«Οι ιδεολογίες μυρίζουν πια παρακμή»

Ο Νίκος Κούνδουρος, χειμαρρώδης πάντα (και στα 82 του)
μιλάει για το νέο μοντάζ που έκανε στην ταινία που είχε γυρίσει για τον Εμφύλιο, «Παράνομοι» και για τους «δολοφόνους του ελληνικού σινεμά
«”Oι παράνομοι” είναι η ταινία της οργής. Η Αντίσταση μετά τον Εμφύλιο είχε πνιγεί, οι τρόποι έκφρασης των αγωνιστών είχαν καταργηθεί κάτω από τη βία ενός αστυνομικού κράτους. Θέλησα να αποτίσω ένα φόρο τιμής στον αντάρτη των βουνών, στον ταπεινωμένο, στον εξευτελισμένο, στον αγνοημένο Έλληνα που κράτησε ψηλά τη Ρωμιοσύνη»!

Λόγια του πατριάρχη του ελληνικού κινηματογράφου Νίκου Κούνδουρου, δημιουργού της ταινίας «Οι παράνομοι»- με director΄s cut ξανά στη μεγάλη οθόνη- ο οποίος εξακολουθεί να παραμένει «ενάντιος σε κάθε μορφή εξουσίας που μόνο βία ασκεί στη ζωή και στα όνειρά μας».

Τρεις φυγάδες, παράνομοι για διαφορετικούς λόγους ο καθένας- ο ένας είναι αντάρτης και κυνηγημένος, ο δεύτερος σκότωσε τον αδελφό του και ο τρίτος τον άνθρωπο που έγινε αιτία να κάψουν οι Γερμανοί να χωριό- είναι οι ήρωες της τρίτης ταινίας του.

«Η ταινία αυτή, παραγωγή της Φίνος Φιλμ, γυρίστηκε στα Μετέωρα, χωρίς άδεια, παράνομα. Όταν προβλήθηκε, τέλη δεκαετίας του ΄50, ο εισαγγελέας ζήτησε να αφαιρεθεί μια σκηνή όπου οι χωροφύλακες δολοφονούν τον έναν από τους τρεις ήρωες παρά το γεγονός ότι έχει ψηλά τα χέρια και τους παραδίνεται. Αρνήθηκα και έτσι απαγορεύτηκε η προβολή της ταινίας γιατί τότε η Ελλάδα ζούσε σε ένα τρομοκρατικό αστυνομικό κράτος, κι όποιος τολμούσε να αντισταθεί τον έστελναν στα ξερονήσια» θυμάται ο Νίκος Κούνδουρος. Παρ΄ όλα αυτά, η ταινία διαγωνίστηκε στο Φεστιβάλ Βερολίνου, πήρε άριστες κριτικές και η μοναδική ελεύθερη προβολή της έγινε από το ΒΒC.

Τι έχουν να πουν στον σημερινό θεατή «Οι παράνομοι»;

Οι ταινίες μου γεννιούνται από την ιστορία των τελευταίων 100 χρόνων της ελληνικής κοινωνίας, της μοίρας των Ελλήνων, δεν είναι απλώς ρεαλιστικές, καθημερινές. Με αυτή την έννοια, δεν είναι πρόσφορες ταινίες για να στολίσουν το αρχείο της Ταινιοθήκης της Ελλάδας, που, a propos, είμαι πρόεδρός της! Είναι μια ταινία για τη μνήμη αυτού του τό

«Φωνάζω “Αντισταθείτε”. Και δεν θα σταματήσω ποτέ να το φωνάζω…» λέει ο Νίκος Κούνδουρος

που, για όσους δεν θέλουν να ξεχάσουν από πού προέρχονται. Η κόπια από τους «Παράνομους» που θα παίζεται τώρα βρέθηκε πεταμένη στα αρχεία της Φίνος Φιλμ και μαζί με όλα τα κινηματογραφικά και θεατρικά άπαντά μου τα εκμεταλλεύεται πλέον η Νew Star.

Λένε ότι η Δύση έχει γεράσει, πως νέες ιδέες δεν υπάρχουν. Είναι όλα σε τέλμα;

Σήμερα ο δυτικός κόσμος περνά μια γιγαντιαία κρίση ταυτότητας, καθώς οι ιδεολογίες και τα ιδεολογήματα μυρίζουν παρακμή. Το τι είναι ή τι δεν είναι απάτη στον χώρο των ιδεών,

ΙΝFΟ

Η ταινία «Οι παράνομοι» (1958), με το μοντάζ του Νίκου Κούνδουρου που δεν προβλήθηκε ποτέ, θα προβάλλεται στα θερινά σινεμά από την Πέμπτη.

ή τι είναι ή τι δεν είναι εξαπάτηση στον χώρο των ιδεολογιών είναι ένα ερώτημα αναπάντητο. Στην αντίσταση, όμως, δεν έχω δικαίωμα, έχω υποχρέωση! Ανήκω σε μια γενιά ιστορική, θα έλεγα. Ζήσαμε πολέμους, χούντες, δυστυχίες, αλλά και τη λίγη ευτυχία που μας αναλογεί ανάμεσα στα τόσα πικρά που βιώσαμε. Επιτρέψτε μας λοιπόν να έχουμε μνήμη. Βλέπετε, στο περίφημο σύνθημα «Αντισταθείτε» ανατρέχουμε κάθε τρεις και λίγο. Είναι μια λέξη που δεν την ξεχάσαμε ακόμα. Μια λέξη που δεν μούδιασε, δεν χάθηκε. Το «Αντισταθείτε» απευθύνεται σε δίκαιους και σε άδικους, σε μικρομεσαίους και μεγάλους, σε πιτσιρικάδες και χούφταλα και σ΄ όλους τους ανθρώπους που επιτελούν έργο πνευματικό και εξ ορισμού είναι οι ταγοί ενός έθνους, ενός έθνους που πραγματικά τούς έχει ανάγκη.


«Οι ταινίες μου»

«Η μαγική πόλη»: «Είναι η ταινία της αθωότητας. Εμείς νιώθαμε αθώοι καθώς οι ένοχοι ήταν από την άλλη μεριά» «Ο δράκος»: «Είναι η ταινία με τους κώδικες γιατί δεν μπορούσαμε να μιλήσουμε, η λογοκρισία κάθε λογής μας κύκλωνε» «Μικρές Αφροδίτες»: «Είναι η ταινία της απελπισίας. Μια απελπισία που περιγράφεται μέσα σε ωραία γαλάζια νερά, με δύο παιδόπουλα που ψάχνουν το κορμί τους» «Vortex»: «Είναι η ευρωπαϊκή ταινία μου. Θέλησα να κάνω μια καταβύθιση στην ψυχή και στον πανικό του σύγχρονου νέου ανθρώπου» «Τα τραγούδια της φωτιάς»:
«Είναι μια ταινία συντεθειμένη από φωνές και αιτήματα όπως αυτά διαμορφώθηκαν στους δρόμους της Αθήνας αμέσως μετά την παλινόρθωση της Δημοκρατίας» «1922»: «Μια ιστορία μνήμης, ήθελα να καταθέσω ένα ειλητάρι στη μνήμη της μικρασιατικής οδύνης και τις χαμένες πατρίδες» «Μπορντέλο»: «Θέλησα να στριφογυρίσω λίγο στην πατρίδα μου. Και σκέφτηκα το προκλητικό μπορντέλο της Μαντάμ Ορτάνς στα Χανιά» «Λόρδος Βύρων»: «Είναι το δραματικό τέλος ενός μυθικού προσώπου. Ενός μεγάλου ποιητή και μέτριου στρατηγού» «Οι φωτογράφοι»: «Είναι η αντίστασή μου σε αυτήν την υπέροχη αδιαφορία που μοιραία μάς κυκλώνει όταν πατάμε το κουμπί και βλέπουμε τη φρίκη των ημερών μας από την πολυθρόνα μας»