Χρήμα / Αγορά

Ξένες φίρμες αλλά ελληνικές τιμές στα ράφια

Προκλητικές είναι οι διαφορές στις τιμές των προϊόντων στην ελληνική αγορά σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Οι Έλληνες πληρώνουμε για τα ίδια προϊόντα με τις ίδιες προδιαγραφές, ακόμη και αν αυτά είναι τοποθετημένα στα ράφια των ίδιων ξένων αλυσίδων, πολύ ακριβότερα απ΄ όσο οι καταναλωτές άλλων ευρωπαϊκών αγορών. Οι διαφορές αρχίζουν από 10% και φθάνουν σε πολύ υψηλότερα επίπεδα. Στέλεχος πολυεθνικής εταιρείας δηλώνει κατηγορηματικά ότι «καμία ξένη εταιρεία δεν πουλά τα προϊόντα της στην τιμή που πωλούνται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Στην Ελλάδα είναι ακριβότερα τουλάχιστον κατά 10%. Διαφορά, η οποία δεν δικαιολογείται από το κόστος της μεταφοράς».

«Και οι ξένοι γίνονται Έλληνες», επισημαίνει με κάποια υπερβολή παράγοντας της αγοράς, για να δείξει τι συμβαίνει όταν οι ξένες αλυσίδες έρχονται στην ελληνική αγορά. Διαπίστωση που καταρρίπτει τον μύθο που θέλει τις ξένες εταιρείες, οι οποίες είτε εισέρχονται αυτόνομα στην ελληνική αγορά είτε εξαγοράζουν εγχώριες επιχειρήσεις, να φέρνουν μαζί τους ευρωπαϊκά πρότυπα τιμολόγησης. Παρ΄ ότι, οι ίδιες «διαφημίζουν» ότι έχουν αυτή τη δυνατότητα στο όνομα των συνεργειών, που προκύπτουν λόγω μεγέθους, τελικώς οι Έλληνες αγοράζουν ακριβότερα τα ίδια προϊόντα και από τους κατοίκους χωρών της Δυτικής Ευρώπης, όπου η αγοραστική δύναμη κυμαίνεται σε αρκετά υψηλότερα επίπεδα από τη δική μας.

Πιο ακριβά από τους Λονδρέζους
Σοκάρουν οι διαφορές στις τιμές πολυεθνικού ομίλου με είδη οικιακής χρήσης, ο οποίος φιγουράρει, μάλιστα, ως κεντρικό του σύνθημα, αλλά και βασική φιλοσοφία τις φθηνές τιμές. Ο συγκεκριμένος όμιλος σκίζει σε πωλήσεις στην Ελλάδα και καταγράφει ετησίως μερικά εκατομμύρια επισκέπτες. Όμως, οι Έλληνες αγοράζουν τα ίδια ακριβώς προϊόντα πιο ακριβά από του Λονδρέζους. Οι αριθμοί κρύβουν την αλήθεια. Καρέκλα- πολυθρόνα με τιμή 89 λίρες (111 ευρώ) στο ακριβό Λονδίνο, πωλείται στο ελληνικό κατάστημα έναντι 139 ευρώ. Τραπέζι σαλονιού με τιμή Λονδίνου 11,99 λίρες (15 ευρώ) πωλείται στην Αθήνα 25 ευρώ. Οι διαφορές γίνονται ακόμη πιο τρανταχτές σε μεγαλύτερα έπιπλα. Μια βιβλιοθήκη με τζαμένιες πόρτες στη Μεγάλη Βρετανία πωλείται 179 λίρες (223,75 ευρώ), ενώ στην Ελλάδα 295 ευρώ. Στον χορό των ανατιμήσεων μπαίνουν ακόμη πολυεθνικές με ηλεκτρικά είδη, αλλά και ξένες εταιρείες ηλεκτρονικών και πολυμέσων, οι οποίες αυτοδιαφημίστηκαν κατά την είσοδό τους στην ελληνική αγορά, λέγοντας ότι θα φέρουν χαμηλές τιμές. Κι όμως, οι Έλληνες αγοράζουν τα ίδια μοντέλα σε τηλεοράσεις, στερεοφωνικά, φωτογραφικές, πιο ακριβά από τους Ευρωπαίους. Σε πολυεθνική εταιρεία με έδρα στο Λονδίνο, η οποία εισήλθε στην ελληνική αγορά εξαγοράζοντας ελληνική ομοειδή εταιρεία, η τηλεόραση LG 32LΒ75 πωλείται στη Μεγάλη Βρετανία 433,9 λίρες (542,4 ευρώ), ενώ στα ράφια της ελληνικής θυγατρικής η ίδια τηλεόραση κοστολογείται 799 ευρώ.

Φθηνότερα στο Παρίσι
Εταιρεία πολυμέσων και ηλεκτρονικών, η οποία και πάλι είχε αυτοδιαφημιστεί ως η Μέκκα των φθηνών λύσεων για τους Έλληνες καταναλωτές, πουλάει ακριβότερα στην Αθήνα. Στην κατηγορία softare & games, ο «γυμναστής» Wii Fit πωλείται στη Γαλλία 90,09 ευρώ, ενώ στην Αθήνα η τιμή του είναι 99,0 ευρώ. Στην ίδια πολυεθνική, ψηφιακή φωτογραφική μηχανή Οlympus πωλείται στο Παρίσι 179 ευρώ, ενώ στην Ελλάδα η τιμή είναι 199 ευρώ. Αν και τα δύο προϊόντα συνοδεύονται στην ελληνική αγορά από μπόνους σε μια προσπάθεια να «καλυφθεί» κάπως η διαφορά στην τιμή, αυτά εξαργυρώνονται με δωροεπιταγές. Οπότε, το κατάστημα βγαίνει διπλά κερδισμένο αυξάνοντας τον τζίρο, ενώ ο καταναλωτής «παρασύρεται» να ξοδέψει ακόμη περισσότερα.

Αυξημένες τιμές και στην ένδυση
Αλλά και στα είδη ένδυσης τα πράγματα δεν φαίνονται καλύτερα. Βρετανική αλυσίδα «ποιοτικών ρούχων σε προσιτές τιμές» προτιμά να πουλά στην Αθήνα ακριβότερα. Ένα απλό γυναικείο μπλουζάκι στα καταστήματα του Λονδίνου πουλιέται 5 λίρες (6,25 ευρώ), ενώ οι Ελληνίδες το αγοράζουν 9,9 ευρώ. Στην ίδια εταιρεία, στηθόδεσμος αξίας 12 λιρών (15 ευρώ) στη Μεγάλη Βρετανία πωλείται στην Αθήνα 19,9 ευρώ, ενώ στην περίπτωση ενός ανδρικού πουκαμίσου οι τιμές είναι 49 ευρώ στην Ελλάδα και 43,75 ευρώ στο Λονδίνο. Πρόκειται για διαφορές, που δεν δικαιολογούνται από το κόστος της μεταφοράς. Η πρακτική των τσιμπημένων τιμών εφαρμόζεται σε ευρύ φάσμα προϊόντων λιανικής πώλησης, από καλλυντικά και ρούχα έως υποδήματα και από ηλεκτρονικά έως ηλεκτρικές συσκευές και τρόφιμα. Την ίδια πρακτική ακολουθούν ακόμη και τα σούπερ μάρκετ, αλλά και οι ξένες τράπεζες που έχουν έλθει στην Ελλάδα. Οι τελευταίες προσαρμόζουν τα επιτόκια- κυρίως δανεισμού- στα δεδομένα της ελληνικής αγοράς, επιβαρύνοντας, έτσι, με μεγαλύτερες δόσεις τους Έλληνες σε σύγκριση με τους Ευρωπαίους πελάτες τους. Αποδίδουν την πρακτική αυτή στο ότι αγοράζουν ακριβότερα το χρήμα στη διατραπεζική αγορά απ΄ ό,τι οι τράπεζες στο εξωτερικό, στις μεγαλύτερες επισφάλειες και διαχειριστικά έξοδα, αλλά και στο μικρό μέγεθος της ελληνικής αγοράς. Έτσι, η είσοδος πριν από μερικά χρόνια δύο γαλλικών τραπεζών με την εξαγορά δύο ελληνικών πιστωτικών ιδρυμάτων δεν φαίνεται να οδήγησε σε ανατροπές στα επιτόκια δανεισμού. Αντίθετα, και αυτές ακολούθησαν την πεπατημένη των ελληνικών επιτοκίων, παρότι υποστήριζαν ότι θα φέρουν «γαλλικά επιτόκια». Έτσι τα επιτόκια στα καταναλωτικά δάνεια διαφέρουν μεταξύ μητρικής και θυγατρικής ακόμα και κατά 3%.

Η πρακτική των τσιμπημένων τιμών εφαρμόζεται σε ευρύ φάσμα προϊόντων λιανικής πώλησης, από καλλυντικά έως υποδήματα και τρόφιμα

Καρτέλ και κερδοσκοπία φουσκώνουν τις τιμές

Τα καρτέλ στους βασικούς τομείς της αγοράς και οι στρεβλώσεις της ελληνικής αγοράς που ευνοούν την κερδοσκοπία βρίσκονται, σύμφωνα με τους ειδικούς, πίσω από τη γενικευμένη πολιτική των φουσκωμένων τιμών που προκαλεί περαιτέρω συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης των Ελλήνων και σπρώχνει προς τα πάνω τον πληθωρισμό. Σύμφωνα με ειδικούς, στο επίκεντρο του προβλήματος βρίσκονται οι στρεβλώσεις, που υπάρχουν σε όλες τις εκφάνσεις της αγοράς και που ουσιαστικά παραπέμπουν σε κερδοσκοπία. Ενώ η ελληνική αγορά χαρακτηρίζεται από πολυδιάσπαση με την ύπαρξη αρκετών μικρομεσαίων επιχειρήσεων, στην ουσία δεν υπάρχει ανταγωνισμός. «Ακόμη και στις λαϊκές αγορές καθορίζουν το πρωί τις τιμές στον πάγκο», παρατηρεί χαρακτηριστικά παράγοντας της αγοράς, υποδεικνύοντας εμμέσως πλην σαφώς τις εναρμονισμένες πρακτικές που ακολουθούν οι αγορές, με αποτέλεσμα τη δημιουργία καρτέλ. Σε πολλές αγορές, και ιδίως σε αυτές των τροφίμων, κυριαρχούν δύο, το πολύ τρεις εταιρείες, οι οποίες μοιράζονται τη μερίδα του λέοντος, με αποτέλεσμα να εφαρμόζονται ολιγοπωλιακές πρακτικές. Ακόμη και σε κλάδους που έχουν αρχίσει να δραστηριοποιούνται ξένες εταιρείες, ο αριθμός των εταιρειών παραμένει σχετικά μικρός.

Καταναλωτές- έλεγχοι
Οι ξένοι υποστηρίζουν ότι ακολουθούν την πεπατημένη, καθώς βλέπουν ότι υπάρχουν μεγάλα περιθώρια ανάπτυξης. Αντίθετα, σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες η διαφοροποίηση στις τιμές είναι αισθητή, τουλάχιστον ανάμεσα στις μεγάλες επιχειρήσεις.

Ο λόγος;
Πρώτον, υπάρχει αυξημένη καταναλωτική συνείδηση. Δεύτερον, οι παρεμβάσεις, αν και όποτε γίνονται, είναι ουσιαστικές, ενώ οι έλεγχοι- όχι κατ΄ ανάγκη αγορανομικοί- είναι αυστηροί. Αντίθετα, επισημαίνουν ειδικοί η χώρα μας «πάσχει» από ουσιαστικούς ελέγχους.

Ελληνικά «καπέλα»
Ένας ακόμη παράγοντας που προσθέτει «καπέλο» στις τιμές αποτελεί η πρακτική των πολυεθνικών να επιβάλουν ένα είδος «τέλους» στις εταιρείες με τις οποίες συνεργάζονται υπό τη μορφή franchising ή ακόμη και μέσω θυγατρικής. Παράγοντας της αγοράς επισημαίνει ότι το τέλος αυτό κινείται γύρω στο 15% με 20%. Έτσι, ένα προϊόν που φθάνει στην Ελλάδα και πωλείται από μαγαζιά, τα οποία φέρουν την ίδια την επωνυμία της πολυεθνικής αλυσίδας, ξεκινά με μια επιπλέον επιβάρυνση. Η πολιτική αυτή εφαρμόζεται και σε άλλες χώρες, όμως τα ποσοστά διαφοροποιούνται. Σε κάποιες είναι χαμηλότερα, σε άλλες υψηλότερα. Ακόμη και στην περίπτωση που μια πολυεθνική ακολουθεί πολιτική χαμηλών τιμών (price dumping) για να διεισδύσει στην ελληνική αγορά, όταν εδραιωθεί, σύμφωνα με πληροφορίες, αρχίζει σταδιακά να τις αυξάνει, οπότε με την πάροδο του χρόνου ξεπερνά τα επίπεδα άλλων χωρών. Ακόμη και η είσοδος των επονομαζόμενων εκπτωτικών σούπερ μάρκετ δεν προκάλεσε πτώση στις τιμές των προϊόντων. Άνοιξαν, μάλιστα, μια νέα αγορά, η οποία υπολειτουργούσε, αναγκάζοντας και μεγάλες επιχειρήσεις να προσφέρουν προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Αλλά και σε αυτή την περίπτωση δεν υπάρχουν αποκλίσεις στις τιμές.

Ο ρόλος των χονδρεμπόρων
Αλλά και η διάρθρωση της παραγωγής και του εισαγωγικού εμπορίου ευνοούν την πρακτική των τσιμπημένων τιμών. Διότι, όπως επισημαίνουν άνθρωποι που γνωρίζουν την αγορά, σε ορισμένους κλάδους οι παραγωγικές εταιρείες, αλλά και εκείνοι που φέρνουν εισαγόμενα μετριούνται στα δάκτυλα του ενός χεριού, με αποτέλεσμα να ασκούν πιέσεις για να διατηρούνται οι τιμές σε υψηλά επίπεδα. Στο επίκεντρο του προβλήματος βρίσκονται, σύμφωνα με πληροφορίες, οι ενδιάμεσοι (κοινώς οι χονδρέμποροι). Στελέχη εταιρειών επισημαίνουν ότι το κέρδος που αποκομίζουν οι εισαγωγείς- χονδρέμποροι στην Ελλάδα κυμαίνεται περίπου στο 30% με 50% της αρχικής τιμής του προϊόντος, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις φθάνει ακόμη και το 100%. Πρόκειται για «καπέλο» που είτε δεν υφίσταται σε άλλες χώρες, στις οποίες οι αγορές κυριαρχούνται από μεγάλους παίκτες (οι οποίοι προμηθεύονται από τους ίδιους τους παραγωγούς τα προϊόντα), είτε κυμαίνεται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα (5% έως 10%), όπου υπάρχουν άμεσοι αντιπρόσωποι.

Δυο- τρεις φορές ψηλότερα
Από την πλευρά τους, οι λιανέμποροι δεν φαίνονται διατεθειμένοι να «απορροφήσουν» την επιβάρυνση αυτή ή τουλάχιστον μέρος αυτής. Αντίθετα, ακολουθούν την πολιτική τιμών που «προτείνει» ο χονδρέμπορος και διαμορφώνουν την τελική τιμή δύο έως και τρεις φορές πιο ψηλά από αυτή στην οποία αγοράζουν. Πρόκειται για ένα ακόμη «καπέλο», που όμως- παρ΄ ότι κινείται στα μέσα ευρωπαϊκά επίπεδα- ανεβάζει ακόμη υψηλότερα την τελική τιμή, όταν εφαρμόζεται σε αυτή που ορίζει ο χονδρέμπορος και όχι στην τιμή παραγωγού. «Όσο περισσότερα χέρια αλλάζει ένα προϊόν τόσα περισσότερα ευρώ μπαίνουν στις τσέπες», παρατηρεί παράγοντας της αγοράς. Οι πρακτικές αυτές δεν αφήνουν αδιάφορες τις πολυεθνικές ακόμη και αυτές που δραστηριοποιούνται αυτόνομα, οι οποίες επιλέγουν να χορέψουν στο γαϊτανάκι των υψηλότερων τιμών.

Στελέχη εταιρειών επισημαίνουν ότι το κέρδος που αποκομίζουν οι εισαγωγείς- χονδρέμποροι στην Ελλάδα κυμαίνεται περίπου στο 30% με 50% της αρχικής τιμής του προϊόντος