Ο εχθρός εντός των τειχών

Οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να χάσουν βάρος. Αλλά αυτό δεν αρκεί. Μετά αρχίζουν τα δύσκολα. Λίγοι μπορούν να διατηρήσουν το χαμηλό βάρος για μεγάλο διάστημα. Οι επιστήμονες τώρα αρχίζουν να αναζητούν το γιατί. Και οι απαντήσεις που βρίσκουν δεν θα αρέσουν σε εκατομμύρια ανθρώπους που παλεύουν με τα κιλά.

Το ανθρώπινο σώμα είναι σχεδιασμένο να σαμποτάρει την απώλεια βάρους. Από τη στιγμή που το σώμα έχει υπάρξει κάποια στιγμή υπέρβαρο, θέλει να επιστρέψει σε εκείνα τα κιλά. Η φυσιολογία του οργανισμού έχει αλλάξει με δύο τρόπους. Το σώμα χρειάζεται λιγότερες θερμίδες για να διατηρηθεί, αλλά η επιθυμία του για φαγητό είναι περισσότερο έντονη από ποτέ.

Έτσι, για να διατηρήσει κάποιος το φυσιολογικό του βάρος, από τη στιγμή που θα χάσει τα κιλά, πρέπει να πολεμήσει μια σειρά από βιολογικές διαδικασίες που έχουν να κάνουν με τον εγκέφαλο, τις ορμόνες, τον μεταβολισμό και την αποθήκευση λίπους. «Τώρα μόλις αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε πώς μπορούμε να διατηρήσουμε το φυσιολογικό βάρος», λέει ο Πολ Μακλίν, καθηγητής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο. «Το μεγάλο πρόβλημα δεν είναι να χάσεις το βάρος, αλλά να μην το ξαναπάρεις. Μόνο το 5-10% των ανθρώπων μπορούν να το κάνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα».

Οι επιστήμονες προσπαθούν να μάθουν τους μηχανισμούς που μας βοηθούν να μην πάρουμε βάρος. Η άσκηση είναι ένας από αυτούς, μια που φαίνεται πως επαναφέρει το σώμα στην κατάσταση που ήταν πριν από την απόκτηση των περιττών κιλών. Επίσης, κάποιες τροφές βοηθούν. Και οι ερευνητές αναζητούν φάρμακα που έχουν στόχο την αλλαγή της βιοχημείας του οργανισμού.

Ενεργοποίηση μηχανισμών.
Η ανθρώπινη βιολογία, για εξελικτικούς λόγους, είναι σχεδιασμένη να μας προστατεύει από την απώλεια βάρους και την πιθανή λιμοκτονία. Ύστερα από μία περίοδο παχυσαρκίας, το σώμα μπορεί να αλλάξει μόνιμα τον τρόπο με τον οποίο ελέγχει το βάρος, ενεργοποιώντας τους μη χανισμούς της όρεξης και της αποθήκευσης λίπους. Ο μεταβολισμός έχει αλλάξει. Το σώμα τώρα χρειάζεται 16 λιγότερες θερμίδες την ημέρα για κάθε κιλό που έχει χάσει. Αυτό σημαίνει πως κάποιος που χάνει 20 κιλά χρειάζεται 320 λιγότερες θερμίδες την ημέρα. Αυτή η διαφορά ονομάζεται «το χάσμα της ενέργειας» από τον Τζέιμς Χιλ, διευθυντή στο Κέντρο Ανθρώπινης Διατροφής στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο.

Γενετική προδιάθεση. Αλλάζουν όμως και οι ορμόνες της όρεξης. Η ορμόνη λεπτίνη, για παράδειγμα, είναι σημαντικός ρυθμιστικός παράγοντας της όρεξης. Λέει στο σώμα πότε να σταματήσει να τρώει και πότε να αποθηκεύει λίπος μετά τα γεύματα. Μερικοί άνθρωποι έχουν τη γενετική προδιάθεση χαμηλότερων επιπέδων λεπτίνης στον οργανισμό τους και είναι περισσότερο επιρρεπείς στην παχυσαρκία. Οι έρευνες δείχνουν πως τα επίπεδα λεπτίνης χαμηλώνουν μετά την απώλεια βάρους. Αυτό σημαίνει πως η όρεξη δύσκολα δαμάζεται. Είναι σαν ένα αυτοκίνητο που έχει χάσει ξαφνικά τα φρένα του.

«Χάνεις το 10% του σωματικού σου βάρους. Ξαφνικά, όλα τα συστήματα παίρνουν μπρος για να σταματήσουν την απώλεια βάρους. Οι άνθρωποι τα βάζουν με τον εαυτό τους και παθαίνουν κατάθλιψη όταν ξαναπαχύνουν. Αλλά πρέπει να ξέρουν ότι η βιολογία τους αντιστέκεται σθεναρά στην προσπάθειά τους. Τώρα πεινάς όλη την ώρα και το μόνο που σκέφτεσαι είναι το φαγητό», εξηγεί ο Κεν Φουτζιόκα, υπεύθυνος Ερευνών Διατροφής και Μεταβολισμού στην κλινική Σκριπς του Σαν Ντιέγκο.