που κρύβουμε μέσα μας Άνθρωπος: ικανός για το καλύτερο και το χειρότερο Μόνο ο άνθρωπος σκοτώνει και το απολαμβάνει

ΒΑΘΜΟΙ:7

(Έτσι είμαστε…)

Μια ιστορική ληστεία

Π εριπέτεια με ληστεία και καταδίωξη είναι «Το μεγάλο κόλπο» (Τhe bank job) του βετεράνου Ρότζερ Ντόναλντσον («Η ανταρσία του Μπάουντι», «Κοκτέιλ», «Ο θάνατος σταμάτησε στην έρημο» και άλλες με καλύτερη όλων το «Αδιέξοδο»). Εδώ, μεταφερόμαστε στο 1971 και παρακολουθούμε μία από τις μεγαλύτερες ληστείες στην ιστορία της Αγγλίας. Ένα γεγονός ωστόσο που απασχόλησε για λίγες μόνο μέρες τον Τύπο και μετά αποσιωπήθηκε σαν να μη συνέβη ποτέ. Και στο φιλμ- με πρωταγωνιστές τους Τζέισον Στάθαμ, Σαφρον Μπάροουζ- τα εγκλήματα, η διαφθορά και τα σεξουαλικά σκάνδαλα διαδέχονται το ένα το άλλο, για να αποδειχτεί τελικά ότι αυτά είναι άμεσα συνδεδεμένα με τη βασιλική οικογένεια. Έτσι, που οι πιο αθώοι πολίτες σε αυτήν τη ληστεία να είναι οι… ληστές.

Έχει πολλά χρόνια να κάνει ταινία της προκοπής ο Ρότζερ Ντόναλτσον και η αλήθεια είναι ότι κι εδώ δεν καταφέρνει να κάνει κάτι ξεχωριστό.

«Το μεγάλο κόλπο»

Το ψάρι βρωμάει από το κεφάλι Ληστεία και μετά ένοχη σιωπή

ΒΑΘΜΟΙ: 3

(για να σκοτώνεις την ώρα σου)