Φαινόμενα

Δυσοίωνη σπατάλη

Είναι άδικο σε μια χώρα που γερνάει να σπαταλιούνται πολύτιμα νιάτα στην απραξία της ανεργίας, όπως ο 24χρονος άστεγος που έδειξε η «Κοινωνία ώρα Μega»
«O μικρότερος άστεγος» έγραφε ο τίτλος στην οθόνη. Ήταν ακόμη μία ιστορία. Όπως είπε και ο ίδιος, ακόμη μία η δική του, για να πουλήσει η τηλεόραση. Η φωνή του δεν είχε ίχνος παράπονου, είχε τη φυσικότητα του ανθρώπου που έχει πλήρη επίγνωση της πραγματικότητας.

Είναι 24 ετών, τέλειωσε Τεχνικό Λύκειο, μεγάλωσε με τη γιαγιά και τον παππού, τους έχασε, δεν είχε πού να μείνει, ήλθε στην Αθήνα από την Καλαμάτα, αλλά εδώ ήταν χειρότερα, δούλεψε για λίγο, έμεινε άνεργος για να καταλήξει στα παγκάκια με τους άστεγους, ένας από αυτούς και εκείνος. Αφηγείται τη ζωή του στον φακό της εκπομπής «Κοινωνία ώρα Μega» με λίγα λόγια. Είναι φανερό πως δεν θέλει να πει λεπτομέρειες. Ξέρει πως για κάποιο λόγο τον βρήκε η τηλεόραση. Και εμείς, οι πρωινοί τηλεθεατές το ξέρουμε από τον τίτλο «Ο μικρότερος άστεγος». Με δυο λέξεις, ο εφιάλτης της εποχής μας που πλησιάζει, η ανεργία για τα νιάτα και ο δρόμος.

Ποιος θα το φανταζόταν ότι ένα παλικάρι δυνατό, έξυπνο όπως φαίνεται από τον λόγο του, με μεγαλύτερο όνειρό του να κάνει οικογένεια, άρα να ζήσει και να δουλέψει, θα έφτανε να γίνει πρωτομαγιάτικο «story» επειδή το αλλοτινό αυτονόητο, η δουλειά και η οικογένεια, αποτελούν για κάποιους «όνειρα».

Δεν είναι ένας οποιοσδήποτε άστεγος ο 24χρονος. Το ότι είναι «ο μικρότερος» τον μετατρέπει αυτομάτως σε σύμβολο του εφιαλτικού μέλλοντος.

Μπορεί να ξέρει πως για την τηλεόραση είναι ακόμη μία «λυπητερή ιστορία», αυτό όμως που μπορεί να αγνοεί, είναι ότι η πρωτομαγιάτικη προβολή της τη μετατρέπει σε ιστορία που συνοψίζει την αποτυχημένη πολιτική των κυβερνήσεων και την ανυπαρξία θεσμών που φροντίζουν τουλάχιστον να μην ξοδεύονται πολύτιμα νιάτα και, τέλος, ότι είναι μια «λυπητερή ιστορία» που μοιάζει με προάγγελο δυσοίωνου μέλλοντος.

Πριν από μερικά χρόνια είχαμε δει κάτω από τις γέφυρες του Λονδίνου πλήθος νέων όπως ο 24χρονος που ανακάλυψε η εκπομπή «Κοινωνία ώρα Μega». Νιάτα που έσφυζαν από δύναμη και ζωή χωμένα στα λαγούμια ή στις γωνιές των δρόμων με συντροφιά ένα σκύλο, περίμεναν τη βοήθεια των περαστικών. Τότε ήταν η πολιτική της Θάτσερ που είχε δημιουργήσει στρατιές νέων ανέργων- και εμείς αισθανόμαστε φρίκη που σε αυτές τις χώρες, τις πολύ αναπτυγμένες, «δεν λειτουργούν ο κοινωνικός ιστός και η παράδοση της οικογένειας». Ωστόσο, δεν μπορεί να υπάρχει για πάντα η οικογένεια ούτε θα είναι σε θέση να συντηρήσει τις επόμενες γενιές ούτε, φυσικά, αρκεί αυτή για να καλύψει τα κενά μιας πολιτικής που καταδικάζει στην απραξία και την ανέχεια τα πολύτιμα νιάτα μιας χώρας που γερνάει.

Ο 24χρονος με την εντυπωσιακή ευφράδεια και τα ωραία ελληνικά δεν ζήτησε τίποτε, δεν κατήγγειλε, δεν γκρίνιαξε, δεν τά ΄βαλε με το κράτος, τους πολιτικούς, την κοινωνία, όπως έχουμε συνηθίσει να κάνουν στα τηλεπαράθυρα διάφοροι που θεωρούν εαυτόν αδικημένο. Είπε μόνο το μεγάλο του όνειρο, μια οικογένεια.

Τι να επιλύσει μια «σύμβαση ενός χρόνου» για έναν 24χρονο άστεγο, όταν το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχουν οι δομές και οι θεσμοί για να ελπίζει αυτός και χιλιάδες συνομήλικοί του στο μέλλον;

Ανθρώπινες ιστορίες για πούλημα

Ο 24χρονος άστεγος μπορεί να έχει κατανοήσει τη λειτουργία της τηλεόρασης που «πουλάει ιστορίες ανθρώπων» όπως η δική του, αλλά αγνοεί μια ουσιαστική πτυχή της. Ότι ιστορίες όπως η δική του χρησιμεύουν για να παρεμβαίνουν on camera με πνεύμα φιλάνθρωπο άνθρωποι της εξουσίας και να επιδεικνύουν «ευαίσθητο πρόσωπο», που κάνει καλό στο ίματζ τους. Έτσι παρενέβη και ο δήμαρχος της Αθήνας κ. Κακλαμάνης στην εκπομπή και δήλωσε ότι γνωρίζει την ιστορία του 24χρονου και του κάνει ετήσια σύμβαση στον δήμο. «Αυτό μπορώ να κάνω», λέει με ειλικρίνεια.

Το θέμα ωστόσο, δεν είναι τι μπορεί να κάνει ένας δήμαρχος για έναν νεαρό άστεγο- άλλωστε, τηλεφώνησαν πολλοί ιδιώτες στην εκπομπή προσφέροντάς του δουλειά- αλλά ότι δεν είναι δυνατόν να υπάρχουν άστεγοι, ιδίως σε ηλικίες που μπορούν να προσφέρουν και να δημιουργήσουν. Τι να επιλύσει μια «σύμβαση ενός χρόνου» για έναν 24χρονο άστεγο, όταν το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχουν οι δομές και οι θεσμοί για να ελπίζει αυτός και χιλιάδες συνομήλικοί του στο μέλλον; Ακόμη ένα σόου στιγμιαίας ευαισθησίας από τόσα παρόμοια που έχουμε δει, αλλά ένα σόου που μετέτρεψε το αναφαίρετο δικαίωμα του πολίτη, το δικαίωμα στην εργασία σε «φιλανθρωπική προσφορά» και αυτή περιορισμένου χρόνου.