Συνέντευξη

«Μπορείτε να φανταστείτε μαύρο πρωθυπουργό στην Ελλάδα;»

Οι πόλεμοι αποδείχθηκαν άχρηστοι, λέει στα «ΝΕΑ» ο Αμερικανός συνθέτης Φίλιπ Γκλας που βλέπει τις φυλετικές διαφορές ως το μεγαλύτερο πρόβλημα της εποχής μας
Όταν ρωτάμε τον Φίλιπ Γκλας πώς οραματίζεται τη μουσική των επόμενων δεκαετιών και αν μπορεί να δει τι θα συμβεί ακόμη και στον 22ο αιώνα, στέκεται για λίγο σκεφτικός. Μετά λέει πως «εξαρτάται από το τι είδους τεχνολογία θα αναπτυχθεί».

Ξαφνικά, μου πιάνει το χέρι λίγο πάνω από τον καρπό και το «κλειδώνει» με τον αντίχειρα. «Όλα είναι τεχνολογία», υποστηρίζει. «Κι αυτό ακόμα», δείχνοντας το χέρι του. «Η ανάπτυξη του αντίχειρα στο ανθρώπινο είδος, είναι κι αυτή τεχνολογία. Τι να πεις; Όταν βλέπεις το πιάνο στο οποίο έπαιζε ο Σοπέν, τρελαίνεσαι. Μπορεί ο Σοπέν να έπαιζε αυτά που έπαιζε σε ένα τόσο μικρό πιάνο; Και τι θα έπαιζε αν είχε στη διάθεσή του τα υπερσύγχρονα σημερινά μουσικά όργανα; Συμβαίνουν παράξενα πράγματα στη ζωή. Η τεχνολογία μπορεί να φτιάχνεται στην αρχή για το Διάστημα, αλλά μετά περνάει στην ιατρική, περνάει και στην τέχνη. Μουσικά η περίοδος αυτή έχει ενδιαφέρον. Νομίζω ότι η μεγάλη αλλαγή που θα επέλθει θα είναι στη σχέση ακροατηρίου και καλλιτεχνών. Θα είναι διαδραστική η σχέση τους, δηλαδή θα συμμετέχει και το ακροατήριο με έναν τρόπο. Γίνονται διάφορα πειράματα. Πρέπει, βέβαια, να ξέρετε ότι όταν κάτι το συζητάμε εμείς εδώ ως πιθανότητα, υπάρχει κάποιος, κάπου, που το έχει ήδη κάνει. Και είναι και τριάντα χρόνια νεώτερος!» Παρά τα εβδομήντα του χρόνια, πάντως, ο Φίλιπ Γκλας είναι ακούραστος. Κάνει περιοδεία στην Ευρώπη τώρα, τη διέκοψε μάλιστα για δύο ημέρες προκειμένου να κάνει ένα ταξίδι-αστραπή στην Ελλάδα, ξανάφυγε και θα επιστρέψει για τις συναυλίες του στο Θέατρο Μπάντμιντον από τις 8 Ιουλίου.

ΙΝFΟ

Σ το Θέατρο Μπάντμιντον, 8-1 2 Ιουλίου. Εισιτήρια: 20-85 ευρώ. Προπώληση: www.ticketnet.gr, τηλ. 21 0-8840.600.

Υπάρχει κάτι που θα θέλατε να κάνετε στη μουσική και δεν το έχετε ήδη κάνει;

Πέφτει πάλι σε περισυλλογή. «Ελπίζω ναι», λέει τελικά γελώντας. «Ο Ρέμπραντ και ο Μανέ τάραξαν τα νερά σε προχωρημένη ηλικία», προσθέτει. «Μπορεί να συμβεί αυτό και στη μουσική. Ήδη είμαι ευτυχής που συμμετέχω στη μουσική του 21ου αιώνα. Το ήθελα από νέος, αυτό. Επιπλέον δεν νιώθω ότι έφτασα στο τέλος. Άλλωστε, η φαντασία δεν στερεύει ποτέ».

Γ εννήθηκε στη Βαλτιμόρη- «που ήταν μάλλον μικρή για να έχει κανείς μουσικά όνειρα». Στα είκοσί του πήγε στη Νέα Υόρκη. Ταξίδεψε παντού. Αρχικά στην Ευρώπη αλλά και στη Βόρεια Αφρική, την Ινδία. Μυήθηκε σε άλλες μουσικές φόρμες, επηρεάστηκε από τον σιταρίστα Ραβί Σανκάρ, ξέφυγε από τη δυτική μουσική παιδεία.

Του επισημαίνω ότι εφάρμοσε την καλή πλευρά της παγκοσμιοποίησης πριν να αρχίσουμε να συζητάμε πολιτικά γι΄ αυτήν. «Συνήθως αποφεύγω να μιλάω για πολιτική. Είπατε, βέβαια, αυτή τη φοβερή λέξη: “παγκοσμιοποίηση”. Πράγματι, έχω παίξει με μουσικούς όλων των εθνικοτήτων, ακόμη και με Κινέζους. Έπρεπε να βρω ένα πεδίο συνεννόησης για να μπορέσουμε να δουλέψουμε μαζί. Ξέρετε, είναι ανώφελο να αντιστέκεσαι στην αλλαγή. Όσο και αν η αλλαγή είναι δύσκολη. Την πρώτη φορά που ήρθα στην Ευρώπη, ταξίδεψα με καράβι. Τη δεύτερη με αεροπλάνο. Αυτό είναι μια αλλαγή. Μπορεί να προκαλέσει ακόμη και ψυχολογικά προβλήματα σε κάποιους. Πιστεύω, λ.χ., ότι οι παλιοί δεν υπέφεραν από στρες. Γιατί δεν γίνονταν αλλαγές στη ζωή τους. Στην ουσία όμως, εγώ προσωπικά δεν έκανα ποτέ τίποτα για να αλλάξω τους άλλους. Το έκανα για να αλλάξω εγώ! Αν συνέβαλα στο να αλλάξουν κι άλλοι, αυτό έγινε τυχαία», εξηγεί.


«Οι πόλεμοι έχουν αποτύχει οικτρά»

«Ο καλλιτέχνης επιτελεί το κοινωνικό του έργο μέσα από την τέχνη του» λέει ο Φίλιπ Γκλας. «Εκεί εκφράζει τις ιδέες της αλλαγής. Πριν από 30-40 χρόνια η τέχνη μιλούσε για την αποφυγή της βίας. Τη μη βία. Σήμερα όλοι αναγνωρίζουν, ακόμη και οι στρατιωτικοί, ότι οι πόλεμοι έχουν αποτύχει οικτρά να λύσουν προβλήματα».

Η υποψηφιότητα Ομπάμα είναι μία πτυχή των μεγάλων αλλαγών στις μέρες μας;

«Αναμφισβήτητα. Βέβαια το ερώτημα θα πρέπει να διατυπωθεί διαφορετικά: Αντέχουν οι ΗΠΑ να εκλέξουν μαύρο πρόεδρο; Το ερώτημα δεν είναι ρητορικό. Σκεφτείτε το κι αλλιώς. Θα μπορούσατε, τηρουμένων των αναλογιών, να φανταστείτε μαύρο πρωθυπουργό στην Ελλάδα;».

Πάντως, επισημαίνει πως «είναι πολύ ενδιαφέρουσες αυτές οι εκλογές. Πιο ενδιαφέρουσες από το αν υποψήφια των δημοκρατικών ήταν η Χίλαρι γιατί, γυναίκες προέδρους, έχουμε ήδη δει σε πολλές χώρες. Κατά τη γνώμη μου, το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι ΗΠΑ, ίσως και άλλες χώρες, είναι το φυλετικό».


«Ερωτεύτηκα την ποίηση του Κοέν»

Η συναυλία-παράσταση του Φίλιπ Γκλας στο Θέατρο Μπάντμιντον (95 λεπτά χωρίς διάλειμμα) έχει τίτλο «Βook of Longing», «Βιβλίο του Πόθου» όπως μεταφράστηκε στα ελληνικά. Ο Γκλας μελοποίησε ποίηση του τραγουδοποιού Λέοναρντ Κοέν από την ομώνυμη συλλογή του με 167 ποιήματα και 40 σκίτσα (στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Ιανός). Οι δύο τους άρχισαν τις συζητήσεις για το ενδεχόμενο ενός τέτοιου έργου πριν από οκτώ χρόνια στο Λος Άντζελες, όταν ακόμη τα ποιήματα ήταν ανέκδοτα. Ενδιάμεσα ο Λέοναρντ Κοέν αποσύρθηκε σε βουδιστικό μοναστήρι, όμως η δουλειά εν τέλει ολοκληρώθηκε. «Δύο πράγματα με τράβηξαν», λέει ο Φίλιπ Γκλας. «Το πρώτο είναι η οικουμενικότητα της θεματολογίας τους. Το δεύτερο η σαφήνεια και η απλότητά τους, που μόνο ένας αληθινός ποιητής θα μπορούσε να δώσει. Ερωτεύτηκα την ποίησή του».

«Στη συνεργασία του ο Λέοναρντ ήταν ανοιχτός και εξαιρετικά μετριόφρων. Έλεγε ναι σε όλα. Με έκανε να νιώσω άνετα, κάτι που πραγματικά το χρειαζόμουν για να καταφέρω να συνθέσω το έργο. Μόνο σε μια περίπτωση αντέδρασε αρνητικά: όταν τον έβαλα να ακούσει τη μελοποίηση ενός ποιήματός του. “Τι συνέβη στο ποίημα;”, είπε. Πράγματι, είχα ξεχάσει δύο στίχους που ήταν γραμμένοι στο επόμενο φύλλο. Το λάθος διορθώθηκε, βέβαια. Σε άλλη περίπτωση του είπα ότι δεν ακολουθώ το φύλλο του ποιήματος και συμφώνησε. Με δύο μεγάλους ποιητές έχω συνεργαστεί στη ζωή μου, τον Άλεν Γκίνσμπεργκ και τον Λέοναρντ Κοέν. Ποιητές με διαφορετικούς προσανατολισμούς. Δεν διακρίνω όμως ουσιαστική διαφορά στο ερωτικό στοιχείο που διαπνέει τα ποιήματά τους».