Η χρονιά με τους δεκατρείς μήνες

ΑΝ ΣΑΣ ΕΛΕΙΨΕ ΑΛΛΗ ΜΙΑ ΜΥΘΟΠΛΑΣΙΑ ΕΝΗΛΙΚΙΩΣΗΣ,
ΤΟΤΕ ΤΟ ΟΓΚΩΔΕΣ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΤΟΥ
ΝΤΕΪΒΙΝΤ ΜΙΤΣΕΛ ΘΑ ΣΑΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙ ΚΑΙ ΜΕ
ΤΟ ΠΑΡΑΠΑΝΩ. ΔΙΑΘΕΤΕΙ 13 ΧΟΡΤΑΣΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ
ΠΟΥ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΟΥΝ ΣΕ ΔΕΚΑΤΡΕΙΣ ΜΗΝΕΣ
ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΤΟΥ ΄80 ΚΑΙ ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΕΝΟΣ 13ΧΡΟΝΟΥ ΑΓΟΡΙΟΥ ΠΟΥ ΓΙΝΕΤΑΙ ΕΦΗΒΟΣ, ΓΡΑΜΜΕΝΟ ΑΠΟ ΕΝΑΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΠΟΙΟ ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΠΕΡΙΜΕΝΕ ΜΙΑ ΤΟΣΟ ΠΡΟΣΓΕΙΩΜΕΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
Αρκετά βιβλία σού έρχονται στο μυαλό διαβάζοντας τον Μαύρο Κύκνο του τριανταεννιάχρονου Βρετανού συγγραφέα. Οι Μεγάλες προσδοκίες από όπου εξασφαλίζει το κοινωνικό ρεαλιστικό πλαίσιο, ο Άρχοντας των μυγών όπου μια παρέα παιδιών αλληλοσπαράσσονται στο ερημονήσι, τα μυθιστορήματα του Νικ Χόρνμπι ή του Τζόνοθαν Κόου με τις εξαντλητικές περιγραφές των βρετανικών δεκαετιών του ΄70 και του ΄80. Όσο για το soundtrack του βιβλίου, δεν θα έφτανε ούτε μια πενταπλή κασετίνα να καλύψει τις μουσικές αναφορές του.

Από την εποχή του Φύλακα στην σίκαλη κάθε αρσενικός συγγραφέας νιώθει την ανάγκη να καταγράψει και τη δική του ενηλικίωση σε μια ιδιωματική νεανική γλώσσα. Ο Τζέισον Τέιλορ μεγαλώνει σε ένα άχαρο, υγρό, μισοσκότεινο χωριό στο Γόρσεστερ, το Μπλακ Σουάν Γκριν («Μαύρος Κύκνος»). Βρισκόμαστε στα 1982, όταν η εξυπνάδα και η ευαισθησία ενός αγοριού πρέπει να καμουφλαριστεί, αφού κινδυνεύει να χαρακτηριστεί «αδελφή» αν συλληφθεί να διαβάζει λογοτεχνία, να κρατάει ομπρέλα, να ακούει Μπαχ. Ο μικρούλης Τζέισον κάνει ακόμη χειρότερα πράγματα: κρατάει ημερολόγιο, γράφει ποιήματα που κερδίζουν βραβεία σε τοπικούς διαγωνισμούς και -παρά τις αντιρρήσεις του- συνοδεύει τη μητέρα του στους «Δρόμους της φωτιάς».

Το τραύλισμα
Ως εκκολαπτόμενος ποιητής και παρά τις απειλές του θείου του Μπράιαν ότι «οι ποιητές κολλάνε αρρώστιες στο Παρίσι», φροντίζει να υιοθετήσει το καθόλου κραυγαλέο ψευδώνυμο Έλιοτ Μπολιβάρ και να φαντασιώνεται ως εκδότη τους Faber and Faber (εκδότη του… άλλου Έλιοτ). Οι γονείς του υπάρχουν για να εκπληρώνουν τις ταπεινές, μικροαστικές φιλοδοξίες τους και να θρυμματίζουν τα απομεινάρια της πρώτης αγάπης μέχρι να χωρίσουν οριστικά. Η ατίθαση αδελφή του, η Τζούλια, έχει έτοιμες απαντήσεις σε κάθε αντιρρησία των στόχων της και την κοπανάει έγκαιρα στο Εδιμβούργο για σπουδές, αφήνοντας τουλάχιστον πίσω την ενημερωμένη δισκοθήκη της. Ο Τζέισον προσπαθεί να επιβιώσει στον καινούργιο άδικο κόσμο, έχοντας να αντιμετωπίσει τη βία και τις κοροϊδίες στο σχολείο λόγω της βραδυγλωσσίας και του τραυλισμού του, τις οποίες αποδίδει στον «Δήμιο», τον φανταστικό διώκτη του. Υπάρχουν όμως και τα «Στοιχειά», η μυστική αντρική οργάνωση του χωριού, όπου για να ενταχθείς χρειάζεται να περάσεις σκληρές δοκιμασίες τις οποίες ο θαρραλέος ο Τζέισον τις υπερνικά: διασχίζει, χωρίς να γίνει αντιληπτός, τους κήπους των συγχωριανών του, σαν τον Μπαρτ Λάνκαστερ που διαπερνούσε τις βίλες από πισίνα σε πισίνα στην ταινία «Ο Κολυμβητής», βασισμένη σε μια ιστορία του Τζον Τσίβερ.

Στον πάγο
Κοντά στο χωριό βρίσκεται και μια λίμνη- χωρίς κύκνουςόπου τα παιδιά πατινάρουν στον πάγο. Ο πάγος όμως ραγίζει και οι φήμες μιλούν για τουλάχιστον είκοσι πνιγμένα αγόρια. Ο Τζέισον θα αποτολμήσει και τη γλύστρα προκειμένου να σταθεί άξιος απέναντι στα βλέμματα των ακατάδεχτων κοριτσιών. Τολμάει όταν οι άλλοι του αμφισβητούν τη δυνατότητα. Έρχεται αντιμέτωπος με ντόπερμαν και «συλλαμβάνεται» από τους Ρομά της περιοχής όταν πλησιάζει τον καταυλισμό τους, τον οποίο προσπαθούν να απομακρύνουν οι Μαυροκυκνίτες. Το δίδαγμα των περιπλανώμενων Ρομά είναι περήφανο και αντιρατσιστικό. Τη στιγμή που ο Τζέισον πολεμάει να σταθεί στον κόσμο των ενηλίκων καπνίζοντας το πρώτο του τσιγάρο, η Βρετανία μάχεται εναντίον της Αργεντινής και όταν αυτός πασχίζει να ξεσαλιώσει με το πρώτο του φιλί, η Θάτσερ βροντορωτάει, «είναι ανάγκη να σας υπενθυμίσω ότι η χώρα μας βρίσκεται σε πόλεμο;». Το πρώτο θύμα του πολέμου είναι ο Τομ Γιου. Λίγο πριν καταταγεί στο Πολεμικό Ναυτικό κάνει έρωτα με τη φίλη του και εκείνη παραπονιέται: «Θα βγεις τσάρκα στην Αθήνα και θα τσιμπήσεις κανένα αφροδίσιο από καμιά Ελληνίδα ξεμυαλίστρα…». Ο Τζέισον τα βλέπει όλα, σκαρφαλωμένος πάνω σε ένα δέντρο, με κομμένη την ανάσα.

David Μitchell

ΜΑΥΡΟΣΚΥΚΝΟΣ

ΜΤΦ., ΕΠΙΜ., ΣΗΜ.
ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΖΑΧΑΡΙΑΔΟΥ ΕΚΔ. ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ 2008, ΣΕΛ. 572