«Τα χαρακώματα με έκαναν συγγραφέα»

«Ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι; Μια χούφτα καταραμένοι Σουηδοί είναι». Η Ντόρις Λέσινγκ δεν μπορεί να κρατήσει τις σκέψεις της ούτε στις πιο ευαίσθητες στιγμές. Νόμπελ Λογοτεχνίας της έδωσαν, στο τέλος τέλος, οι «καταραμένοι Σουηδοί». «Το όλο πράγμα είναι αστείο», λέει στον «Sunday Telegraph». «Το Νόμπελ το ορίζει μια αυτοδιαιωνιζόμενη επιτροπή. Ψηφίζουν για τους εαυτούς τους και βάζουν την παγκόσμια εκδοτική βιομηχανία να χορεύει στον δικό τους σκοπό. Ξέρω αρκετούς που πήραν το βραβείο και μπορώ να σας πω ότι για έναν χρόνο δεν ασχολείσαι με τίποτα άλλο πέρα από το Νόμπελ. Επανέρχονται συνέχεια με νέα μαρτύρια. Κάτω περιμένουν 500 πράγματα που πρέπει να υπογράψω γι΄ αυτούς». Τώρα η φοβερή 88χρονη συγγραφέας, που γεννήθηκε στην Περσία (το σημερινό Ιράν) και μεγάλωσε στη Ροδεσία (τη σημερινή Ζιμπάμπουε) βγάζει ξανά βιβλίο, λίγους μήνες αφού βραβεύθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. «Είναι το τελευταίο μου», διακηρύσσει τώρα. «Έχω γράψει πάνω από πενήντα. Φτάνει πια». Το μυθιστόρημα των 288 σελίδων λέγεται «Άλφρεντ και Έμιλι» και μιλάει για τους γονείς της. Είναι τα παιδικά της χρόνια στη Ροδεσία, οι δύσκολες σχέσεις με τη μητέρα της- νοσοκόμα του πολέμου-, το ξύλινο πόδι του πατέρα της που το έχασε στα χαρακώματα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

«Είχαμε μισήσει η μια την άλλη», λέει για τη μητέρα της.

«Καβγαδίζαμε από την αρχή. Δεν τη διάλεξε την κόρη της.

Προσγειώθηκα εκεί. Πρέπει να την τρέλαινα. Πίστευε ότι όλα όσα έκανα ήταν για να την παιδέψω. Είχε μια απίστευτη ικανότητα να αυταπατάται συνεχώς». Πάντως η Λέσινγκ πιστεύει ότι ο χαρακτήρας της διαμορφώθηκε από τον πόλεμο, έτσι όπως πέρασε σ΄ αυτήν από τους γονείς της. Χωρίς αυτόν δεν θα είχε μέσα της αυτό το κομμάτι πάγου που λέει ο Γκράχαμ Γκριν ότι πρέπει να έχεις για να γίνεις συγγραφέας. «Ο θυμός του πατέρα μου για τα χαρακώματα με διαπότισε από μικρή και δεν έφυγε ποτέ. Ήταν σαν να είχα τον πόλεμο στη δική μου μνήμη.

Μου μετάγγισε ένα δυσοίωνο συναίσθημα ότι τα πράγματα δεν θα γίνουν ποτέ κανονικά. Τα χαρακώματα ήταν παρόντα στον κόσμο μου όσο και όλα τα πράγματα που με περιέβαλλαν. Πώς επιτρέψαμε αλήθεια έναν τέτοιο πόλεμο; Πώς επιτρέπουμε τους πολέμους ακόμα και σήμερα; Τώρα έχουμε βαλτώσει στο Ιράκ σε μια απερίγραπτη κατάσταση. Τελικά θα είμαι χαρούμενη όταν πεθάνω. Θα σταματήσω να σκέφτομαι όλους αυτούς τους πολέμους».

ΙΝFΟ

Στα ελληνικά κυκλοφορούν δεκαπέντε βιβλία της. Το 2007 μεταφράστηκαν από τις Εκδόσεις Καστανιώτη «Οι γιαγιάδες. Τέσσερις ιστορίες» (συλλογή διηγημάτων) και «Το καλοκαίρι πριν από το σκοτάδι» (μυθιστόρημα).

«Κατάλαβα τον Χίτλερ»

Πάντα αντισυμβατική, άνθρωπος που δεν σκέφτεται τι θα ξεστομίσει, μπορεί να είναι προοδευτική σε όλα και ξαφνικά να πει ότι… καταλαβαίνει τον Χίτλερ. Όχι βέβαια ότι τον συγχωρεί. Απλώς, διαβάζοντας τελευταία ξανά ένα βιβλίο του Έριχ Μαρία Ρεμάρκ για τρεις Γερμανούς που, όπως ο Χίτλερ, επέστρεψαν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αντελήφθη το χάος της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης. «Βλέπεις τους ανθρώπους να κουβαλάνε εκατομμύρια μάρκα με καροτσάκια.

Εκεί που διαβάζεις, ξαφνικά καταλαβαίνεις τον Χίτλερ». Δηλαδή σε ποιες συνθήκες έγινε τόσο δημοφιλής…