Εις τον αφρό της θάλασσας

Πέφτουν οι νέες ταινίες σαν χαλάζι μέσα στον καύσωνα, αλλά η Μέριλ Στριπ ως «Μamma mia» δεν τις λογαριάζει- μόνο τον Χίτσκοκ φοβάται- και διαφημίζει το Αιγαίο
Είναι ο απόλυτος χαμαιλέων, η ηθοποιός που μπορεί και μεταλλάσσεται ανά πάσα στιγμή και δεν υπάρχει χαρακτήρας και ρόλος τον οποίο να μην μπορεί να ερμηνεύσει μοναδικά. Πρόκειται για τη Μέριλ Στριπ που παρόμοια ηθοποιό δεν έχει βγάλει το Χόλιγουντ τα τελευταία 40 χρόνια- δύο Όσκαρ και αμέτρητες υποψηφιότητες- κι εδώ όχι μόνο χορεύει αλλά και τραγουδάει- όπως και στην «Εκλογή της Σόφι»- η ίδια. Και μάλιστα με άποψη, έτσι που η ιδεολογία του κιτς να αποκτά το νόημα της ίδιας της ζωής!

Δεν θα είναι καθόλου παράξενο δε, αν η Μέριλ Στριπ θα πάρει, άλλη μία φορά, υποψηφιότητα για Όσκαρ με αυτό τον ρόλο…

Η Μέριλ Στριπ είναι πάνω από εποχές, μόδες και… ιδεολογίες και στο μιούζικαλ «Μamma mia» καταφέρνει να νικήσει το κιτς, την αφέλεια και το μπανάλ και να δώσει μέσα από το ροζ φεμινιστικά μηνύματα που ούτε τα πιο ακραία κινήματα δεν ενστερνίζονται: η γυναίκα γεννάει, ο άντρας… βοηθάει. Κι όλα αυτά μέσα στο πάμφωτο Αιγαίο που απελευθερώνει και αποτελεί την καλύτερη τουριστική διαφήμιση της χώρας μας από εποχής «Ζορμπά».

Ας ξεκινήσουμε: Η Φιλίντα Λόιντ, σκηνοθέτρια, και η Κάθριν Τζόνσον, συγγραφέας- σεναριογράφος, μετέφεραν στο σινεμά- αγγλική παραγωγή- το θεατρικό μιούζικαλθρύλος «Μamma mia», το οποίος έχουν δει 30.000.000 θεατές σε όλο τον κόσμο- συν τους 15.000 της Αθήνας. Τι εστί «Μamma mia»; Η αποθέωση του κιτς με επιθετικές διαθέσεις στη συντήρηση, με κύριο όπλο τη μουσική και τα τραγούδια των Αbba που ολόκληρες δεκαετίες αποθέωναν τη ροζ ιδεολογία σκάβοντάς της τον… λάκκο.

Με φόντο ένα ελληνικό νησί- στη Σκόπελο και τη Σκιάθο έγιναν τα γυρίσματα και μετά την Κεφαλονιά ετοιμάζονται να θησαυρίσουν από αυτήν την παγκόσμια διαφήμιση -, παρακολουθούμε την ιστορία μιας

«Μamma mia»

Πάρε τη ζωή σου στα χέρια σου. Μη λες «ναι» στις συμβάσεις. Αποθέωση του… κιτς γυναικείου απελευθερωτικού κινήματος!

ΒΑΘΜΟΙ: 7

(για όλες τις εποχές του χρόνου)

μητέρας και της κόρης της, αλλά και την πορεία μιας ολόκληρης ζωήςτης δικής τους, μα και των ρευμάτων του χιπισμού, της ροκ και της ποπ, της σεξουαλικής απελευθέρωσης και της σιωπής- υποταγής, πάλι, της γυναίκας… Την παραμονή, λοιπόν, του γάμου της, η Σόφι- Αμάντα Σέιφερντ-, η οποία μαζί με την Αγγλίδα μάνα της Ντόνα- Μέριλ Στριπ- μένει σε νησί του Αιγαίου, αποφασίζει να μάθει με οποιονδήποτε τρόπο ποιος είναι ο πατέρας της για να βρει επιτέλους την αλήθεια για την ταυτότητά της. Αφορμή γι΄ αυτό θα αποτελέσει το ημερολόγιο που κρατούσε η μητέρα της όταν ήταν νέα, το οποίο πέφτει στα χέρια της και μέσα απ΄ αυτό φαίνεται ότι την εποχή λίγο προτού γεννηθεί η μάνα της τα είχε με τρεις άντρες, που εκ των πραγμάτων είναι και οι πιθανοί μπαμπάδες της. Έτσι, τρεις άγνωστοι μεταξύ τους άντρες – Πιρς Μπροσναν, Κόλιν Φερθ, Στέλαν Σκάρσγκαρντ- φτάνουν στο ειδυλλιακό ελληνικό νησί, καλεσμένοι στον γάμο και το ερωτικό παρελθόν τής μητέρας της νύφης αναβιώνει… Ποιος θα συνοδεύσει τελικά τη Σόφι στην εκκλησία; Κι όμως, δεν τελειώνει εδώ το παραμύθι. Ο θεατής θα ζήσει μια «ανατροπή» με ηθικό δίδαγμα: κάνε στη ζωή σου αυτό που θες, μη λες «ναι» στα τετριμμένα κοινωνικά σύμβολα!

Πώς γίνεται ένα απόλυτα ροζ και κιτς μιούζικαλ να μοιάζει ως… απελευθερωτικό κίνημα; Η Αγγλίδα ηρωίδα του- Ντόνα- Μέριλ Στριπ- έχει αρνηθεί τον καταναλωτισμό, γέννησε την κόρη της και ζει στο Αιγαίο – όλο το Αιγαίο είναι σπαρμένο με γυναίκες τέτοιου… είδους. Είναι αφέντρα του εαυτού της και του βίου της. Κάνει το κέφι της χωρίς να λογαριάζει το κουτσομπολιό. Και πάνω απ΄ όλα, και ως συνέχεια, την ακολουθεί και η κόρη της!

Αισθητικά- ιδεολογικά, τώρα: το κινηματογραφικό «Μamma mia» είναι ένα λαϊκό μιούζικαλ πέρα από τον χρόνο, αλλά με χώρο σαφώς διαγραμμένο: το γαλάζιο και σαγηνευτικό Αιγαίο που παίρνει τη μορφή μιας παγκοσμιοποιημένης απελευθέρωσης των αισθημάτων των ηρώωναπό κοντά και όλες οι ντόπιες που πετάνε την… σκούφια τους και χορεύουν. Και για να μην ξεχνάμε την κιτς καταγωγή του θεατρικού «Μamma mia»- πουλάει κι αυτό πολύ…-, υπάρχει και το ένθετο φινάλε με όλο τον θίασο επί σκηνής αρματωμένο… πούπουλα και φτερά! Η καλύτερη θερινή έξοδος.


Ανόητες συνήθειες

Το έχει η εβδομάδα φαίνεται να βγαίνουν ωραίες διαφημιστικές ταινίες για σοβαρά θέματα τα οποία, αν μη τι άλλο, «δένουν» με τη χορτάτη εποχή μας… Όπως οι «Κακές συνήθειες» (Βad Ηabits), του Σιμόν Μπρος από τη Λατινική Αμερική που έχει διαπρέψει στη διαφήμιση. «Να φας όλο το φαγητό σου, αλλιώς…» απειλεί η μαμά το κοριτσάκι της. Η μικρή τρώει ό,τι βρει μπροστά της για να αποφύγει την τιμωρία, αλλά η νευρική ανορεξία γίνεται εμμονή σε όλους τους ήρωες που εκπροσωπούν τη χορτάτη Δύση… Και σε όλη τη διάρκεια της ταινίας θαρρείς και έχουν το δάχτυλο στον οισοφάγο και προκαλούν διαρκώς εμετό που, ούτε αυτόν, δεν μπορούν να… απολαύσουν. Το τεράστιο θέμα των γερασμένων μυαλών και των χορτάτων στομαχιών της Δύσης πιάνει αυτό το φιλμ, αλλά με τόσο αρρωστημένη διαφημιστική ικανότητα που σε κάνει να εκνευρίζεσαι καθώς βλέπεις ένα βιντεοκλίπ σχετικά με τη νευρική ανορεξία.

ΒΑΘΜΟΙ: 3

(χορτάτα ρομπότ)

«Γυναίκα στους αμμόλοφους». Ο σισύφειος αγώνας για ζωή κυριαρχεί στη «Γυναίκα στους αμμόλοφους» (Woman in the dunes)΄64, ειδικό βραβείο στο Φεστιβάλ των Καννών – κι εμείς γνωρίζουμε για πρώτη φορά τον Ιάπωνα σκηνοθέτη Χιρόσι Τεσιγκαχάρα(1927- 2001). Έναν δημιουργό 16 ταινιών που έπαιξε ηγετικό ρόλο σε πρωτοποριακές δραστηριότητες όλων των πεδίων της τέχνης στη χώρα του, καθώς ήταν και ζωγράφος.

Εδώ, ήρωας της ταινίας είναι ένας ερασιτέχνης εντομολόγος που αφήνει το Τόκιο, για να μελετήσει ένα αταξινόμητο είδος σκαθαριού που ζει σε μια μακρινή, αχανή έρημο. Όταν χάνει το λεωφορείο για να γυρίσει στον πολιτισμό, περνάει τη νύχτα στο σπίτι μιας νεαρής χήρας που ζει σε μια καλύβα στον πυθμένα ενός αμμολόφου. Και, φυσικά, αρχίζει η μάχη των δύο φύλων…

Σουρεαλισμός, παραλογισμός, μοντέρνα κινηματογράφηση- μέχρι σήμερα- και σημειολογία α λα νουβέλ βαγκ. Από το ομότιτλο λογοτεχνικό έργο του Κόμπο Άμπε. Για πολύ σινεφίλ.

ΒΑΘΜΟΙ: 5

(αντέχει 44 χρόνια)

«Ο κυρίαρχος». Το κινεζικό σινεμά όλο και πιο πολύ γίνεται μαϊμού του Χόλιγουντ.

Κι εδώ έχουμε ένα ψηφιακό αντίγραφο «πολεμικής ταινίας εποχής» με τον τίτλο «Ο κυρίαρχος» (Τhe Warlords) του Πίτερ Τσαν, που θέλουν να μας την πλασάρουν σαν τη «μεγαλύτερη παραγωγή του κινεζικού κινηματογράφου» και λένε ότι κόστισε 40 εκατ. δολάρια- αν αυτό είναι αλήθεια, κρίμα, τόσα πεταμένα εκατομμύρια! Μεταφερόμαστε στο 1870 και δεκαετής εμφύλιος πόλεμος έχει ερημώσει όλη την Κίνα. Ο θεατής όμως δεν ξέρει ποιοι και γιατί είναι οι καλοί και οι κακοί και το σενάριο προσπαθεί- μάταιανα επικεντρωθεί σε τρία ορκισμένα αδέλφια που αναγκάζονται να στραφούν εναντίον ο ένας στον άλλον, για να βοηθήσουν τον δυτικό θεατή… Η πλήρης σύγχυση.

ΒΑΘΜΟΙ: 0

(η απόλυτη αδιαφορία)

Εφιάλτης στο χειρουργείο

Το χειρουργείο είναι από μόνο του ένας εφιάλτης, δεν χρειαζόταν να έρθει ο «Σιωπηλός εφιάλτης» (Αwake) να μας τον δείξει… Όλα στην πρώτη ταινία του Τζόμπι Χάρολντ, στον οποίο ανήκει και το σενάριο, αρχίζουν με έναν ωραίο νεαρό (Χέιντεν Κρίστενσεν) που τα έχει όλα- ομορφιά, πλούτη, ωραία φιλενάδα- αλλά και αδύνατη καρδιά. Χρειάζεται άμεσα μεταμόσχευση καρδιάς, αλλά προτού προχωρήσει σε αυτήν, παίρνει το θάρρος και αποκαλύπτει στη δεσποτική μαμά τουτην υποδύεται η πάλαι ποτέ ωραία Λένα Όλιν – ότι είναι ερωτευμένος με την οικιακή βοηθό τους, την οποία μάλιστα παντρεύεται κόντρα στην απόφασή της και προχωρεί μαζί της στην εγχείρηση καρδιάς παρά τις αντιρρήσεις της μαμάς, η οποία δεν έχει εμπιστοσύνη στον γιατρό που επέλεξε και του προτείνει άλλον… Κι ενώ αρχίζει η επέμβαση, κατανοούμε ότι ο ασθενής πάσχει από «αναισθητική επίγνωση», όπως λέγεται ιατρικά αυτό το φαινόμενο- ακούει

«Σιωπηλός εφιάλτης»

Όλη η ζωή στον πάγκο του… χασάπη Άλλο σασπένς, άλλο… χειρουργείο

ΒΑΘΜΟΙ: 3

(για τα ίχνη «υποψίας» α λα Χίτσκοκ)

και καταλαβαίνει τι λένε και τι κάνουν οι γιατροί από πάνω του, αλλά δεν μπορεί να αντιδράσει! Κι από ΄δώ αρχίζουν το σασπένς και οι θριλερικές εκρήξεις. Αλλά αντί ο σκηνοθέτης να εκμεταλλευτεί αυτή τη μοναδική σεναριακή ιδέα που προσφέρεται από μόνη της για να σε κοψοχωλιάσει, προσπαθεί να βγάλει το σασπένς στρέφοντας την κάμερα πάνω από τον πάγκο του… χασάπη- το χειρουργείο- καταγράφοντας το άνοιγμα του στέρνου, την εισβολή στα σωθικά και τα σπλάγχνα του χειρουργημένου που από μόνα τους είναι αποκρουστικά και τρομακτικά. Κρίμα, θα μπορούσε να είχαμε ένα αλλιώτικο θρίλερ.
Ηδονοβλεψίας της ζωής

Τι να πρωτοπείς για τον «Σιωπηλό μάρτυρα» («Rear Window»), του Άλφρεντ Χίτσκοκ, του μετρ του σασπένς και της ανθρώπινης μεγαλειώδους μικρότητας; Ταινία (΄54) για την οποία έχουν γραφτεί δεκάδες βιβλία και, σίγουρα, είναι από τα καλύτερα φιλμ αγωνίας στην ιστορία του κινηματογράφου, αλλά και στην ιστορία της ψυχανάλυσης!

Ήρωάς της ταινίας είναι ένας ριψοκίνδυνος φωτορεπόρτερ- Τζέιμς Στιούαρτ- που βρίσκεται ακινητοποιημένος στο διαμέρισμά του με το πόδι στον γύψο και σκοτώνει την ώρα του κοιτάζοντας με τα κιάλια και τον φακό του την κίνηση στα απέναντι διαμερίσματα, στα «πίσω παράθυρα, τα εσωτερικά», όπως είναι και ο αγγλικός τίτλος της ταινίας. Μέχρι που «πέφτει» πάνω σε ένα έγκλημα και ως δαιμόνιος φωτορεπόρτερ θα παροτρύνει τη μανεκέν φίλη τουΓκρέις Κέλι- να το εξιχνιάσουν. Ως γνωστόν, η ζωή είναι μια σκηνή. Και όλοι μας υποδυόμαστε ρόλους, πολλούς ρόλους, όχι έναν- κι από ΄δώ περνάμε στη… σχιζοφρένεια.

Τίποτα δεν είναι τυχαίο και μόνο ρεαλιστικό στις ταινίες του Χίτσκοκ, όλοι οι ήρωες και όλα τα συμβάντα υπακούουν σε μια ψυχαναλυτική «λογική», την ανθρώπινη, που είναι απύθμενη. Εδώ, το επάγγελμα του ήρωα είναι φωτορεπόρτερ. Καταγράφει, δηλαδή, τα γεγονότα της ζωής, τα απο-θανατίζει, τα νεκρώνει στον φακό του. Είναι, σημειολογικά, ένας ηδονοβλεψίας της ζωής που τρέχει στους δρόμους, στα σπίτια, πίσω από τα παράθυρα- και, κυρίως, πίσω από τα εσωτερικά παράθυρα- που επιτρέπουν στον άνθρωπο να… βγάλει τα μάτια τού άλλου χωρίς να τον πάρουν χαμπάρι, χωρίς μάρτυρες και για την ευχαρίστησή του, αφού κανένα άλλο ζώο δεν νιώθει το αίσθημα της απόλαυσης όταν σκοτώνει! Μόνο που εδώ ο μάρτυρας είναι μεν ακινητοποιημένος

«Σιωπηλός μάρτυρας»

Η ζωή γεννιέται και πεθαίνει, ο κινηματογράφος είναι η μόνη αθανασία!
Κινηματογράφος: η αποθέωση της ηδονοβλεψίας

ΒΑΘΜΟΙ: ΔΕΝ ΧΩΡΑΕΙ ΠΟΥΘΕΝΑ, ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΟΜΟΙΟ ΤΟΥ

και σιωπηλός, αλλά δεν έχει καμία διάθεση να μείνει και μουγκός. Κι αυτό λόγω επαγγέλματος και «φύσης». Δεν είναι τυχαίο ότι στα φιλμ του Χίτσκοκ οι ήρωες δεν βασανίζονται από τύψεις και ενοχές, είναι «μοντέλα» ή «μαριονέτες». Κι εδώ δεν είναι τυχαίο ότι η φίλη τού φωτορεπόρτερ ήρωα είναι μανεκέν, αντικείμενο φωτογράφησης και πόθου, που ο φωτογράφος δεν το αγγίζει καθόλου σε όλη την ταινία γιατί η «φύση» του δεν είναι να αγγίζει, να ζει, αλλά να καταγράφει ως ηδονοβλεψίας τα γεγονότα της ζωής!

Ο «Σιωπηλός μάρτυρας» δεν είναι απλώς ένα καλό φιλμ. Είναι ο ίδιος ο κινηματογράφος, η κατ΄ εξοχήν ηδονοβλεπτική τέχνη που κοιτάζει τη ζωή μέσα από την κλειδαρότρυπα- το βιζέρ της μηχανής. Ο κινηματογράφος μεταλλάσσει το βίτσιο της ηδονοβλεψίας σε τέχνη. Μια τέχνη που 100% στηρίζεται στα μάτια, η πρωταρχική από τις πέντε αισθήσεις!


Δολοφονικές σκέψεις

Ανατριχιαστικά σωστή η ατάκα «πώς σταματάς τον δολοφόνο που είναι μέσα στο κεφάλι σου;» της ταινίας «Παράλληλα μυαλά» (Like Μinds) του Γκρέγκορι Τζ. Ριντ, ο οποίος καταφέρνει να κάνει ένα ατμοσφαιρικό ψυχολογικό θρίλερ τρόμου με ανεξέλεγκτες τάσεις επιδειξιμανίας.

Ήρωάς της ένας 17χρονος που κατηγορείται για τον φόνο του συμμαθητή και συγκατοίκου του, ενός αινιγματικού αγοριού με διαστροφική συμπεριφορά και εμμονή με τους Ναΐτες ιππότες- τα δυο αγόρια συνήθιζαν να παίζουν ψυχολογικά παιχνίδια προσπαθώντας να ελέγξουν ο ένας το μυαλό του άλλου, ώσπου έγινε το κακό. Ένας ντετέκτιβ με μία ψυχολόγο αναλαμβάνουν την υπόθεση… Όλα δουλεύουν ρολόι, όλα είναι δήθεν…

ΒΑΘΜΟΙ: 3

(μυαλά που δεν ξέρουν τι θέλουν)