Περιοδικά

Η θαυμαστή περιπέτεια της μετάφρασης

«… Με τα χρόνια και με την πείρα, έφτασα σιγά-σιγά να πιστεύω στην ελεύθερη απόδοση μάλλον παρά στην πιστή μεταγλώττιση…» (Ο Οδυσσέας Ελύτης στη «Δεύτερη γραφή» του για τη μετάφραση των ποιημάτων) Η εξαιρετική και φαντάζομαι κοπιαστική δουλειά της Οντέτ Βαρών- Βασάρ συνεχίζεται: κυκλοφόρησε ο νέος τόμος (400 σελίδες!) της «Μετάφρασης ΄06-΄07», που αξίζει τον κόπο να αποκτηθεί όχι μόνο από λογοτέχνες, φιλολόγους και μεταφραστές αλλά και από κάθε φιλομαθή πολίτη. Σπεύδω να σημειώσω ελάχιστα από τα πάρα πολλά θέματα: 1) Αφιέρωμα στη σύγχρονη ιρλανδική λογοτεχνία με δείγματα δουλειάς έξι πεζογράφων και τριών ποιητών, γεννημένων από το 1955 και μετά (επιμέλεια: Ντέιβιντ Κόνολι- Θεοδώρα Βαλκάνου). 2) Αν θέλετε να γνωρίσετε τις ηδονές και τις οδύνες ενός μεταφραστή, διαβάστε την πολυσέλιδη συνομιλία της Γεωργίας Ζακοπούλου με τον επί είκοσι τέσσερα χρόνια μεταφραστή (και, βεβαίως, όχι μόνο) Αχιλλέα Κυριακίδη. Προς γνώση και απόλαυση. 3) Εκδοτικό γεγονός της χρονιάς στα μεταφραστικά πράγματα θεωρείται από την Οντέτ Βαρών-Βασάρ η μετάφραση από τη Σεσίλ Ιγγλέση Μαργέλου του έργου του Σελίν «Ταξίδι στην άκρη της νύχτας». Η μεταφράστρια αναλύει τις δυσκολίες του εγχειρήματος που «είναι τόσο πρακτικής όσο και ηθικής φύσεως». 4) Πρέπει να διαβαστεί έως το τέλος το κείμενο της Μυρτώς Ρήγου για να κατανοηθεί ο τίτλος του: «Μπέκετ, ο αμετάφραστος». 5) Από την- προσυμφωνημένη- ανταλλαγή επιστολών του Ελληνογάλλου Δημήτρη Τ. Άναλι και του Συρολιβανέζου Άδωνη δημιουργήθηκε το βιβλίο «Φιλία, χρόνος και φως», που μετέφρασε ο Μανώλης Πιμπλής. Προδημοσιεύονται εδώ πέντε επιστολές. 6) Δημοσιεύονται ταυτοχρόνως στα ελληνικά και μεταφρασμένα στα γαλλικά δύο ποιήματα του Γιώργου Βέλτσου και αποσπάσματα από τον «Μεγάλο Μυργμηγκοφάγο» της Νίκης- Ρεβέκκας Παπαγεωργίου. Για την έκδοση του πολύτιμου, προφανώς πολυδάπανου και μοναδικού στην Ελλάδα περιοδικού βοήθησε η χορηγία του Ιδρύματος Ιωάννου Φ. Κωστόπουλου, αφού διεκόπη η συνδρομή του υπουργείου Πολιτισμού που προσφερόταν τα προηγούμενα χρόνια. Είναι να μη θαυμάζεις τέτοιους κρατικούς εκ-πολιτιστές;

ΘΕΑΤΡΟ: Ο σπουδαίος θεατράνθρωπος Γιώργος Αρμένης μιλάει στο περιοδικό «Φουαγιέ», θυμάται πικρές και χαρούμενες στιγμές, καταθέτει τα πιστεύω του και τα όνειρά του που τώρα κατοικούν στο [«Νέο Ελληνικό Θέατρο». Η πικρή στιγμή του Αρμένη:

«Μετά τον θάνατο του αείμνηστου Κάρολου Κουν, αποποιήθηκα το μερίδιο κληρονομιάς του θεάτρου του που μου άφησε, από κοινού μαζί με τους αείμνηστους τώρα πια Γιώργο Λαζάνη και Μίμη Κουγιουμτζή, επειδή αισθανόμουν ότι η ύπαρξή μου εκεί ήταν συνυφασμένη με τον δάσκαλό μου. Έκτοτε έκανα κάποιες προσπάθειες να ξαναβρεθώ στο “Τέχνης”, αλλά συνάντησα μια αντιπάθεια, μια άρνηση και ένα μένος απέναντι στο πρόσωπό μου!».

Και τα πιστεύω του:

«Ο δάσκαλός μου έλεγε πάντα πως αν δεν έχεις ελληνικό έργο, δεν έχεις ελληνικό θέατρο. Η δική μου γενιά ό,τι είχε να δώσει το έδωσε. Πρέπει να έχουμε τη γενναιοδωρία να επιτρέπουμε το ανέβασμα των έργων μας από νέους καλλιτέχνες. Εγώ δεν ξεχωρίζω το θέατρο σε εμπορικό ή καλλιτεχνικό. Όλα είναι θέατρο. Υπάρχουν απλώς καλές ή κακές παραστάσεις»].

ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ. Ανάμεσα στα ανήσυχα, ψαγμένα και ευφάνταστα κείμενα του «ΠΕΡΙωΔΙΚΟΝ της πόλης», της Καβάλας δηλαδή, εντόπισα την αναφορά του Νίκου Γκροσδάνη για τον δίσκο του μεγάλου Μάνου Χατζιδάκι «Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη». Ένα έργο (1962) που σηματοδότησε μια νέα εποχή για τα μουσικά μας πράγματα «νομιμοποιώντας» εκτός των άλλων το ρεμπέτικο. Το κείμενο του Γκροσδάνη είναι συγκινητικό, νοσταλγικό αλλά ταυτόχρονα δίνει πολλές πληροφορίες, καθώς ο ίδιος διατηρούσε προσωπική γνωριμία με τον Χατζιδάκι. Προσέξτε ένα απόσπασμα από συνομιλία τους, όπου βρίσκεται νομίζω η απαρχή της σχέσης του Χατζιδάκι με το ρεμπέτικο: «… Σαν απελευθερωθήκαμε, το 1945, η μνήμη του φίλου μου (σημ.: εννοεί τον νεανικό του φίλο Έκτορα Οικονομίδη), τα τραγούδια του Τσιτσάνη, η νεανική φαντασία με φέρανε πιο κοντά σ΄ αυτή τη μουσική που, απαγορευμένη από τους πολλούς, λειτουργούσε σε απόμερα και απρόσιτα σοκάκια, μέσα σε σκοτεινά και γεμάτα καπνούς καταγώγια. Άνθρωποι που φαντάζανε απόμακροι, ακούγανε με θρησκευτική κατάνυξη τον ήχο των μπουζουκιών, ενώ ο Μάρκος Βαμβακάρης με τη βαριά, μπάσα φωνή του τραγουδούσε για έναν οντά όπου μέσα του είχαν κλείσει τη μικρούλα τη Σεχραζάτ. Το πρώτο άκουσμα, το πρώτο τράνταγμα, η πρώτη αποκάλυψη ενός κόσμου που με καλούσε κοντά του, μη γνωρίζοντας ακόμη πώς θα ΄πρεπε να τον ακολουθήσω…».

Πολύτιμες μαρτυρίες.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΄06-΄07»: Σωκράτους 26, Κηφισιά14561, τηλ.: 210-8015.713

«ΦΟΥΑΓΙΕ»: Αβέρωφ 4 και Μάρνη, Αθήνα- 10433, τηλ.: 210-8675.600

«ΠΕΡΙωΔΙΚΟΝ της πόλης»: Βενιζέλου 79, Καβάλα65403, τηλ.: 2510-220.120