Εξαφάνιση, σπουδαία εμφάνιση!

Θεέ και Κύριε! Όπως πάμε, μας βλέπω με είκοσι πρεμιέρες την εβδομάδα. Ελλάδα, το απόλυτο παράδοξο στην παγκόσμια κοινωνία.
Με τις περισσότερες αθλητικές εφημερίδες, τα περισσότερα κανάλια, τη μεγαλύτερη μικροϊδιοκτησία και την αχόρταγη οικοπεδοφαγία. Όπως χώρα φτωχή πλουσίων κατοίκων, έτσι και με το σινεμά. Φτωχές και άδειες αίθουσες άφθονων αδιάφορων, κακών ταινιών!

Με το τηλεκοντρόλ ανά χείρας ένα το συμπέρασμα χωρίς την παραμικρή αμφιβολία. Εννιά ταινίες, δηλαδή οι εξής δύο από το παρελθόν: «Εξαφάνιση» η πρώτη και καλύτερη του 1971 και «Πρόγευμα στου Τίφανι» η δεύτερη του 1961. Άντε και μισή από τις καινούργιες, το «Get smart», η μοναδική κωμωδία που σε κάνει- ενίοτε- να χαμογελάς. Δώσε κι εμένα μπάρμπα. Ό,τι αρπάξουμε από τον περαστικό. Πάμε τώρα στο τετράστερο και το ξεχωριστό.

Το 1972, στα τριάντα πέντε της, η Τζέιν Φόντα που ανεβοκατέβαινε τη σκάλα μεταξύ Αριστεράς και Δεξιάς ανάλογα με τον αρσενικό που βρισκόταν εκείνη τη στιγμή στο κρεβάτι της και με εφαλτήριο το σπουδαίο και ανορθόδοξο θρίλερ «Η εξαφάνιση» (Κlute) του Άλαν Πακούλα, κερδίζει το πρώτο από τα δύο Όσκαρ Α΄ γυναικείου ρόλου στην ταραγμένη καριέρα της. Εφτά χρόνια αργότερα επακολουθεί ένα δεύτερο για την ερμηνεία της στο αντιπολεμικό δράμα «Γυρισμός» (Ηome coming) με παρτενέρ τον Τζον (και ουχί Γιον) Βόιτ, τον καταραμένο πατέρα τής Αντζελίνα Τζολί. Το εξωφρενικό σ΄ αυτή την ιστορία της διπλής βράβευσης που άφησε άπασες τις αντιπάλους της να χάσκουν σαν παλιάλογα με κρεμασμένα σαγόνια, είναι ένα απλό ερωτηματικό. Μα πώς στο καλό μια τόσο άχαρη και ατάλαντη ψηλή να κερδίζει, και μάλιστα εις διπλούν, την ανώτατη διάκριση Αμερικανού ηθοποιού; Η απάντηση, επίσης πολύ απλή: Τhe story (ιστορία), Τhe director (ο σκηνοθέτης), the timing. Ουδεμία σχέση η κινηματογραφική με τη θεατρική και ζωντανή ερμηνεία. Δηλαδή όλη η δουλειά (και τι δουλειά, όταν το δείτε σε φρέσκια κόπια θα σας φύγει η μαγκιά), έχει γίνει προκαταβολικά από το δίδυμο του σεναρίου Αντί και Ντέιβ Λιούις- των τηλεοπτικών σειρών παρακαλώ- και από τον εξαιρετικό Άλαν Πακούλα. Που αν και ως δημοφιλέστερο και καλύτερο για τα ταμεία θεωρείται το πολιτικό θρίλερ «Όλοι οι άνθρωποι του Προέδρου», καθώς και η «Εκλογή της Σόφης», εν τούτοις εγώ ψηφίζω ως κορυφαίο το «Κlute» χωρίς κανέναν δισταγμό!

Ο Πακούλα λοιπόν, που εκείνη τη στιγμή έπιανε τον σκηνοθετικό φακό για δεύτερη φορά στην καριέρα του, τα έφερε όλα τούμπα. Εμβολιάζοντας την κοινότοπη συνταγή ενός αδιάφορου, εξωτερικά, θρίλερ, υπογράφει μια ανάποδη σκηνοθεσία που σήμερα ζήτημα είναι αν υπάρχει ένας ευνοούμενος του συστήματος που θα ρισκάριζε το κεφάλι του για μια τόσο ανάποδη ιστορία. Η εποχή βλέπετε. Διότι ο άνεμος της ανανέωσης του Χόλιγουντ του ΄70 ήταν τόσο δυνατός, που μετέτρεπε τις όποιες επιφυλάξεις των παραγωγών για μια αντιεμπορική ταινία σε άχρηστα σκουπίδια. Για να μη φλυαρώ και με βοήθειες από το σεναριακό υλικό καταφέρνει στο «εγκεφαλικό»- νοηματικό- επίπεδο να πιάσει χατ τρικ ως εξής: στο ψυχαναλυτικό επίπεδο, μια γυναίκα που δεν βρίσκεται σε οργασμό, υποδύεται τον ρόλο της σαν μια καλή ηθοποιός. Δεύτερον, στο μελοδραματικό, η καρδιά πρώτα και ύστερα το σεξ, πράγμα που υποδηλώνει

«Η εξαφάνιση»

Παλιό αλλά σαν σημερινό

Μέσα στα δύο καλύτερα χαμηλόφωνα θρίλερ του ΄70

Όσκαρ ερμηνείας η Τζέιν Φόντα

ΒΑΘΜΟΙ=8

(εξαιρετικό)

πως για τη Γυναίκα πρώτα το αίσθημα και ύστερα – ως επιβεβαίωση- το κρεβάτι. Και τρίτον, στο κοινωνικό, η παρακμή και η διαστροφή, δηλαδή η εμπορευματοποίηση του γυναικείου σώματος, πριμοδοτείται από το ρετιρέ και όχι από τα υπόγεια της κοινωνίας.

Κοντά σε όλα αυτά λειτουργεί ως ασανσέρ το ολοκληρωμένο Αρσενικό (δηλαδή ο ιδιωτικός ντετέκτιβ με το όνομα Τζον Κλουτ) ο οποίος πηγαινοέρχεται ανάμεσα στους δύο αυτούς πόλους της κοινωνίας. Από τη μια στην πλουτοκρατία και από την άλλη στο περιθώριο και την πορνεία. Ένα ασανσέρ από το αρχετυπικό μοντέλο του Ρrivate eye, που είναι εξοικειωμένος τόσο με τα διαμάντια όσο και με τα σκουπίδια. Έτσι η σεξουαλική διαστροφή σηματοδοτείται από το μεγάλο χρήμα (παρακμή). Η γυναικεία ψυχρότητα διαπλέκεται με την υποκρισία, δηλαδή η εκπόρνευση ταυτίζεται με την «αναγκαστική», συμβατική συμβίωση, αφού χωρίς αίσθημα η Γυναίκα δεν φτάνει σε οργασμό, απλώς υποδύεται τον καταναγκαστικό ρόλο τον συζυγικό. Και έτσι η ολοκλήρωση μιας σχέσης επιτυγχάνεται όταν η προστασία του Αρσενικού προς το Θηλυκό καταφθάνει με αποκλειστικό κίνητρο το αίσθημα το δυνατό.

Γραμμικά, η καμπύλη της σκηνοθεσίας διαγράφεται από την πορεία του Τζον Κλουτ (Ντόναλντ Σάδερλαντ). Αρχίζει από το ρετιρέ με επαγγελματική αποστολή να βρει έναν βιομήχανο που έχει εξαφανιστεί, αλλά τελειώνει λυτρωτικά στο μικρό και ανήλιαγο διαμέρισμα της Μπρι Ντάνιελς (Τζέιν Φόντα), ενός περιφερόμενου μανεκέν και μιας ανεπάγγελτης ηθοποιού που βγάζει χοντρό μεροκάματο προσφέροντας κάθε είδους υπηρεσία σε πελάτες με χρήμα (Call girl). Αντιστρόφως ανάλογα τα ποσά. Τα ψηλά είναι χαμηλά και τα χαμηλά ψηλά. Τα ψηλά (δηλαδή η ανώτερη κοινωνική τάξη) ταυτίζονται με τα επαγγελματικά και τα ψυχρά. Τα χαμηλά ταυτίζονται με την καρδιά και τα θερμά.

Όλα αυτά θα έμοιαζαν με εγκεφαλογραφήματα θεωρητικά αν ο Πακούλα δεν κατάφερνε να πιάσει την ανάσα του θεατή και να την σφίγγει στην παλάμη του επί τόσα λεπτά, Για να καταλάβετε, αρκεί να ρίξετε μια απλή ματιά. Και μετά μη μου πείτε πως αυτή η ταινία είναι παραγωγής του 1971. Του Σήμερα, για να μην πω του Αύριο, χωρίς να έχει πάνω της τίποτα από τα περιττά. Σκεφτείτε μόνο το μείγμα μιας εξωφρενικής συνύπαρξης ακόμα και με τα δεδομένα τα σημερινά. Από τη μια ίχνη από τη μυθολογία του Τζακ του αντεροβγάλτη (αφού τα θύματα είναι πόρνες). Από τη άλλη η Τζέιν Φόντα φάτσα στον φακό να εξομολογείται σε στυλ Νouvelle Vague και Άννας Καρίνα του Ζαν Λικ Γκοντάρ. Και κοντά σε όλα αυτά, το χαμηλόφωνο, ψιθυριστό ύφος μιας αδιόρατης απειλής χωρίς μισό πυροβολισμό, αίματα και εμετό.

Ε, τι να πω; Η πορνογραφία, επειδή προέρχεται από ηχητικό ντοκουμέντο και επειδή είναι απειλητική, «σκοτώνει» στον θεατή τη φαντασίωση και τη σεξουαλική διαστροφή. Και φυσικά, πάνω απ΄ όλα η Γυναίκα κομμένη στα δύο. Σύνδρομο κοινωνικό. Ηθοποιός στο κρεβάτι, ερείπιο στον ψυχαναλυτή. Αν κοντά σε αυτά προσθέσω την απελευθερωμένη Τζέιν Φόντα και τον επιβλητικό Ντόναλντ Σάδερλαντ, ε, τότε η «Εξαφάνιση» μαζί με τη «Συνομιλία» (1974) του Φράνσις Φορντ Κόπολα, είναι τα δύο αξεπέραστα low profile θρίλερ των τελευταίων σαράντα ετών. Με τέτοιες επαναλήψεις ζήτω το Σινεμά!

Με δυο λόγια: Ο ήρεμος αλλά αποφασισμένος ιδιωτικός ντετέκτιβ Τζον Κλουτ (Ντόναλντ Σάδερλαντ) προσλαμβάνεται από μεγαλοβιομήχανο να βρει τα ίχνη του «εξαφανισμένου» συνεταίρου του. Μοναδικό κλου οι «αρρωστημένες» επιστολές που έστελνε ο εξαφανισμένος σε ένα call girl με το όνομα Μπρι Ντάνιελς (Τζέιν Φόντα). Στο μεταξύ η Μπρι διάγει βίο κομμένο στα δύο. Το βράδυ επί πληρωμή να παριστάνει τη σεξουλιάρα χωρίς ντροπή και το πρωί εξαρτημένη από την ψυχαναλύτριά της στην οποία εξομολογείται πως έχει εθιστεί στην υποκρισία και δεν αισθάνεται τίποτα. Όμως μια «αόρατη» σκιά την παρακολουθεί και τη ζωή της απειλεί. Κομμένος δύο και ο Κλουτ. Από τη μια η δουλειά, από την άλλη να προστατεύει μια πόρνη που εξαιτίας της έχει εξαφανιστεί ο πελάτης του.


Για μαμάδες και κόρες

«Το πρώτο κλάμα» (Le premier cri) Ποιητικό, οικολογικό και εθνολογικό ντοκιμαντέρ του Γάλλου Ζιλ ντε Μεστρ με λυρικές σκηνές από δεκάδες τοκετούς σε όλο τον πλανήτη, από τις ΗΠΑ έως και την Αφρική. Καλύτερη γέννα, αυτή μέσα στο νερό παρέα με τα δελφίνια (οι υπέρηχοι ηρεμούν και συμφιλιώνουν το έμβρυο με την έξοδό του σε έναν άλλο κόσμο). Όμως η επανάληψη των ίδιων σκηνών καθώς και ο εξωραϊσμός λειτουργούν αρνητικά. Μετά τα πρώτα σαράντα λεπτά εγκατέλειψα. Αποκλειστικά ως DVD για όλες τις μέλλουσες μητέρες

ΒΑΘΜΟΙ= ΜΟΝΟ ΩΣ ΡRΕΜΙUΜ ΣΤΟ «ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ»

ΒΑΘΜΟΙ=0

(Snothing)

ΒΑΘΜΟΙ= ΕURΟVΙSΙΟΝ

«Στενός κορσές» (Smother). Οικογενειακή κομεντί του Βινς Ντι Μέγκλιο με Νταϊάν Κίτον (η Μάρω Κοντού μπροστά της, η ταλεντάρα όλων των εποχών), Λιβ Τάιλερ (παίζει τον ίδιο ρόλο σε οτιδήποτε της ζητηθεί) και Νταξ Σέπαρντ (αόρατος σαν τα τζάμια του Αjax). Έμεινα σαράντα πέντε λεπτά, δεν κατάλαβα τίποτα. Ούτε γιατί έγινε, ούτε γιατί οι παραγωγοί πλήρωσαν για να κάνουν αυτό το πράγμα ταινία, ούτε το «θέμα» ούτε την αιτία!

«Χάνα Μοντάνα και Μάιλι Σάιρους» (Ηannah Μontana and Μiley Cyrus:

Βest of both worlds concert). Μουσικό ντοκιμαντέρ 3D (τριών διαστάσεων) του Μπρους Χέντρικς βασισμένο στην περιοδεία της 16χρονης Μάιλι Σάιρους που έγινε διάσημη από τις εμφανίσεις της στην τηλεοπτική σειρά της Walt Disney «Χάνα Μοντάνα». Χόλιγουντ είναι αυτό, ξέρει να φτιάχνει, να προμοτάρει και να επιβάλει τα είδωλά του σε όλο τον κόσμο
Η Όντρεϊ Χέπμπορν και οι άλλοι

«Πρόγευμα στου Τίφανι» (Βreakfast at Τiffany΄s). Κλασική, ρομαντική κομεντί του 1961 με πέντε

ΒΑΘΜΟΙ=6

(μάνα με κόρη α λα μπρατσέτα)

ΒΑΘΜΟΙ=5

(εντυπωσιακό αλλά αδιάφορο)

ΒΑΘΜΟΙ=5

(με τις καλύτερες προθέσεις)

– για την εποχή της- άπαικτα ατού: η αλαβάστρινη ομορφιά της Όντρεϊ Χέπμπορν (εκείνη την χρονιά μόλις 31 ετών), το καλογραμμένο μυθιστόρημα του Τρούμαν Καπότε, η σκηνοθεσία του Μπλέικ Έντουαρντς, ο Τζορτζ Πέπαρντ που «σκότωνε» τα θηλυκά και η πασαρέλα με ρούχα και διαμαντικά. Το στόρι απλό. Girl meets boy. Πανέμορφη συνοδός παχυλών πορτοφολιών πέφτει πάνω σε γοητευτικό συγγραφέα, σε διαμέρισμα της ίδιας πολυκατοικίας. Σούρτα φέρτα διαρκώς αλλά η δουλειά γίνεται εξόχως εντελώς. Το 1961 στην κορυφή, το 2008 με ρυτίδες. Λογικό. Μόδα ήταν πέρασε, ακόμα και μια Τζούλια Ρόμπερτς πάλιωσε και γέρασε!

«Κλέφτες αλόγων» (Voleurs de Chevaux). Περιπέτεια εποχής του γαλλόφωνου Βέλγου Μicha Wald. Όπου κάπου και κάποτε στην Ανατολή δύο φτωχά αδέλφια περνάνε διά πυρός και σιδήρου εκπαιδευόμενοι ως κοζάκοι ενώ παραλλήλως δύο άλλα αδέλφια του περιθωρίου κλέβουν άλογα για να ζήσουν. Η σύγκρουση δεν θα αργήσει να έρθει. Εξαιρετική πλαστική φωτογραφία, αλλά σχεδόν αδιάφορο ως ουσία. Με καλύτερο σενάριο θα έγραφε ιστορία. Ο φακός ερωτευμένος με τα γυμνά αγόρια!

«Ένας ήρωας στη Ρώμη» Νοσταλγία ιταλικού σινεμά από τον Πάνο Αγγελόπουλο με πρωταγωνιστική συμμετοχή του Guiseppe Sulfaro (του πιτσιρικά από τη «Μαλένα» του Τορνατόρε, η ταινία που έστειλε στον ουρανό τα αρσενικά στίφη λόγω Μόνικας Μπελούτσι), καθώς και τους Μαριλίτα Λαμπροπούλου, Πασχάλη Τσαρούχα, Γιάννη Ζουγανέλη, Στεφανία Καπετανίδη και πολλούς άλλους. Με τον Τάκη Ζερβουλάκο να απαθανατίζει καλύτερα από πολλούς Ιταλούς τη Ρώμη και με προθέσεις νοσταλγίας, χιούμορ και καρδιάς. Πολλά τα βάρη για να τα σηκώσει το παλικάρι.


Μία κωμωδία με γέλιο, μία χωρίς

«Get smart» του Πίτερ Σίγκαλ με Στιβ Κάρελ ως πράκτορα 000 και την Αν Χάθαγουεϊ σε ρόλο killer woman. Όμως ξεκαρδιστικότερος όλων ο Τζέιμς Κάαν που παριστάνει και γκρεμίζει την εικόνα τού (εκάστοτε) πλανητάρχη με παρτενέρ τον Τέρενς Σταμπ ως παρανοϊκό τρομοκράτη. Παρωδία κατασκοπευτικών ιστοριών προερχόμενη από την ομότιτλη αμερικανική σειρά. Ενίοτε χαμογελάς. Τηρουμένων των αναλογιών ό, τι καλύτερο και κωμικό κυκλοφορεί αυτό τον καιρό «Θα κλέψω τη νύφη» (Μade of honour). Αισθηματική κομεντί του Πολ Γουέιλαντ με Πάτρικ Ντέμπσεϊ, Μισέλ Μόναγκαν και Σίντνεϊ Πόλακ σε δεύτερο ρόλο (από τις τελευταίες εμφανίσεις του). Όπου αρσενική sex machine ανακαλύπτει τον έρωτα στο πρόσωπο μιας φίλης του όταν εκείνη φεύγει στη Σκωτία για επαγγελματικό ταξίδι. Κωμωδία χωρίς κωμωδία, αίσθημα χωρίς αίσθημα και ταινία χωρίς ταινία. Μοναδικό καλαμπούρι όταν ο Πόλακ (πατέρας του Ντέμπσεϊ) διαπραγματεύεται με την καινούργια, εικοσάχρονη σύζυγό του, πριν από τη γαμήλια τελετή, πόσες φορές θα κάνει έρωτα μαζί της στο κρεβάτι!

ΒΑΘΜΟΙ=2

(άσε καλύτερα)

ΒΑΘΜΟΙ=6

(best choice in Μultiplex)