Το χρηματιστήριο των μικρών

Έκρηξη στο παιδικό βιβλίο τα τελευταία χρόνια με διπλασιασμό της παραγωγής και μεγάλες πωλήσεις. Τα γούστα του κοινού είναι πάντως συχνά αμφιλεγόμενα και επηρεάζονται από ποικίλους παράγοντες και διαμεσολαβήσεις
Στις 2 Απριλίου, ημέρα γέννησης του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, γιορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου. Με την ευκαιρία αυτή μάλιστα ο Σύνδεσμος Εκδοτών Βιβλίου οργανώνει τετραήμερη έκθεση παιδικού βιβλίου στο χώρο εκδηλώσεων του Μετρό στο Σύνταγμα. Το παιδικό βιβλίο είναι προϊόν αιχμής στη σύγχρονη πολιτική των εκδοτών. Είναι όμως και μια ιδιαίτερη κατηγορία όπου ανάμεσα στον εκδότη και τον αναγνώστη παρεμβάλλονται συχνά δύο διαμεσολαβητές: η μαμά και ο δάσκαλος. Η επιρροή τους μάλιστα είναι συχνά καθοριστική στις μικρές ηλικίες, οι οποίες και ενδιαφέρουν, εδώ που τα λέμε, περισσότερο τους εκδότες, αφού μετά τα δέκα τα περισσότερα παιδιά απομακρύνονται από τα βιβλία είτε γιατί δεν έχουν χρόνο είτε γιατί βρίσκουν άλλες ασχολίες- λέγε με play station.

Αντίθετα με παλιότερες γενιές γονέων, οι σημερινές μαμάδες αγοράζουν πολλά βιβλία στα παιδιά τους και τα κάνουν και δώρα σε συμμαθητές των παιδιών τους, με αποτέλεσμα η αγορά του παιδικού βιβλίου να έχει εκτοξευθεί τα τελευταία χρόνια στους 2.000 νέους τίτλους ετησίως- σχεδόν διπλάσιοι από το 2000-, σε περισσότερο δηλαδή από το ένα πέμπτο της συνολικής παραγωγής βιβλίου, όπως δείχνουν στοιχεία του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου. Αν μάλιστα περιληφθούν και τα σχολικά βοηθήματα (όπου έχουμε έναν ακόμα διαμεσολαβητή, το υπουργείο Παιδείας), ο τομέας «παιδί» καταλαμβάνει κοντά στο ένα τρίτο της συνολικής παραγωγής βιβλίου στην Ελλάδα. Μέσα σε αυτό το κλίμα δύσκολα μπορεί κανείς να μιλήσει για συγκεκριμένες τάσεις, αν και είναι ευδιάκριτα ορισμένα χαρακτηριστικά: μία χαμηλού γούστου και βαθιά αντιπαιδαγωγική και αντιφεμινιστική επιμονή της ελληνικής κοινωνίας (δεν πρόκειται για γενικά ευρωπαϊκό χαρακτηριστικό) να επιβάλλει τις νεράιδες στον κόσμο των μικρών κοριτσιών (είναι τα εύκολα χρήματα για όλους τους εκδότες που, υπακούοντας χωρίς συχνά να το θέλουν στις απαιτήσεις της πελατείας τους, έχουν πλημμυρίσει με νεράιδες και πριγκίπισσες την εκδοτική παραγωγή)· μία οπωσδήποτε πολύ καλύτερου γούστου (αν και συχνά υπερβολικά παραδοσιακή) επιρροή του σχολείου προς… σταθερές αξίες (Άλκη Ζέη, Ζωρζ Σαρρή, Σεντ Εξιπερί αλλά και… Μενέλαος Λουντέμης)· και η έλευση βιβλίων και ηρώων που είτε γίνονται διεθνής μόδα (όπως ο Χάρι Πότερ), είτε έρχονται και μέσω τηλεόρασης (όπως ο Μπομπ ο Σφουγγαράκης), είτε αποτελούν παιδικούς ήρωες των σημερινών γονιών (Μικρός Νικόλας). Ωστόσο για το φετινό αφιέρωμά μας στο Βιβλιοδρόμιο, καθηγητές Πανεπιστημίου, ειδικευμένοι εκπαιδευτικοί και συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και νέους, όπως η Μαρίζα Ντεκάστρο, η Μαρία Σφυρόερα, ο Κώστας Μάγος και ο Ανδρέας Καρακίτσιος, επέλεξαν από την πρόσφατη παραγωγή 150 από τα καλύτερα ελληνικά ή μεταφρασμένα βιβλία που σπάνε αυτά τα κλισέ.