Χόρτον με σοφία Αϊνστάιν!

Το Αmerican Cinema διανύει την καλύτερη στιγμή των τελευταίων χρόνων. Μακράν! Φανταστείτε δηλαδή ότι κινούμενα σχέδια- ας πούμε cartoon- με τον παραπλανητικό, για εμάς τους Έλληνες, τίτλο «Χόρτον» διεκδικούν μια θέση στο Τop-10 της χρονιάς. Με το χέρι στην καρδιά, με μυαλό αστροφεγγιά και γέλια πολλά!

Oι κατεβασιές των δύο σκηνοθετών- Τζίμι Χέιγουορντ και Στιβ Μαρτίνο- υπό την καθοδήγηση του δαιμόνιου προπονητή Τεντ Γκέισελ που έγραψε το ομότιτλο βιβλίο «Ηorton hears Who!» («Χόρτον ακούει Ποιος εκεί») μοιάζουν με την ξέφρενη απόδοση των φανερών και κρυφών γκολτζήδων της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ. Ανάσα δεν αφήνουν να πάρεις. Για να αντιληφθείτε το επίπεδο και την ψιλοβελονιά, ένα θα σας πω. Με εντελώς καθαρό μυαλό. Ο Χόρτον δύο κλάσεις καλύτερος από «Ρατατούη» και μία από «Simpsons». Το εξηγώ αφού πρώτα εν συντομία την απίστευτη αυτή ιστορία αφηγηθώ:

Καλοκάγαθος, μοναχικός, γενναιόδωρος ελέφαντας με το όνομα Ηorton – συμφιλιωμένος και αλληλέγγυος με όλα τα μικρά και μικρομέγαλα αδέλφια της ζούγκλας, ακόμα και με τα ζουζούνια- ακούει τυχαία ψίθυρο να πλανιέται στον αέρα μέσα από έναν τόσο δα μικροσκοπικό κόκκο σκόνης! Τα ετερόκλητα έλκονται. Και πώς έλκονται. Με την προβοσκίδα του, αυτό το τρισχαριτωμένο παχύδερμο (προσέξτε αντιθέσεις) αγκαλιάζει τον κόκκο και βάζει αυτί να ακούσει, να επικοινωνήσει και αν χρειαστεί να βοηθήσει. Πράγματι. Συμβαίνει το απίστευτο του απιστεύτου. Από αυτό το ελάχιστο μόριο σκόνης ακούγεται φωνή να ζητάει βοήθεια. Τι συμβαίνει; Αυτό που συμβαίνει ανάμεσα στη Γη και στο Σύμπαν. Εντός του τοσοδούλικου κόκκου έχει εγκατασταθεί αποικία τοσοδούλικων ανθρώπων. Με προχωρημένη τεχνολογία και δημοκρατία. Από τα αλλεπάλληλα ταρακουνήματα και τις σεισμικές δονήσεις (λόγω του αέρα, των μετακινήσεων και των ανεξέλεγκτων δονήσεων που προκαλούν μύρια τυχαία γεγονότα) ο δήμαρχος αυτής της πόληςκράτους αρχίζει να ανησυχεί και το μέλλον δυσοίωνο να βλέπει. Επομένως, για να γλιτώσει και την πόλη του να σώσει πρέπει πάση θυσία με τον ελέφαντα τον Χόρτον, δηλαδή το αντίθετό του, να συμμαχήσει.

Ένας παράγοντας επιχειρεί με νύχια και με δόντια αυτή την ανθρώπινη και ταυτόχρονα διαστρική ενότητα χάρμα καρδιάς και οφθαλμών να καταστρέψει: Το κυνήγι μαγισσών. Συντηρητική καγκουρό, με απειλές, φοβίες και τρομολαγνικές κραυγές, ξεσηκώνει όλα τα πλάσματα του δάσους και αυτά με τη σειρά τους σαν όχλος απειλητικός ορμάνε να αρπάξουν τον κόκκο από την προβοσκίδα, να τον λειώσουν και τον Χόρτον να λιντσάρουν. Τα συμπεράσματα, τα νοήματα, οι αναγωγές, οι με ταφορές, οι συμβολισμοί και οι αλληγορίες πέφτουν βροχή:

Το μεγάλο και το μικρό. Η καρδιά και το μυαλό. Το ένστικτο (ελέφαντας) και ο πολιτισμός (δήμαρχος). Ο Άνθρωπος και το Ζώο. Το Σύμπαν και η Γη. Η ομοιομορφία και η διαφορετικότητα. Εγώ και ο Άλλος. Ο Πατέρας και το Παιδί. Η Ελλάδα των δέκα και η «Μακεδονία» των δύο εκατομμυρίων. Ο Χριστιανός και ο Μουσουλμάνος. Προσέξτε την κολοσσιαία αντίθεση. Το τεράστιο, δηλαδή ο ελέφαντας και η ζούγκλα. Το ελάχιστο, δηλαδή ο δήμαρχος και η μικροσκοπική αποικία, με διαστημική τεχνολογία. Νέο κύμα αντιθέσεων. Η ζούγκλα, δηλαδή η πρώτη ανθρώπινη κατοικία, με ένστικτο που λειτουργεί φίνα. Ο ελέφαντας ακούει από το Υπερπέραν. Υπέρτατη ευαισθησία προερχόμενη από την ανέπαφη- του τεχνολογικού πολιτισμούπρωτόγονη

«Χόρτον»

Βest Αnimation of the year Ελέφαντας με κόκκο Χορός αντιθέσεων Με μυαλό Αϊνστάιν και καρδιά

μωρού

ΒΑΘΜΟΙ = 8

(οπωσδήποτε)

κατοικία. Τα ζώα ακούν, οι άνθρωποι κοιμούνται. Δεν τελειώσαμε.

Όλα, μα όλα αυτά καταλήγουν στη θεωρία των μεταβλητών και στη σχετικότητα του Αϊνστάιν. Όσο και να ακούγεται εξωφρενικό, αυτό εδώ το cartoon παραδίδει απλά μαθήματα Μαθηματικών, Φυσικής και Ποίησης μαζί. Εγώ μεγάλος συγκρινόμενος με τον κόκκο τον μικρό. Εγώ μικρός συγκρινόμενος με τον ελέφαντα τον μεγάλο. Η ύπαρξή μου στα χέρια χιλιάδων μεταβαλλόμενων παραγόντων και συνθηκών. Και τυχαίων και από τη φύση οργανωμένων και καθορισμένων. Μέρος του Σύμπαντος εγώ, δηλαδή ένα τόσο δα μικρό. Εξαιρετικό. Αν σε όλα αυτά συνθέσω πολλαπλασιαστικά τη σκιτσογραφία και την τεχνική επεξεργασία, καθώς και την πολύ καλή ελληνική μεταγλώττιση με τις φωνές των Γιάννη Ζουγανέλη (Χόρτον), Γιάννη Κότσιρα (αφηγητής) και Ηλία Ζερβού (δήμαρχος), ε τότε λαμβάνω μιάμιση ώρα απόλαυσης και σοφίας. Το «διά ταύτα» σχεδόν καλύπτει το Σύμπαν: Προκαταλήψεις, φαντάσματα, φοβίες, θρησκοληψίες και ιδεοληψίες μάς χωρίζουν. Καρδιά, μυαλό, σοφία μάς ενώνουν. Υπέροχο!


Από Ντράγιερ μέχρι Μπρούνι

Ακόμα δύο πρεμιέρες αλλά επικεφαλής, με τεράστια διαφορά, ο μέγιστος Δανός μάστορας της μινιμαλιστικής, εικαστικής αρχιτεκτονικής Καρλ Θίοντορ Ντράγιερ (1889-1968).

Αφιέρωμα Καρλ Θίοντορ Ντράγιερ: Με αφορμή τα σαράντα χρόνια από τον θάνατό του, προβάλλεται το σύνολο του έργου του, δηλαδή 14 μεγάλου και οκτώ μικρού μή κους ταινίες, από τις οποίες συνιστώ απαραιτήτως τις τέσσερις κορυφαίες του: «Το πάθος της Ζαν Ντ΄ Αρκ» (1927), «Μέρες οργής» (1943), «Ο Λόγος» (1954) και το κύκνειον άσμα του «Γερτρούδη» (1964). Για περισσότερες πληροφορίες, ώρες και διάταξη προγράμματος, καλύτερα να τηλεφωνήσετε στο «Τριανόν».

«21» του Ρόμπερτ Λούκετικ με εμπορική προϋπηρεσία σε κωμωδίες όπως «Η εκδίκηση μιας ξανθιάς» και «Κακιά πεθερά» με Τζένιφερ Λόπεζ και Τζέιν Φόντα. Αριστούχος στα Μαθηματικά (Τζιμ Στέρτζες) που ψάχνει λεφτά για να μπει στο Χάρβαρντ, καταλήγει μέλος μιας ομάδας σπουδαστών που με επικεφαλής τον καθηγητή (Κέβιν Σπέισι) ορμάει στο Λας Βέγκας και με όπλο το μνημονικό του πιτσιρικά ξετινάζει την μπάνκα του Βlack Jack! Όσο και να ακούγεται εξωφρενικό, αυτό το χρονικό είναι ολότελα αληθινό. Ο Λούκετικ επιχειρεί να συνθέσει τρία πράγματα διαφορετικά: Το «Ξεχωριστό Γουίλ Χάντινγκ» του Γκας Βαν Σαντ, τη «Λέσχη της απάτης» του

ΒΑΘΜΟΙ = 6

(χαρτί που μπορεί να σε στείλει στο 21)

Ντέιβιντ Μάμετ και τη «Συμμορία των 11» του Στίβεν Σόντερμπεργκ. Προσπαθεί αλλά δεν μπορεί. Έτσι αρχίζει ήρεμα και σοβαρά και στη συνέχεια, χωρίς πρόγραμμα, ορμάει στον πανζουρλισμό και τον (αναίτιο) τρελό ρυθμό. Με τρία φινάλε, παρακαλώ. Παρ΄ όλα αυτά, αξίζει τα λεφτά. Στο τέλος, περνάει κανείς καλά!

«Θεατρίνες»
(Αctresses). Σκηνικό δράμα σε σκηνοθεσία Βαλέρια Μπρούνι Τεντέσκι (αδελφή της Κάρλας, της γνωστής οικογένειας) και με πρωταγωνίστρια την ίδια. Σαραντάχρονη πρωταγωνίστρια του θεάτρου σε διαρκή κρίση. Πάνω και έξω από τη σκηνή του θεάτρου, καθώς δηλαδή προβάρει ή παίζει «Ένα μήνα στην εξοχή» του Τουργκένιεφ (αν κατάλαβα καλά από τα συμφραζόμενα τα αποσπασματικά). Πρώτης

ΒΑΘΜΟΙ = 4

(merci, δεν θα πάρω)

τάξεως η ερμηνεία αλλά το σύνολο βράζει στο ζουμί του. Μετά το «Νύχτα πρεμιέρας» του Τζον Κασσαβέτη με την Τζίνα Ρόουλαντς σε παρόμοιο ρόλο, όλα τα άλλα είναι απλώς οδοντόκρεμες!


Ταλεντάρα από Ελλάδα

Την τελευταία, την ύστατη στιγμή το Κέντρο Κινηματογράφου ανακάλυψε τον πρωτοεμφανιζόμενο Αλέξη Αλεξίου. Την τελευταία, την ύστατη στιγμή, ελληνική εταιρεία, κινηματογραφική αποφάσισε να εξασφαλίσει τη διανομή. Οι εγχώριες υποδομές για τα μπάζα δηλαδή!

Εξηγώ όπως ακριβώς συνέβη στην τελευταία Μπερλινάλε πριν από δύο μήνες. Επειδή κάτι είχε πάρει το αυτί μου για μια περίεργη- έτσι μου είπαν- ταινία με τον τίτλο «Ιστορία 52» ενός τριανταδυάχρονου άγνωστου και φυσικά πρωτοεμφανιζόμενου με το όνομα Αλέξης Αλεξίου, ο οποίος είχε πάρει μέρος στο φεστιβάλ του Ρότερνταμ, έσπευσα να του τηλεφωνήσω και την εν λόγω ιστορία σε DVD να εξασφαλίσω. Στα πρώτα πέντε λεπτά έβαλα τον Αλέξη μέσα στη δεκάδα των καλύτερων ταλέντων που διαθέτει η Ελλάδα. Πάνω στη μισή ώρα είχα την εντύπωση πως φλερτάρει με Πολάνσκι. Και μόλις τελείωσε η προβολή, έπιασα τον εαυτό μου να ταλαντεύεται με το εξής δίλημμα. Άραγε είναι ολοκληρωμένη ή πρόκειται για πείραμα που εξαντλείται στα πρώτα πενήντα λεπτά και μετά επαναλαμβάνεται άνευ λόγου και ουσίας;

Να τα πάρω με τη σειρά. Πρώτο, βασικό, θεμελιώδες και εντελώς ουσιαστικό. Ο Αλεξίου αφηγείται με εικόνες. Αυτό είναι και το κρίσιμο τεστ για όποιον αποφασίζει να αναμετρηθεί με το Σινεμά.

«Ιστορία 52»

Ο Πολάνσκι στην Ελλάδα Η πρώτη αληθινή του Φανταστικού made in Greece

ΒΑΘΜΟΙ = 6

(για το γαμώτο, ρε γαμώτο)

Ο Αλεξίου «τεμαχίζει» τους χώρους, αναπλάθει το δικό του μικρό Σύμπαν και- το κυριότερο- εξιστορεί με μια φόρμα που ταιριάζει γάντι με την ιστορία. Απόλυτη ενότητα περιεχομένου και φόρμας δηλαδή. Και μάλιστα προχωρημένη, ακόμα πιο εκεί. Τα νοήματα προκύπτουν από τη γραφή. Το σενάριο, αποτέλεσμα της αισθητικής. Αυτή και η βασική του κινηματογράφου Αρχή. Δεύτερο, έτσι η ιστορία εκ πρώτης όψεως μοιάζει της μισής γραμμής. Βoy meets girl, Αγόρι συναντάει κορίτσι. Συγκεκριμένα, ένας κάποιος Ιάσονας (Γιώργος Κακανάκης) πέφτει σε μια Πηνελόπη (φυσικά, τα ονόματα συμβολικά). Η Πηνελόπη (Σεραφίτα Γρηγοριάδου) μετακομίζει στο σπίτι του Ιάσονα και από εκεί όλα είναι δυνατά. Έτσι αρχίζει μια ατέλειωτη αλυσίδα μυστηρίου, φαντασίας, τρέλας, παροξυσμού, σχιζοφρένειας, εξαφανίσεων, αυτοκτονίας, δολοφονίας. Όλα μέσα. Και το ερώτημα που έχει να κάνει με Ντέιβιντ Λιντς και Ρόμαν Πολάνσκι, είναι το εξής: Άραγε, είναι του μυαλού του αποκυήματα ή αληθινά γεγονότα, άλυτα και αδιευκρίνιστα;

Τρίτο (το καλύτερο), ο Αλεξίου εκτός από Πολάνσκι βάζει στην παρέα και τα Μαθηματικά. Κάθε περιστατικό μοιάζει με πιθανότητα. Κάθε πιθανότητα μοιάζει με κάτι σουρεαλιστικό και υποκειμενικό. Ομως κάθε υποκειμενικό μπορεί να είναι και γεγονός αντικειμενικό. Έτσι, κάθε πιθανότητα γκρεμίζει την προηγούμενη πιθανότητα. Οπως με τις μπίλιες. Η πρώτη συγκρούεται και μετακινεί τη δεύτερη, η δεύτερη την τρίτη, η τρίτη την τέταρτη και φτου κι απ΄ την αρχή. Όλες όμως οι πιθανότητες περιστρέφονται γύρω από τον ίδιο- υποκειμενικό- άξονα. Δηλαδή το υποκείμενο- εγώ ας πούμε- φτιάχνει την πραγματικότητα. Επομένως, η απόσταση ανάμεσα στη φαντασία και το αληθινό είναι όσο μια λεπτή, αόρατη γραμμή. Με ένα λόγο- και ίσως χωρίς να το έχει καταλάβει- ο Αλεξίου οργανώνει, σκηνοθετεί και αποκαλύπτει την πεμπτουσία του φανταστικού κινηματογράφου. Μια ατμοσφαιρική, νοσηρή, υποβλητική και σκοτεινή «μπροσούρα» που αν την αφομοιώσεις, μπορεί ακόμα και τον Ντέιβιντ Λιντς να αποκωδικοποιήσεις. Κeep walking Αλέξη. Η Ελλάδα του καφενείου και του «Κέντρου» δεν καταλαβαίνει. Αλλά να είσαι βέβαιος, οι έσχατοι έσονται πρώτοι!


Το ξενόγλωσσο Όσκαρ

«Παραχαράκτες» (Τhe Counterfeiters) του Αυστριακού Στέφαν Ρουτσοβίσκι, το φετινό Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης παραγωγής. Υπερβολές. Διότι στο ζύγι περισσότερο μέτρησε το Ολοκαύτωμα και λιγότερο η ποιότητα της ταινίας. Και αυτό το περιστατικό από αληθινή ιστορία. Όπου Ρωσοεβραίος και μέγιστος παραχαράκτης της Γερμανίας συλλαμβάνεται και αποστέλλεται στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, αλλά στη διαδρομή αντί να εξαερωθεί στα κρεματόρια, καταλήγει στην ελίτ με προορισμό, μαζί με μια χούφτα επιδέξιους τεχνικούς και συγκρατουμένους του, να παραχαράξει δολάριο και λίρα, να τα ρίξουν στην αγορά και έτσι οι ναζί να τινάξουν στον αέρα την οικονομία Αμερικής και Αγγλίας! Πρώτο ατού, ο πρωταγωνιστής Καρλ Μάρκοβιτς, αδύνατος και νευρώδης όπως ο Κίνσκι και άσχημος αλλά γοητευτικός σαν τον Ζαν-Πολ Μπελμοντό. Δεύτερο ατού, η αιρετική αποκάλυψη πως οι Εβραίοι δεν ήταν όλοι άκακα, αθώα αρνάκια. Τρίτο, η ατμόσφαιρα, οι ρυθμοί και η σκηνοθεσία η «ζωντανή». Καλό αλλά μέχρι εδώ!

ΒΑΘΜΟΙ = 6

(ως δευτερότριτη επιλογή)

Η Δεξιά μέσα από την Αριστερά

Το ιταλικό σινεμά- σαν οργανωμένη ομάδα και πρώην αυτοκρατορία- φινίτο. Όμως μερικοί Ιταλοί σκηνοθέτες ζουν και βασιλεύουν και τον κόσμο κυριεύουν. Απόδειξη ο Ντανιέλε Λουκέτι, σκηνοθέτης μιας ανέλπιστης ιστορίας, φουνταριστής από το πουθενά με τον τίτλο «Ο αδελφός μου είναι μοναχοπαίδι» (Μio fratello e figlio unico). Σκηνοθέτης και συν-σεναριογράφος μερικών σπουδαίων ονομάτων, ανάμεσά τους και ο Νάνι Μορέτι.

Τρία πράγματα ο Λουκέτι. Ξένα για το ιταλικό σινεμά. Το πρώτο αθωώνει τον φασίστα. Το δεύτερο υποβιβάζει τον αριστερό. Και το τρίτο αρπάζει παραμάσχαλα τη μηχανή και βγαίνει στον κόσμο, πετώντας στα άχρηστα την ακαμψία, τη μούχλα και τον ακαδημαϊσμό. Κατάλαβα. Τα δύο πρώτα σάς εξοργίζουν, το τρίτο σάς αρέσει. Λάθος. Μεγάλο. Η ζωντάνια της σκηνοθεσίας είναι αποτέλεσμα ακριβώς αυτής της σεναριακής, αιρετικής διαδικασίας. Μη βιάζεστε. Πίσω έχει η αχλάδα την ουρά.

Η αχλάδα είναι μια απλή ιστορία και η ουρά είναι ο Φρόυντ. Δηλαδή, εργατική οικογένεια κομμουνιστικών αρχών με δυο παιδιά και με διπλή συμπεριφορά. Έτσι ο μικρός αδελφός εκτονώνει την οργή του από τη μειονεκτική ανατροφή του, πηγαίνοντας κόντρα στην οικογενειακή, αριστερή παράδοσή του. Έτσι είστε; Τώρα θα δείτε. Το αποτέλεσμα γνωστό. Ακροδεξιός ο μικρός, αριστερός κομμουνιστικών προδιαγραφών ο μεγάλος αδελφός. Η σύγκρουση προ των πυλών. Και συμβαίνει κάτι το ασύλληπτο και μοναδικό. Η παρανομία- δηλαδή το προνόμιο των κομμουνιστών- είναι τώρα άσυλο και επιχείρημα των ακροδεξιών! Να τα πάρω με τη σειρά; Τόσο απλά. Οι συνθήκες είναι που μεταβάλλουν και διαμορφώνουν την πολιτική συνείδηση καθενός εξ ημών και υμών. Γνωστό. Η ιταλική Αριστερά- λέει ακόμα ο Λουκέτι- στο σύστημα ενσωματωμένη. Επομένως, του Τσίπρα αυτή η αλήθεια να μη διαφεύγει. Ακόμα χειρότερα. Εντός της Αριστεράς τρέφεται, αναπτύσσεται και διαμορφώνεται το αντίθετό της, δηλαδή η Δεξιά. Ανατριχιαστικό αλλά πέρα για πέρα αληθινό. Το είδαμε να προκύπτει από το γκρέμισμα το σοβιετικό. Από τη μια μέρα στην άλλη, ο κομμουνιστής Γέλτσιν βρέθηκε υπέρμαχος της ελεύθερης αγοράς. Το βλέπουμε στα κάτεργα εργασίας των «συντρόφων» της Κίνας. Πάμε στην ουρά, δηλαδή τον Φρόυντ που τα εξηγεί όλα αυτά. Από την οικογένεια, από την αγκαλιά της μάνας αρχίζει και διαμορφώνεται κάθε κύτταρο της οικογένειας χωριστά. Είσαι αριστερός; Απόδειξη!

Ο τραχανάς που απλώνει σε όλο το μήκος και το βάθος της ιστορίας ο Λουκέτι, είναι γραμμένος στο σενάριο μέχρι άνω τελείας. Δεν θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά. Ταυτόχρονα οι ερμηνείες του Έλιο Τζερμάνο και του Ρικάρντο Σκαρμάτζιο (των δύο αδελφών) υποστηρίζουν τους ρόλους τους φανατικά. Κοντά σε αυτά, η επιδέξια μηχανή του Κλαούντιο Κολεπίκολο μαζί με το μοντάζ δημιουργούν τις πιο εύκρατες συνθήκες να ανθήσει, έστω μία φορά φέτος, το ιταλικό σινεμά!

«Ο αδελφός μου είναι μοναχοπαίδι»

Μαθήματα πολιτικής από μια προσωπική ιστορία Δύο κόσμοι χωριστοί Όλα αρχίζουν από Αριστερά και καταλήγουν Δεξιά

ΒΑΘΜΟΙ = 7

(molto bene)