Ανάμεσα στον Πικάσο και το Χόλιγουντ

Ο Γεράσιμος Στέρης, ο πιο «διαυγής» και ο πιο «μυστηριώδης» ζωγράφος της γενιάς του ΄30-σύμφωνα με τον χαρακτηρισμό του Οδυσσέα Ελύτη -, αποκαλύπτεται μέσα από 300 πίνακες στο Μουσείο Μπενάκη
«Προσπάθειά μου είναι να συλλάβω το αρχαίο ελληνικό όραμα. Το πυθαγόρειο, όχι του ψευτοκλασικισμού, αλλά το παλαιότερο», έλεγε ο Γεράσιμος Στέρης. «Να δώσω με χρώματα και μορφές την ανθρωπότητα σε ένα ελληνικό αίσθημα. Θέλω να κάνω καθάρια χρώματα και μορφές για το διαυγές είναι το ελληνικό… Αυτό που είναι χυμένο στην ελληνική ατμόσφαιρα και δεν βρίσκεται σε κανένα μέρος του κόσμου». Ήρθε η ώρα να γνωρίσουμε, μέσα από μια μεγάλη έκθεση, τον μεγάλο ξενιτεμένο της σύγχρονης ελληνικής ζωγραφικής, τον δημιουργό που στο Παρίσι συναναστρεφόταν τον Πικάσο, τον Ντερέν, τον Λεζέ, τον Ντε Κίρικο (τον οποίο γνώριζε από τα παιδικά του χρόνια) και ασκούνταν στον ιδιότυπο υστεροκυβισμό, αποδίδοντας γεωμετρικά τις ήρεμες σιωπηλές μυθικές μορφές, την Αριάδνη και τον Θησέα, τον Ορφέα και την Ευρυδίκη, τον Δημιουργό- μορφές συμβολικές (που θα δούμε στην έκθεση του Μουσείου Μπενάκη).

Τον ακάματο «εργάτη της τέχνης», που στα συνεχή ταξίδια του στην Αμερική- πρώτα στη Νέα Υόρκη κι έπειτα στο Χόλιγουντ- ασχολούνταν ως ειδήμων με την αναζήτηση παλαιών

Στα χρόνια του Παρισιού ανάγεται και η γνωριμία του Στέρη με τον διάσημο γκαλερίστα και αρχαιοπώλη Μανόλη Σεγρεδάκη, του οποίου ανιψιός ήταν ο συλλέκτης Κουτουλάκης- την συλλογή εκθέτει το Μουσείο Μπενάκη

βιβλίων και πινάκων που μεταπωλούσε στους Sotheby΄s.

Τα χρόνια της Αμερικής ξεκίνησαν λαμπρά, όταν ο Στέρης ανέλαβε τη διακόσμηση του ελληνικού περιπτέρου στη διεθνή έκθεση της Νέας Υόρκης με τέσσερις- χαμένους- μεγάλους πίνακες. Γρήγορα όμως συνειδητοποίησε ότι «η παλαίστρα της Νέας Υόρκης είναι θέαμα τραγικό… Οι άνθρωποι είναι τραγικοί στο αλληλοχτύπημά τους. Εάν ένας καλλιτέχνης θέλει

ΙΝFΟ

«Στέρης. Έργα από τη Συλλογή Κουτουλάκη», στο νέο κτίριο του Μουσείου Μπενάκη (Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου, τηλ. 210-
3453.111), από την Πέμπτη 22 Μαΐου έως τις 27 Ιουλίου.

να σταθεί εδώ, πρέπει να έχει μεγάλη επιτηδειότητα και χρήματα για να τον προσέξουν», έγραφε.

Το περιβάλλον δεν ταίριαζε με την ευαισθησία και την ποιητική πνοή των ελληνικών έργων του Στέρη που βρίσκονται στο επίκεντρο της μεγάλης έκθεσης στο Μουσείο Μπενάκη, η οποία πραγματοποιείται με τη συμβολή και άλλων συλλογών και ειδικότερα του Ιδρύματος Ιωάννου Φ. Κωστόπουλου που έκανε προ ετών μεγάλη αγορά πινάκων και σχεδίων του Στέρη.

«Η τέχνη για μένα είναι η αποπνευμάτωση όλων των υλικών στοιχείων», έλεγε ο Στέρης το 1935 σε συνέντευξη με αφορμή έκθεσή του στη Θεσσαλονίκη. «Αποπνευμάτωση σαν αίσθημα νατουραλιστικό, σαν χρώμα, σαν φόρμα. Είναι να δίνεις τη συγκίνησή του, τον κόσμο του σε ένα όραμα. Προσπάθησα να δημιουργήσω μια ματιέρα στεγνή, φωτεινή και ζωγραφική… Έτσι αισθάνομαι μια ζωγραφική που να μπορεί να σταθεί σε μια άσπρη επιφάνεια ελληνικού σπιτιού».


Έκανε αφίσες για την Ρaramount

Στο Διγαλέτο της Κεφαλονιάς γεννιέται το 1898 ο Γεράσιμος Σταματελάτος. Στην Αθήνα και το Παρίσι όπου θα σπουδάσει ζωγραφική, φιλοσοφία και ψυχολογία, θα απαρνηθεί το οικογενειακό πατρώνυμο και θα ονομαστεί Στέρης. Η πρώτη έκθεση στην Αθήνα το 1931 προκάλεσε τις καθιερωμένες αντιλήψεις για το ωραίο αλλά και το πρώτο μανιφέστο για την υπεράσπιση της μοντέρνας ελληνικής τέχνης. Στη Νέα Υόρκη όπου έφθασε με πλοίο τον Δεκέμβρη του 1936, ώς Τζωρτζ ντε Στέρης, πολιτογραφήθηκε 13 χρόνια αργότερα ως Γκουέλφο Άμον ντ΄ Έστε. Μεταξύ άλλων ο άνθρωπος με τα τρία ονόματα έκανε κινηματογραφικές αφίσες για την Ρaramount στο Χόλιγουντ, αλλά τα ίχνη του χάθηκαν επί 40 ολόκληρα χρόνια. Και μόνο μετά τον θάνατό του το 1987 η σύζυγός του ανακάλυψε ότι ήταν Έλληνας. Η τελευταία επιθυμία του ήταν να σκορπίσουν τη στάχτη του στο Ιόνιο. Η οδύσσεια του χαμένου, ανήσυχου, μοναχικού, κοσμογυρισμένου Γεράσιμου Στέρη, που υπήρχε στην ελληνική τέχνη μόνο μέσα από τα ομηρικά ακατοίκητα τοπία του τα οποία είχαν συλλάβει την απίστευτη διαύγεια της ατμόσφαιρας, πήρε έτσι ένα τέλος.